YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5427 E.  ,  2024/5199 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/418 E., 2024/745 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/26 E., 2023/419 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı dava dilekçesinde özetle; 27.10.2015 tarihinde davalı iş yerinde işe başladığı, sigorta girişinin 03.11.2015 tarihinde yani 1 hafta sonra yapıldığı,15.09.2017 tarihinde işten ayrıldığı, şirkette çok yoğun bir ortamda çalıştığı, mesai için onay alınmadığı ve tüm çalışanların mesai yaptığı, mesai ücretlerinin eksik ödendiği, maaşlarının bir kısmını elden aldıkları, elden ödeme yapılması nedeniyle primlerin eksik ödendiği iddiasıyla davalı işveren tarafından sigortaya bildirilmeyen 27.10.2015 - 03.11.2017 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespitine ve çalıştığı dönem içerisinde her ay farklı şekilde ödenen fazla mesai ücretlerinin maaşına yansıtılarak gerçek prime esas kazancının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
1.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazları bulunduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı vekili aşamalarda özetle; davacının bildirimlerinin süresinde yapıldığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından tashih şerhi ile; dinlenen bordro tanıkları davacı ile aynı dönem içerisinde çalıştıklarını beyan ettikleri, tanıklardan ... kendisinin 2015 yılı Eylül ya da Ekim aynının 22'sinde başladığını davacının da kendisinden 5-6 gün sonra başladığını beyan etmiş olduğu, dinlenen bordro tanıklarının beyanları ve tüm dosya kapsamı itibariyle davacının 27.10.2015 tarihinde davalı işyerinde çalışmaya başladığı, ancak SGK'ya bildirimin 03.11.2015 tarihinde yapıldığı sonuç ve kanaatine varıldığı, Ankara 28. İş Mahkemesinin 2017/556 Esas, 2020/514 Karar sayılı dosyası incelendiğinde, davanın fazla mesai ücreti ve ücret alacağına ilişkin olduğu, davacı lehine net 1.350 TL ücret ve net 5.460 TL fazla mesai ücretine hükmedildiği, söz konusu kararın 20.03.2023 tarihinde kesinleştiği, buradaki bedelin ödendiği anlaşıldığından dosya bilirkişiye tevdi edildiği, gerekçeli ve denetime elverişli şekilde düzenlenen 28.09.2023 tarihli rapor usul ve yasaya uygun bulunarak davacının 2017/9.ayında Kuruma bildirilen prime esas kazancına 5.029,79 TL'nin ilave edilmesi gerektiğinin tespiti cihetine gidildiği gerekçesiyle davacının davasının kabulü ile davacının 27.10.2015 - 03.11.2015 tarihleri arasında davalı işyerinde fiilen çalıştığının tespitine, davacının 2017/9.ayında Kuruma bildirilen prime esas kazancına 5.029,79 TL'nin ilave edilmesi gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; işveren tarafından verilmeyen belgelerden Kurumun sorumlu tutulamayacağı, Kurumun feri müdahil sıfatını taşıması nedeniyle yargılama gideri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulamayacağı iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının elden ödeme iddiasına ilişkin olarak yazılı delil/yazılı delil başlangıcı bulunmadığı, işçilik alacakları dava dosyasındaki hükmolunan fazla mesai alacağına ilişkin olarak, hizmet akdinin sona erdiği tarihten sonraki bir tarihte ödendiği hususunda uyuşmazlık bulunmadığı ve bu nedenle son ayın sigorta primine esas kazancına tavanı aşmayacak şekilde ilave edilmesine dair mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın belge ile ispat edilemediği, yeterli araştırma yapılmadığı, sigortalılık şartları oluşmadığı, davadan Kurumun sorumlu tutulamayacağı iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, davacının 27.10.2015 tarihinden itibaren davalı işveren nezdinde hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının ve kesinleşen işçilik alacaklarındaki ödemelerin prime esas kazanca dahil edilmesi gerektiğinin tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk
1. Anayasa'nın 60 ıncı maddesi şöyledir:
"Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir. / Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar."

2. 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlı Sigortası Kanunu'nun (5510 sayılı Kanun) 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının ilgili bölümü şöyledir:
"(1) Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından;
a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar... sigortalı sayılırlar."

3. 5510 sayılı Kanun'un 7 inci maddesinin 1 inci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Sigorta hak ve yükümlülükleri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının;
a) (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için çalışmaya, meslekî ve teknik eğitime, meslekî ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimine, staja veya bursiyer olarak göreve başladıkları tarihten... itibaren başlar."

4. 5510 sayılı Kanun'un 9 uncu maddesinin 1 inci fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık;
a) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların, hizmet akdinin sona erdiği tarihten... itibaren sona erer.
"
5. 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin ilgili 9 uncu fıkrası şöyledir:
"Aylık prim ve hizmet belgesi (veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi) işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır."

3. Değerlendirme
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, prime esas kazanç tespiti yönünden temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 5510 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık niteliği, anılan Kanunun 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendine göre hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılmakla ve 7 nci maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendi uyarınca çalışmaya başladıkları tarihten ibaren edinilir. Söz konusu sigortalılık niteliği anılan Kanun'un 9 uncu maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendi uyarınca hizmet akdinin sonlandığı tarihte sona erer.

3. Anayasa'nın 60 ıncı maddesinde yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

4. Somut olayda, 12.10.2015 tarihi ve öncesinde başka iş yerlerinden, 03.11.2015 - 15.09.2017 tarihleri arasında davalı işverene ait iş yerinden bildirimi bulunan davacı, 27.10.2015 tarihinden itibaren davalı işverene ait iş yerinde çalışmaya başladığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

5. 02.11.2015 tarihinde internet üzerinden Kuruma intikal eden işe giriş bildirgesinde davacının 03.11.2015 tarihinde işe başlayacağı bildirilmiştir. Mahkemece dinlenen tanıklar davacının kayıtlardaki yer alan tarihten 5 gün önce işe girdiğine dair herhangi bir beyanda bulunmamış, yalnızca 2015/10 dönem bordrosunda 10 gün bildirimi bulunan tanık kendi işe başlama tarihine atıfla davacının çalışmaya başladığı yönünde beyanda bulunmuştur. Ayrıca davacı tarafından davalı işverene karşı açılan işçilik alacakları davasında davacı 27.10.2015 tarihinden itibaren işe girdiğine ilişkin iddiasından vazgeçerek fer'i müdahil Kurum kayıtlarına göre hesap yapılmasını talep etmiş ve talebine göre yapılan hesaplama sonucu işçilik alacakları hüküm altına alınarak kesinleşmiştir. Güçlü delil niteliğindeki işçilik alacakları davasındaki anılan söz konusu kesinleşmiş hüküm ve toplanan deliller nazara alındığında davacının bildirim gibi 03.11.2015 tarihinde çalışmaya başlandığı anlaşılmış olup söz konusu talep yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.