YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5213 E.  ,  2024/5832 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/232 E., 2024/479 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Karşıyaka 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/41 E., 2022/263 K.

Taraflar arasındaki itibari hizmet süresi tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılardan Kurum, ... ve davalı ... Amb. San. ve Tic. A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverenlere ait aynı ambalaj imalatı iş yerinde geçen ve bildirilen çalışmalarına itibari hizmet süresi verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalılar ... Şirketi ve ... Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. vekili; davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, işyerinin basım işyeri niteliğinin bulunmadığını, davacının iş yerinde baskı öncesi hazırlık işlerinden olan grafiker olarak görev yaptığını, ağır ve yıpratıcı ortamda çalışmadığını, bildirimlerinin usulüne uygun şekilde süresinde ve tam olarak bildirildiğini, haksız ve mesnetsiz davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Davalı ... vekili; müvekkilinin alt işveren olarak hizmet verdiği iş yerinin itibari hizmet süresinden yararlanmasını gerektirir koşullara sahip olmadığı gibi davacı yönünden de koşulların gerçekleşmediğini beyanla davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Davalı Kurum vekili, davacının itibari hizmet süresi kapsamında çalıştığını, işlerinin ağır ve yıpratıcı olarak maddede sayılan zararlı dış etkenlere maruz kalarak yaptığını ispat etmesi gerektiğini, davacının bildirimlerinin yapıldığını davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, -3501021648007 SSK sicil numaralı davacı ...’ın, 10036 Sokak No: 9 AOSB Çiğli/İzmir adresinde faaliyette bulunan 2 2222 01 01 0028831 035 88-63 sicil no.lu davalı ... Ambalaj San. ve Tic. A.Ş.'de 02.02.1994-30.04.1994 ve 05.01.2000-19.12.2001 tarihleri arasında; aynı adresteki işyerinde dava döneminde faaliyet gösteren 2 2221 01 01 1031843 035 26-95 sicil no.lu davalı taşeron firma ...'de 16.05.1994-31.12.1999 tarihleri arasında ve 2 4942 01 01 1192091 035 09-02 sicil no.lu diğer davalı taşeron firma ...'de 25.01.2002-10.04.2003 tarihleri arasında geçen ve 1A olarak diğer davalı Kuruma bildirilen toplam 3044 günlük fiili çalışma süresinin 3A olarak değerlendirilerek, 3044 günlük sürenin % 25’i olan 761 günün itibari hizmet süresi olarak salt sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri
Davalılar ... Şirketi ve ... Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. vekili; davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, işyerinin basım işyeri niteliğinin bulunmadığının Yargıtay kararlarıyla tespit edildiğini; bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu; çalışma dönemindeki denetim ve incelemelerde olumsuzluk tespit edilmediğinin raporlarla belirgin bulunduğunu; hiçbir çalışanın meslek hastalığına yakalanmadığını; davacı yönünden itibari hizmetten yararlanma koşullarının gerçekleşmediğini; hakdüşürücü sürenin gözetilmediğini beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili; müvekkilinin alt işveren olarak hizmet verdiği iş yerinin itibari hizmet süresinden yararlanmasını gerektirir koşullara sahip olmadığı gibi davacı yönünden de koşulların gerçekleşmediğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili, Kuruma taraf olarak husumet yöneltilmesi olanağı bulunmadığını; 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi koşullarının davacı yönünden gerçekleştiğinin kanıtlanmadığı, kanıtlar toplanmadan eksik incelemeye dayalı olarak hüküm kurulduğunu beyanla, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar ... ve ... şirketi vekili, davalı ... vekili ve SGK Başkanlığı vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Şirketi ve ... Ambalaj San. ve Tic. A.Ş., davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalılar ... Şirketi ve ... Ambalaj San. ve Tic. A.Ş. vekili istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili, istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, itibari hizmet süresi tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi.

2-Davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanun'un, 17.04.2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanun ile değişik 5510 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan Ek 5 inci maddesinin II numaralı bendi;

Basım ve gazetecilik işyerlerinden 1475 sayılı Kanun ve değişikliklerine göre çalışan sigortalıların;
a) Solunum ve cilt yoluyla vücuda geçen gaz veya diğer zehirleyici maddelerle çalışılan iş yerleri,
b) Fazla gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerle çalışarak iş yapılan iş yerleri,
c) Doğrudan doğruya yüksek hararete maruz bulunarak çalışılan iş yerleri
d) Fazla ve devamlı adali gayret sarf edilerek iş yapılan iş yerleri,
e) Tabii ışığın hiç olmadığı ve münhasıran suni ışık altında çalışılan işyerleri,
f) Günlük mesainin yarıdan fazlası saat 20.00'den sonra çalışılarak yapılan işyerleri, şartlarında geçen ve bildirilen yıllık çalışmalarına 90 gün itibari hizmet süresi verilmesi gerektiğini, kesirlerin hesaplanmasında tam yıl 360 gün olarak alınır.

Fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0,25) formülünün uygulanacağını düzenler.

Anılan maddeye göre sigortalıların itibari hizmetten yararlanabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. Birinci koşul sigortalının basım ve gazetecilik işyerlerinde çalışması, ikinci koşul ise (II) numaralı bendin (a-f) alt bentlerinde yazılı fiziksel dış etkenlerin ve olumsuz çalışma koşullarının olayda gerçekleşmesidir. Söz konusu maddede, basım ve gazetecilik işyeri birlikte ifade edilmişse de gazetecilik işi yapılmayan sadece basım işi yapılan işyerlerinde çalışan sigortalıların da maddenin alt bentlerinde sayılan koşullardan herhangi birisi oluştuğu takdirde itibari hizmetten yararlanacakları açıktır.

3.Değerlendirme
İnceleme konusu davada davacının ambalaj imalatı iş yerinde geçen çalışmaları için itibari hizmet süresi verilmesini talep etmiş, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

Somut olayda, davacının, davalı işverenler tarafından aynı adreste bulunan ambalaj imalatı iş yerinden, 02.02.1994-10.04.2003 tarihleri arasında kesintili olarak 3044 gün bildiriminin yapıldığı, davacının baskı öncesi hazırlık bölümünde grafiker olarak çalıştığı, iş yerindeki çalışmaların itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir koşullarda geçip geçmediğinin tespiti amacıyla, bilirkişi kurulunun katılımıyla yapılan keşifte, davacının işini yaptığı bölümlere ilişkin gözlemlerin keşif tutanağına yansıtılmadığı, hükme dayanak alınan bilirkişi raporunda da dava konusu olayda, yukarıda sayılan iki koşulun varlığını ortaya koyabilmek açısından, davacının hangi bölümlerdeki çalışmalarda anılan yasada sayılan fiziksel dış etkenlere maruz kaldığı ve buna bağlı olarak itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir işlerde çalışıp çalışmadığını gösterir şekilde davacının çalışma koşulları yönünden bireyselleştirilmiş somut irdeleme içermemektedir.

Mahkemece, itibari hizmet süresi talep edilen sürede davacı ile beraber çalışan ve davası olmayan bordro tanıkları tespit edilerek, davacının grafiker olarak, iş yerinde, nerede ne iş yaptığı, mesaisini hangi bölümlerde geçirdiği, varsa iş yeri dosyasının celbi ile davacının iş tanımı ile ilgili yazılı belge bulunup bulunmadığı araştırılarak, konusunda uzman başka bir bilirkişi heyetinden, davacının görevi ile ilgili olarak ambalaj üzerine baskı yapılan bölümün zararlı etkilerine bizzat maruz kalıp kalmadığı hususlarının ayrıntılı olarak belirtildiği bir rapor alınarak varılacak sonuca göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.05.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.