YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5286 E.  ,  2024/6765 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2642 E., 2024/360 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 13. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/709 E., 2022/344 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.12.1988 olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, Kurumca tesis edilen işlemlerin Kanuna ve mevzuata uygun olduğunu beyanla, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, dava dışı... sicil numaralı iş yerinde 01.12.1988 tarihinde 1 gün çalıştığının tespiti ile sigorta başlangıç tarihinin 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca 18 yaşını doldurduğu 02.12.1989 tarihi olduğunun tespitine, tespit edilen sürenin prim gün sayısına dahil edilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, sigortalı işe giriş bildirgesindeki imza ile dosyada bulunan mukayese yazı ve imzaların farklı olduğunu, davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığını, gerçek ve fiili çalışmasının varlığının yazılı belgelerle ispat edilemediğini, sadece şahit beyanlarına dayanılarak hüküm kurulmasının ve davacı tanıklarının beyanlarının; davanın kabulü için yeterli olmadığını istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, 01.12.1988 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 60 ıncı maddenin G bendi,79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2. Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, dava dışı ... ünvanlı işverenin ... sicil no.lu işyerinden davacı adına 01.12.1988 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, inşaat mahiyetli işyerinin kanun kapsam döneminin ise 01.09.1987 - 01.09.1992 tarihleri arasında olduğunun ve iş yerinden dava konusu 1988/3. dönemden bordro verilmediği ancak aynı yılın 1 ve 2. dönem bordrolarının verilmiş olduğunun Kurumca bildirildiği, bu kapsamda 1 ve 2. dönem bordrolarda adı geçen sigortalılardan... ile ...'nun dinlenediği,tanıkların davacıyı tanımadıklarını beyan ettikleri, davacı tanığı olarak dinlenen ...'ın ise işyerinden bildiriminin olmadığı, davacı asilin alınan beyanında işe girdikten 5 ay sonra top oynarken bacağını kırdığını ve Çekirge Devlet Hastanesinde tedavi gördüğünü,Kurumdan da rapor parası aldığını,işyerinde iki ... isimli kişiyle çalıştığını hatırladığını genç olanın şef konumunda olduğunu beyan ettiği,mahkemece bu kapsamda yapılan araştırmada ise davacı adına 1989 yılına ilişkin Çekirge Devlet Hastanesinde davacıya ait tedavi kaydına rastlanmadığı, Kurum tarafından 1989 yılına ilişkin geçici ödeme kayıtlarının manuel olduğu ve imha edildiği için kaydın var olup olmadığının tespit edilemediğinin bildirildiği, davacının belirttiği ...'ın vefat ettiği, ...'ın ise adresi tespit edilemediğinden dinlenemediği, öte yandan işyerinin 1988/1 ve 2. döneminde toplam 16 kişinin bildiriminin yapıldığı, Mahkemece SGK, vergi, belediye ve emniyet aracılığıyla komşu iş yeri tespit edilemediği ve dosyadaki delillere göre yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

3.Tüm bu açıklamalara göre Mahkemece, söz konusu inşaatın ruhsatı ve yapı kullanım izni bilgileri ilgili Belediye Başkanlığından sorularak dava konusu dönemde inşaat işyerinin olup olmadığı araştırılmalı,işverenin vergi mükellefiyet dönemi araştırılmalı, 1988/1 ve 2. dönem çalışanlarından beyanlarına başvurulmayan diğer çalışanlar tanık sıfatıyla dinlenmeli, adresi tespit edilemediği için talimatla dinlenemeyen ...'ın adresi tespit edilerek beyanına başvurulmalı, anılan tanık beyanlarının yeterli olmaması halinde tarafların beyanı alınmak suretiyle belirlenecek kişilerin de çalışma kayıtları getirtilerek beyanları alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.