YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5444 E.  ,  2024/6757 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/108 E., 2024/418 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 6. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/644 E., 2022/356 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı dava dilekçesinde, davacının.... sicil sayılı iş yerinde 01.12.1978 tarihinden itibaren yaklaşık 9 ay kadar çalıştığını belirtmek sureti ile sigortalılık başlangıç tarihinin 01.12.1978 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, 01.12.1978 tarihinde ....iş yeri sicil numaralı... İnşaat ünvanlı iş yerinde fiilen çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 01.12.1978 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, sadece tanık anlatımları, bilirkişi raporu ve işe giriş bildirgesine istinaden karar verilmesinin hukuka aykırı bulunduğunu, davanın reddi gerektiğini istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 15.07.1982 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının iş yerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği iş yerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu iş yeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2. Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, dava dışı... İnşaat ünvanlı işverenin.... sicil no.lu iş yerinden davacı adına 01.12.1978 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, iş yeri tescil bilgilerinin gelmediği, dolayısıyla iş yeri ünvan, mahiyet ve Kanun kapsamının bilinmediği, iş yeri bordrosunda adı geçenler arasında sadece....sicil no.lu iş yerinin sistem üzerinden düzenlenmiş 1978/4 üncü dönem bordrosunun Kurum tarafından gönderildiği, buna göre bu dönemde iş yerinden 9 sigortalının bildiriminin yapılmış olduğu,sistem çıktısı şeklindeki bu bordroda işveren ünvanının belirtilmemiş olduğu, dinlenen iki bordro tanığı olan ... ve ...'ın davacıyı tanımadığı öte yandan anılan bordroda adları bulunmayan öte yandan da dosyaya hizmet döküm cetvelleri ve iş yerinden işe giriş bildirgesi verilip verilmediği araştırılmamış olan davacı tanıkları ..., ...,....,... isimli işveren nezdinde davacıyla birlikte Karayollarının taş ocağından taş dolgu çıkarma işinde çalıştıkları yönünde beyanda bulundukları, ancak hizmet döküm cetvelleri ve varsa iş yerinden işe giriş bildirgeleri araştırılmamış olması nedeniyle beyanlarının denetlenemediği, iş yerinden başkaca dinlenebilecek bordro tanığı olup olmadığının araştırılmadığı, SGK, vergi, emniyet ve belediye nezdinde yapılan komşu iş yeri sahipleri ve çalışanlarına ilişkin araştırma sonucunda SGK tarafından belirlenen komşu iş yeri tanıkları olan ..., Haluk Hüzmen ile Mustafa Korkmaz'ın alınan beyanlarında davacıyı tanımadıklarını beyan ettikleri, böylelikle anılan tanık beyanlarına ve dosyadaki diğer delillere göre yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

3.Tüm bu açıklamalara göre Mahkemece öncelikle iş yeri tescil bilgileri istenerek işverenin kim olduğu, işin mahiyeti, Kanun kapsam dönemi belirlenmeli, öte yandan Kurumca işveren adı belirtilmeden sistem çıktısı olarak dosyaya gönderilen .... sicil no.lu 1978/4 üncü dönem bordrosunun, iş yeri tescil bilgilerinin gelmesiyle belirlenecek bu işverene ait olup olmadığı da Kuruma sorulmak suretiyle tespit edilmeli, davacının çalışma iddiasına yönelik olarak dönem bordrosunda dinlenmeyen bordro tanıkları dinlenmeli, yukarıda anılan davacı tanıklarının hizmet döküm cetvelleri ile varsa iş yerinden verilmiş işe giriş bildirgeleri dosyaya celbedilerek beyanları denetlenmeli, davacının beyanı alınarak dava konusu dönemde iş yerinde hangi işin yapıldığı, kendisinin iş yerindeki görevinin ne olduğu, kimlerle birlikte çalıştığı belirlenmeli, tanık anlatımlarında belirtildiği şekilde işverenin Karayollarının taş ocağından taş dolgu çıkarma işi yapıldığının belirlenmesi halinde Karayollarından dava konusu dönemde, belirlenecek bu işverenin bu işi üstlenip üstlenmediği, varsa ihale, sözleşme vs. belgeler istenmeli, işverenin vergi mükellefiyet bilgileri araştırılmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

4.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.