YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5378 E.  ,  2024/6458 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2002 E., 2024/362 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/64 E., 2021/28 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalıya ait iş yerinde 03.09.2007 - 27.02.2016 tarihleri arasında askerlik süresi hariç kesintisiz çalıştığını, ancak müvekkilinin hizmetinin 25.07.2012 - 27.01.2013 ve 29.08.2014 - 15.06.2015 tarihleri arasında Kuruma bildirildiğini bunun dışında hizmetinin bildirilmediğini beyanla davacının davalıya ait iş yerinde askerlik süresi hariç 03.09.2007 - 27.02.2016 tarihleri arasında sigortalı olarak çalıştığının tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının Kuruma bildirilen dışında iş yerinde çalışmasının bulunmadığını, davanın 5 yıllık hak düşürücü sürede açılmadığını, Kurum işleminin yürürlükteki mevzuata uygun olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

2. Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, Kurum kayıtlarının resmi nitelikte olduğunu, aksi kanıtlanıncaya kadar doğruluğunun sabit olduğunu, çalışma olgusunun ispatınının gerektiğini, feri müdahil olarak davaya katılmak istediklerini beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının 03.09.2007 - 13.06.2011 tarihleri arasında (18 yaşından önce) geçen çalışmalarının malullük yaşlılık ve ölüm sigortalarının prim ödeme gün sayısı hesabına eklenmesi gerektiğinin tespitine, Kurum kayıtlarına intikal eden hizmetler dışlanmak suretiyle davacının 14.06.2011 - 27.01.2013 tarihleri arasında hizmet akdine istinaden çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davalı vekili istinaf dilekçesinde; sigorta kayıtlarında davacının işe başladığı tarihin açık ve net olduğunu, 25.07.2012 - 27.01.2013 tarihleri arasında davacının askerlik hizmetini gerçekleştirmek için iş yerinden önce hizmet akdinde bulunduğunu ve bu zaman zarfında sigorta kaydının gerçekleştirildiğini, davacının askerlik hizmeti tamamlandıktan sonra da 29.08.2014 - 15.06.2015 tarihleri arasında hizmet akdinde bulunduğunu, davacının askerlik süresi hariç olmak üzere 03.09.2007 - 27.02.2016 tarihleri arasındaki hizmetinin tespitini talep ettiği, bu aşamada 03.09.2007, 03.09.2008, 03.09.2009, 03.09.2010, 03.09.2011 yıllarına ve dönemlerine ait hizmetlerinin hak düşürücü süreye tabi olduğunu, Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

2. Feri müdahil vekili istinaf dilekçesinde; Kurum kayıtlarının resmi nitelikte olduğunu, çalışma olgusunun ispatının işçiye ait olduğunu, çalışma olgusunun güçlü deliller olan resmi ve yazılı belge ile ispatı gerektiğini, davacının çalışma dönemine ilişkin iddiasını ispat noktasında tanık deliline dayandığını, Mahkemece hükme esas alınan ve dosya kapsamına ibraz edilen teslim fişlerinden 21.06.2010-09.10.2012 tarihleri arasında düzenlenen sevk irsaliyeleri altında davacının imzasız kaşesinin bulunduğunu, imzasız adi olarak düzenlenmiş belgelerin tek başına delil oluşturmasının ve hükme esas alınmasının mümkün olmadığını, imzasız kaşelerin tarihi ile Mahkemece kabul edilen 03.09.2007-13.06.2011 tarihlerinin uyuşmadığını, dinlenen tanık beyanlarının çelişkili olduğunu, Mahkemece verilen kararın hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı şirket vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının, HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davalı vekili; istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili; istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 03.09.2007 - 27.02.2016 tarihleri arasında davalı iş yerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde Mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların Mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

2. Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, iş yeri özlük dosyası temin edilip iş yerinin Kanun'un kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi iş yerinde ne iş yapıldığı, iş yerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, iş yeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça iş yerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o iş yerinde çalışan öteki kişiler ile o iş yerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3. Değerlendirme
1. İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı işverenin tabela ve reklam iş yerinde 03.09.2007 - 27.02.2016 tarihleri arasında askerlik süresi dışında çalıştığını, ancak feri müdahil Kuruma sigortalılığının eksik bildirildiğini beyanla sigortasız olarak geçen çalışmalarının tespitinin talep edildiği, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de davacının davalı iş yerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, Mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir.

2. Dosya kapsamında mevcut davacıya ait Kurum kayıtlarına göre davacının davalıya ait 1052581 sicil numaralı iş yerinden 25.07.2012 - 27.01.2013 ve 29.08.2014 - 15.06.2015 tarihleri arasında tam zamanlı sigortalı bildiriminin yapıldığı, davacının 06.02.2013 - 06.02.2014 tarihleri arasında askerlik görevini ifa ettiği, davacının davalıya ait iş yerinde talep edilen dönem içerisinde, 03.09.2007 tarihinde başladığı kabul edilmiş ise de; dosyaya sunulan sevk irsaliyeleri incelendiğinde davacının isim ve soyismi ile düzenlenen ilk belge tarihinin 21.06.2010 tarihi olduğu, bordro tanıklarından en erken dönemde çalışması bulunan ...'ın davacının askerlik öncesi dönemde sadece 5 ay çalıştığını beyan ettiği, bordro tanığı ...'un davalı iş yerinde 07.04.2009 tarihinde çalışmasının başladığı ve davacının işe giriş tarihini hatırlamadığını beyan ettiği, bunun dışında davacının davalı iş yerinde 2007 yılından itibaren çalıştığı yönünde beyanda bulunan davacı tanıkları ... ile ...'in ise talep konusu dönemde kendi çalışmalarının tespit edilmemiş olduğu, dinlenilen diğer bordro tanıklarının beyanlarının ise kesin ve uyuşmazlığın çözümüne elverişli olmadıkları anlaşılmıştır.

3. Bu doğrultuda Mahkemece, davacı tanıklarından ...' a ait hizmet döküm cetvelinin dosya içerisine alınması, diğer davacı tanığı ...'in komşu iş yerinde çalıştığını beyan etmesi karşısında ... Motosiklet ünvanlı iş yerinde çalışmasını gösteren kayıtlar ile söz konusu iş yerinin, davalı iş yerine olan uzaklığının Emniyet Müdürlüğünden ve Zabıta Müdürlüğünden araştırılması, diğer taraftan 14.06.1993 doğumlu davacının talep konusu dönemin başlangıcında 14 yaşında olduğu da gözetilerek davalı işveren yanında mesleki eğitim kapsamında çırak olarak çalışıp çalışmadığının belirlenmesi, buna göre ilgili Milli Eğitim Müdürlüğünden davacının eğitimine ilişkin kayıtların da getirtilmesi suretiyle dosya kapsamında yeterli ve gerekli tüm soruşturma yapılarak bordro tanıklarının sigortalı bildiriminin başladığı tarihten önceki çalışma iddiasına ilişkin uyuşmazlık, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.