YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5285 E.  ,  2024/5226 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2576 E., 2024/304 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 13. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/183 E., 2022/271 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul kısmen reddine, 01.06.2001 - 03.07.2007 tarihleri arasındaki talepleri için hak düşürücü süreden reddine karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, feri müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalılara ait ev iş yerinde 01.06.2001 - 08.05.2014 tarihleri arasındaki ev hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 2001 yılında davalılardan İna'nın görümcesi olan ... ile kayınvalidesi olan ... ...'ın evine ayda 2 defa temizliğe gittiğini, ... ... ile eşi ... ...'ın rahatsızlanmaları ve bunlar için bir yardımcıya ihtiyaç duyulması nedeniyle davacının 2011 yılından itibaren iki seneyi aşkın bir süre ve haftada 4 gün olmak üzere konutta çalıştığını, Sosyal Güvenlik Kurumu müfettişlerinin tuttuğu tutanak içeriğinin doğru olmadığını belirtmek sureti ile hizmet tespitinin Şubat 2011-Mayıs 2014 arasında kalan dönem için yapılmasını, bu süreyi aşan talebin ise reddini istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile açılan davanın kısmen kabulü ile davacının davalıya ait 1249192 işyeri sicil numaralı işyerinde 05.11.2007-08.05.2013 tarihleri arasında çalıştığının tespitine, davacı tarafın 01.06.2001-03.07.2007 tarihleri arasındaki hizmet tespitine ilişkin talebinin hak düşürücü süre nedeniyle reddine, davacı tarafın hak düşürücü süre dışında kalan fazlaya ilişkin hizmet tespiti talebinin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davalılar vekili İstinaf Sebepleri
Davacı lehine hizmet tespiti yapılan dönemin tamamen ev dışı kişilerin ve bilgiye dayalı olmayan beyanları doğrultusunda yapıldığını, kaldırma kararından sonra dinlenen tanık anlatımları ile de davacının çalışma yaptığının duraksamaya yer verilmeyecek şekilde ispatlanamadığını beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Fer'i Müdahil Kurum vekili İstinaf Sebepleri
Davanın kuşkuya yer bırakmayacak şekilde kanıtlanamadığını beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının verilen karara karşı istinaf yoluna başvurmaması ve davalılar ile fer'i müdahil Kurumun istinaf başvurularının da reddine karar verilmesini talep etmesi karşısında uyuşmazlığın 05.11.2007-08.05.2013 tarihleri arasındaki dönemle sınırlı olduğunun kabulünün gerekmesi ve bu dönem yönünden ise; davacının, davalılar ile murisleri olan ... ...'ın müştereken kullandıkları konutta, hizmet akdi ilişkisine dayalı, sigortalı sayılmasını gerektirir nitelikte, fiili ve kesintisiz olarak çalıştığının; dinlenen tanıkların beyanları ve dosyada mevcut diğer deliller ile doğrulanması, dosya kapsamı, mevcut delil durumu, İlk Derece Mahkemesi gerekçesi hep birlikte değerlendirildiğinde; davanın kısmen kabulüne karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili; istinaf sebepleri ile birlikte yeteri kadar tanık dinlenmediği ve eksik araştırma ile karar verildiği, işverenin kabulünün bir sonuç doğurmayacağını, davaya Kurumun yol açmadığını, davanın kabulü halinde dahi Kurum aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini, davacının hizmetinin hiçbir şüpheye mahal bırakmayacak bir şekilde ispatlanamadığını beyanla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalılara ait ev iş yerinde 01.06.2001 - 08.05.2014 tarihleri arasındaki ev hizmetlerinin tespiti isteminden ibarettir.

2.İlgili Hukuk
Hizmet tespiti yönünden davanın yasal dayanağı; 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 86ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme
Dava hizmet tespiti davasıdır. Davacı davalıların murisi ... ...'a ait ev iş yerinde 01.06.2001 - 08.05.2014 tarihleri arasında ev hizmetlerine ait tüm işlerde aralıksız olarak hizmetlerinin tespitini talep etmiştir. Mahkemece; davacının 01.06.2001 - 03.07.2007 tarihleri arasındaki hizmet tespiti talebi yönünden; davacının 04.07.2007 - 03.11.2007 tarihleri arasında dava dışı ... Metal isimli iş yerinden çalışmasının bildirildiği, bu haliyle bu dönem yönünden hak düşürücü sürenin geçtiği anlaşılmakla 01.06.2001 - 03.07.2007 arası talebin hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir. 05.11.2007 - 08.05.2013 tarihleri arasındaki hizmet tespiti talebi yönünden; davacının pazar günü çalıştığı iddiası ispat edilemediğinden 05.11.2007 tarihinden itibaren başlatılan bu sürede tanık beyanları ile davacının hizmetleri ispatlandığı anlaşılmakla 05.11.2007 - 08.05.2013 tarihleri arasında davacının davalıya ait 1249192 sicil numaralı iş yerinde çalıştığının tespitine karar verilmiştir. 09.05.2013 - 08.05.2014 tarihleri arasındaki hizmet tespiti talebi yönünden; Kurumca yapılan mahalli denetim sonucu davacının hizmeti re'sen tescil edilip hizmet cetveline işlendiğinden bu dönem yönünden hukuki yarar bulunmadığından talebin reddine karar verilmiştir.

Davacının davalılara ait ev iş yerinde 05.11.2007 - 08.05.2013 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitine karar verilmiş ise de verilen bu karar eksik araştırma ve hatalı değerlendirmeye dayalıdır.

Öncelikle davacının çalıştığını iddia ettiği ev iş yerinin kime ait olduğu, davalıların murisi ... ...'ın ölüm tarihinin tespiti ile bu tarih öncesinde ev iş yerinin kime ait olduğu, davacının kim tarafından çalıştırıldığı belirlenmeli, ölüm tarihinden sonraki dönemde, her ne kadar Kurum denetiminden sonra ev iş yeri ... adına tescil edilmiş ise de; bu dönem öncesi dönem yönünden işverenin kim olduğu belirlenmeli ve tescilin o işveren yönünden gerçekleştirilmesi gerektiğinden verilen karar bu yönden hatalıdır.

Ayrıca kabul edilen dönem yönünden 2011 yılından sonra sürekli çalıştığı tanık beyanlarından anlaşılmakta ise de, önceki dönemler yönünden sürekli çalışma olup olmadığı konusu yeterine açıklığa kavuşturulmamıştır.

Davanın somutlaştırılması kapsamında beyanı alınan davacının, 2001 yılından sonra sürekli olarak davalılar ait ev iş yerinde sürekli olarak çalıştığını belirtmesine karşılık, 04.07.2007 - 03.11.2007 tarihleri arasında dava dışı iş yerinde bildirimlerinin bulunması karşısında davacı beyanı ile resmi belgeler arasında çelişkiler üzerinde durulmalı, kabul kararı verilen döneme kadar davacının başka yerlerde çalışıp çalışmadığı hususu araştırılmalı, yanında çalıştığı iddia edilen kişiler detaylı olarak dinlenmeli, sitedeki güvenlik görevlileri tespit edilip davacının haftada kaç gün geldiği, varsa güvenlik giriş çıkış kayıtları celp edilerek tespit edilmeli, güvenlik görevlileri tanık sıfatıyla dinlenilmelidir.

Davacının ev işleri ile ilgili tüm alış verişi yaptığını da iddia etmesine karşılık alış veriş yapılan yerlerdeki tanıklar tespit edilerek dinlenmeli, davacının çalışmasının süresi, kısmi olup olmadığı belirlenmeli, elde edilen tüm deliller değerlendirilmek suretiyle gerçek çalışma olgusu ve süresi belirlenip buna göre karar verilmelidir.

Bu hususlar göz ardı edilip eksik araştırma ve hatalı değerlendirmeyle verilen karar bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.05.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.