YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5198 E.  ,  2024/4911 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2203 E., 2024/411 K.
KARAR : Kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Muğla 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2015/924 E., 2018/178 K.

Taraflar arasındaki Tarım Bağ-Kur sigortalılığın tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun kabulüyle, İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce yapılan inceleme sonunda hüküm bozulmuş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Özel Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararının davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, direnme kararının Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesi ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2023 tarih 2023/10-82-2023/764 E.K. sayılı kararı ile "Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesi gereğince bozulmasına, dosyanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 373/2 nci maddesi uyarınca kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine" karar verilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurul kararı sonrası Bölge Adliye Mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, Bağ-Kur keseneğinin davalı Kuruma gönderildiği tarihi takip eden ayın ilk günü olan 01.08.1995 tarihinden 31.12.2004 tarihine kadar geçen sürelerde Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti ile bu tarihten itibaren kayıt ve tesciline karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK Başkanlığı vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davalı SGK Başkanlığı Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde; Kurumun davanın açılmasına sebebiyet vermediğini, davacının Kuruma başvurmadan dava açtığını, açıklanan nedenlerle yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmamaları gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 30.11.2018 tarih ve 2018/1160-2018/1866 E.K. sayılı kararı ile; davacının 06.06.2017 tarihli dilekçesi ile bildirdiği 20.04.2005 tarihli kesintisine istinaden 01.05.2005 tarihinde tescilinin yapıldığı, istem konusu yaptığı süre Kurum tarafından tam karşılanmamakla birlikte, davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kararın davacı tarafından istinaf edilmediği, dava tarihinde sonra yapılan müracaata göre SGK Başkanlığı tarafından yapılan işlemle dava konusuz kaldığından, istinaf edenin sıfatına göre, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, SGK Başkanlığı lehine vekalet ücreti takdirine karar verilmesi gerektiğinden, belirtilen hatanın giderilmesi ise yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden; HMK 353/1-b.2 maddesi uyarınca belirlenen aykırılık bu yönüyle düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmek suretiyle hüküm kurulmuştur.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 19.06.2019 tarihli ve 2019/1142-2019/5209 E.K. sayılı kararı ile ...davacının 01.08.1995-31.12.2004 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalı olduğunun tespiti için işbu davayı açtığı, yargılama safhasında 01.05.2005 tarihinden itibaren tescilinin yapıldığı, davacı vekilinin, davanın konusuz kaldığı şeklindeki beyanı üzerine yazılı şekilde karar verildiği anlaşılmış ise de, söz konusu tespitler nazarında davanın konusuz kalmadığı belirgin olduğundan, ihtilaf konusu dönem yönünden, davalı Kurumdan bilgi istenilerek konusuz kalma araştırılmalı, sonucun olumsuz olması halinde, davanın esası hakkında irdeleme yapılıp elde edilecek sonuca göre karar verilmesi gerektiği belirtilerek, hüküm bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı
Bölge Adliye Mahkemesinin 13.11.2019 tarihli ve 2019/1812 -2019/1565 E. K. sayılı kararı ile aynı gerekçelerle bir önceki kararında direnilmesine karar verilmiştir.

C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı
1.Direnme kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

2.Dairemizin 15.09.2021 tarihli ve 2020/274-2021/10273 E.K. sayılı kararı ile "direnme Dairemizce yerinde görülmediğinden ve bu durumda kararın inceleme yeri Yargıtay Hukuk Genel Kurulu olduğundan dava dosyasının Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna sunulmak üzere Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilmesine" karar verilmiştir.

3.Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2023 tarihli ve 2023/10-82 - 2023/764 E.K. sayılı kararı; "davacının talebinin 01.08.1995-31.12.2004 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti istemine ilişkin olduğu, yargılama devam ederken davacının 06.06.2017 tarihli dilekçe ile sunduğu prim kesintisine istinaden davalı Kurumca 01.05.2005 tarihinden itibaren sigortalılık tescilinin yapıldığı, ancak davaya konu edilen talep dönemine ilişkin Kurum tarafından tescil işlemi yapılmadığı gözetildiğinde davanın konusuz kalmadığı belirgin olup ihtilaf konusu dönem yönünden davalı Kurumdan bilgi istenilerek konusuz kalma araştırılmalı, sonucun olumsuz olması hâlinde davanın esası hakkında irdeleme yapılıp elde edilecek sonuca göre karar verilmesi gerektiğinden, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken önceki kararda direnilmesinin doğru olmadığı" belirtilerek, direnme kararı bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Mahkemesinin 07.02.2024 tarihli ve 2023/2203 - 2024/411 E.K. sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının, 01.08.1995-31.12.1995 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı Vekilinin Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; TTA Gayrimenkul A.Ş.'den alınan ve dava dilekçesi ekinde sunulan belgeden de anlaşılacağı üzere, davacının 1996 yılında, 1997 yılında, 1998 yılında, 1999 yılında, 2000 yılında, 2001 yılında, 2003 yılında ve 2004 yılında yetiştirdiği tütünleri Tekel’e sattığı, söz konusu tarihlerde Bağ-Kur kesintisi yapılmamış ise de Yargıtayın oluşan yerleşik içtihatlarına göre, kesintinin yapıldığı yıllardan sonra kesinti olmadan yapılan satışların vatandaşın tarımla uğraştığına karine olduğu kabul edildiği, bu hususu destekleyen müzekkere cevapları ve tanık beyanları bulunmasına karşın davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken kısmen kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

2.Davalı SGK Başkanlığı Vekilinin Temyiz Sebepleri
Davalı SGK Başkanlığı vekili; kararın hatalı ve eksik incelemeye dayalı olduğunu belirterek, temyizen bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Tarım Bağ-Kur sigortalılığın tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun'un geçici 7 nci maddesi delaletiyle mülga 2926 sayılı Kanun'un 2, 3, 6, 9 ve 10 uncu maddeleri.

3.Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının, kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.