YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5352 E.  ,  2024/5728 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1973 E., 2023/1465 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Diyarbakır 7. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/180 E., 2023/138 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle Sosyal Güvenlik Kurum Başkanlığı Kayapınar Merkez Müdürlüğü tarafından müvekkili şirkete 867,65 TL prim borcu, 810,36 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 1.678,01 TL borç tahakkuku yapıldığını, 810,36 TL tutarındaki prim gecikme zammının usule ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkili şirketin eski çalışanlarından ... ... tarafından Diyarbakır 1. İş Mahkemesinin 2018/237 Esas sayılı dosyasında açılan işçilik alacağı dosyasında davacı işçi lehine hüküm verildiğini, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 2019/1715 Esas 2021/1627 Karar sayılı istinaf incelemesi üzerine kararın kesinleştiğini, henüz tebligat yapılmadan UYAP'tan inceleme yapıldığını ve 05.01.2022 tarihinde 38101599 kayıt numarası ile usulüne uygun bir şekilde prime esas kazancın tabi olduğu en son ayın kazancına dahil ederek ek nitelikteki aylık prim ve hizmet belgesinin Kuruma ibraz ettiklerini beyanla SGK tarafından borç tahakkuku yapılan prim gecikme zammının ve buna ilişkin 04.04.2022 tarih ve 2022/66 Karar sayılı SGK Komisyon ret kararının iptalini ve ödenen tutarın müvekkili şirkete iadesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın haksız ve hukuksuz olduğunu, Sigorta Primleri Daire Başkanlığının alacak davaları konulu 2014/79 sayılı e-postasına göre idare ve yargı mercilerinin birlikte ifade edildiğini, ücret niteliğinde geçmiş döneme yönelik alınan kararlarda söz konusu ödemelerin ilişkin olduğu aya mal edildiğini, yargı mercilerince verilen kararlara istinaden ücret niteliğinde kabul edilen fazla mesai ödemesinin, ilgili olduğu aylara mal edilmesine devam edildiğini, Kurum tarafından yapılan iş ve işlemlerin yerinde olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu Kurum işleminin ve komisyon kararının iptaline yönelik açılan Diyarbakır 4. İdare Mahkemesinin 2022/709 Esas 2022/2042 Karar sayılı dosyasında, ilgili komisyon kararının iptaline ve davacıdan tahsil edilen idari para cezasının iadesine karar verildiği, kararın kesin olduğu gerekçesiyle konusuz kalan eldeki dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, Mahkemece konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararının verildiğini, davacı lehine yargılama gideri ile vekalet ücretine hükmedildiğini, davacının hem hukuk hem de idari dava açtığını, eldeki davada SGK tarafından tahakkuk ettirilen 810,36TL tutarındaki prim gecikme zammı ile itirazların reddine dair 04.04.2022 tarih ve 2022/66 Karar numaralı SGK Komisyon kararının iptalinin ve ödenen tutarın iadesinin talep edildiğini; Komisyon kararının iptaline ilişkin davanın yargı yolu yokluğu nedeniyle usulden reddedilmesi gerektiğini, İdare Mahkemesi kararı üzerine yapılan işlem üzerine davanın konusuz kalması, karar verilmesine yer olmadığı değerlendirmesi ve hüküm tesisinin hatalı olduğunu, davacı lehine yargılama gideri ile vekalet ücreti verilmemesi gerektiğini beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını, davanın usulden reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarlamıştır.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, prim borcundan kaynaklanan gecikme cezasının iadesi ve buna ilişkin Kurum işleminin iptali talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesinde "4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir.
a) Prime esas kazançların hesabında;
1) Hak edilen ücretlerin,
2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların,
3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.
b) Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.

3. Değerlendirme
Somut olayda, davacı şirket çalışanlarından ... ... tarafından Diyarbakır 1. İş Mahkemesinin 2018/237 Esas sayılı dosyasına kayden açılan işçilik alacak davasında, kesinleşen mahkeme kararına istinaden, prime esas kazancın çalıştığı son aya mal edilerek, Kurumca prim borçları ile ilgili olarak borç tahakkuk işleminin yapılması yerinde olup, eldeki davaya konu olan prim borçlarına ilişkin olarak İdari Mahkemesince iptal kararı verilmemiştir. Kurumun 04.04.2022 tarih 2022/66 Karar sayılı idari para cezasına ilişkin Komisyon kararının iptali İdari yargının görev alanına girmekle, konuya ilişkin olarak Diyarbakır 4. İdare Mahkemesinin 2022/709 Esas 2022/2042 Karar sayılı hükmüyle ilgili Komisyon kararının iptaline ve davacıdan tahsil edilen idari para cezasının iadesine karar verildiği, İdare Mahkemesi kararının kesin olduğu anlaşılmaktadır.

İdare Mahkemesince, 04.04.2022 tarih 2022/66 Karar sayılı idari para cezasına ilişkin Komisyon kararının iptaline karar verilmiş olmasının, iş bu dava yönünden prim borçlarına yönelik Kurum işleminin iptalini gerektirmeyeceği dikkate alınmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur. Nitekim kesinleşen işçilik alacak dosyasında, prime esas ücretlerin son aya mal edilmesine yönelik Kurum işlemi yerinde olmakla, bu kapsamda davacı şirket tarafından ödenen tutarın geri istenemeyeceği açık olup, davanın reddi yerine konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

Açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm kurulması, usûl ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.