YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5407 E.  ,  2024/5952 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/65 E., 2024/243 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kocaeli 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/206 E., 2021/172 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirket ... Temizlik Gıda İnş. Nak. Taah. Tic. ve San. Tic. San. Ltd. Şti.'nin yaptığı temizlik işiyle ilgili olarak, davalı Kurum ... Başkanlığı Kocaeli Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü İzmit ve Kartepe Sosyal Güvenlik Merkezlerine, çalışan işçiler için ödediği yol ve yemek ücreti olarak yapılan ayni yardımların prime esas kazanç olarak hesap edilerek davalı Kurum tarafından sigorta primi tahsil edildiğini, davalı Kurumdan, davacı şirketten işçilere ödenen yol ve yemek parası üzerinden hesap edilip tahsil edilen sigorta priminin talep edildiğini, Kurum tarafından başvuruların reddedildiğini, 506 sayılı Kanun'un 77 nci maddesinde prime esas ücretlerin belirtilmiş olduğunu, işçilere ayni yardım olarak yapılan yardımların prime esas kazanca dahil edilemeyeceğinin belirtildiğini, işçilere ödenen yol ve yemek parasının sosyal amaçlı olarak ödendiğini, her ne kadar işçilere nakit verilmiş ise de bu paraların ayni yardım olarak ödendiğini, ayni yardım olarak ödenen paranın nakit ödenmesinin bir önemi bulunmadığını, bu nedenle davacı şirket bünyesinde çalışan işçiler için Kurum tarafından haksız yok ve yemek ücreti sigorta primi olarak alınan yol ücreti sigorta primi olarak şimdilik 200,00 TL ve yemek ücreti sigorta primi olarak şimdilik 200,00 TL'nin Kuruma yatırıldığı tarihi takip eden ay başından işleyecek yasa faizi ile davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerine tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili, 20.02.2019 tarihli ıslah dilekçesi ile dava değerini 73.050,76 TL ıslah ederek; 73.450,76 TL'nin Kuruma yatırıldığı tarihi takip eden ay başından işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsilini talep ettiklerini beyan etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın kabulüne, davacı şirketin davalı Kurumun 1143266 041, 1142686 041, 1143992 041, 1143220 041, 1143248 041, 1135778 041, 1143218 041, 1143337 041, 1143217 041, 1141153 041, 1143249 041 ve 1134783 041 sicil sayılı dosyalarında da işlem gören iş yerleri ile ilgili çalıştırılan işçilere 2015, 2016, 2017 ve 2018 yıllarında ödenen yol ve yemek yardımlarının prime esas kazanç niteliğinde olmadığının tespitine, talebe bağlı kalınarak davacı şirket tarafından çalıştırılan işçilere ödenen yol ve yemek yardımlarından davalı Kurumca alınan 73.450,76 TL primin Kuruma yatırıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren davalı Kurumdan alınarak davacı şirkete verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesinde özetle; kararın kaldırılmasına ve talep doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, yol ve yemek yardımlarının prime esas kazanca dâhil olmadığının tespiti ile Kurumca haksız olarak tahsil edilen primlerin yasal faizi ile tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme
01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesinin 1 inci fıkrasının (b) bendinin “Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin %30'unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz.” hükmü ile prime esas kazanca dahil edilmeyecek ödemeler belirtildikten sonra (c) bendinde “(b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. …” hükmüne yer verilerek, (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında yapılan tüm ödemelerin prime esas kazanca dahil olduğu hüküm altına alınmıştır. Burada şu hususa dikkat edilmelidir ki 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesine göre prime esas kazanca dahil olmayan görev yolluğu olup, yol yardımı prime esas kazanca dahildir.

Somut olayda; Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporu, denetime yetersiz ve elverişsiz olarak hazırlandığından rapora dayanarak yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş; yol ve yemek yardımları için ödenen miktarları ayrı ayrı belirlemek, yemek yardımları için; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nca miktarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek yardımı ödemelerinin prim matrahına dahil olmadığı gözönünde bulundurularak, her dönem için ay be ay gösterilmek üzere davacı şirketçe bu kalemler üzerinden davalı Kuruma ödenen prim tutarı ile ödenmesi gereken prim tutarı arasında hesaplama yapılarak alınacak bilirkişi raporu doğrultusunda, davacı şirketçe davalı Kuruma yemek yardımı yönünden yapılan yersiz prim ödemesi olup olmadığını açıkça ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

28.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.