YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5111 E.  ,  2024/6065 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1652 E., 2023/1694 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Mersin 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/229 E., 2019/42 K.

Taraflar arasındaki 2926 sayılı Kanun'a tabi tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti ile yaşlılık aylığı bağlanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının Mersin SGK İl Müdürlüğü, Akdeniz Sosyal Güvenlik Merkezine 18.03.2018 tarih ve 1609633 sayılı dilekçesi ile başvurarak Bağ-Kur sigortalılık tescil kaydının 1994 yılına kadar geriye çekilerek, 1996 yılında başlayan tescil kaydı ile aradaki sürenin ihyasına kadar verilmesi için Kurumdan talepte bulunduğunu, davacı 2017 yıl sonunda askerlik borçlanması da yaptığını ve primini peşin olarak ödediğini, davacı askerlik süresinin sigortalı sayılması ile birlikte ihya talebinin kabulü halinde Kurumdan yaşlılık aylığı almaya hak kazanabileceğini, davalı Kurum 26.03.2018 tarih, 1831271 sayılı resmi yazılı ile davacının "talebine istinaden yapılan incelemede, 15.09.1994 tarihindeki tevkifat kesintisine istinaden BağKur tesciliniz 1994 yılına çekilmiştir. Dilekçeniz ekinde ibraz ettiğiniz tevkifat listesinde adresiniz Mersin ili Yaka köyü olup, sattığınız ürüne ilişkin tapu kayıtlarınız ise Hatay iline aittir. Hatay iline ait ürün sattığınıza dair tevkifatı belgeleyemediğinizden, tesciliniz 15.09.1994 yılına çekilmiş ve 31.12.1994 yılında terk verilmiş olup, 01.04.1996 yılında tekrar başlangıcınız bugüne kadar devam etmektedir ve herhangi bir borçlanacak süreniz bulunmamaktadır. " şeklinde cevap verildiğini, Kurum sadece 15.09.1994 tarihi ile 31.12.1994 tarihleri arası 3,5 aylık bir süre için ihyayı kabul ettiğini, süreyi 01.04.1996 tarihine kadar uzatmadıklarını, kurumca ihya kapsamı dışında tutulan 31.12.2014 ile 01.04.1996 tarihleri arasındaki 15 aylık süre daha kabul ve ihya edilse, davacı başvuru tarihinden itibaren emekliliğe hak kazanmış olacağını, Kurumun bu işleminin yerinde olmadığını, belirtilen sürenin ihyası için mahkemeye dava açma zorunluluğunun doğduğunu, davacının 1998 yılında Hatay ilinde kardeşi ile birlikte edinip 1/2 oranında paydaş oldukları 10.511,63 metre karelik tarım arazisinin, yine kendi adına kayıtlı 29.04.1994 tarihinden bu yana sahip olduğu zeytinlik vasfında tarım arazisi olduğunu, davacının 01.01.1994 tarihinden bu yana sürekli olarak bildirilen Mernis adresinde eskiden köy, şimdi ise mahalle olan beldede ikamet ettiğini, buranın tarımsal üretimin yoğun olduğu bir belde olduğunu, köyde yaşayanların mutlak çoğunluğunun geçimini bu yolla sağladıklarını, davacının bu zaman zarfında, Mersin'de ki bu beldede kiraladığı taşınmazlarda ve Hatay ilindeki köyünde bulunan tapulu ve kiraladığı diğer taşınmazlarda ailesi ile birlikte çalışmak sureti ile tarımsal üretimini sürdürdüğünü, Hatay ilindeki ürettiği ürünleri de Mersin'de değerlendirdiğini, SGK Başkanlığı Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünün genelgesine göre "Mülga 2926 sayılı Kanun'un 2 nci maddesine göre sigortalı sayıldıkları halde Kuruma kayıt ve tescilleri yapılmamış ve sattıkları ürün bedellerinden 01.04.1994 tarihinden itibaren prim tevkifatı yapılan çiftçilerin, tevkifat yapıldığını gösteren belgeleri de eklemek suretiyle sigortalılıklarının başlatılması için Kuruma yazılı talepte bulunmaları halinde, tevkifat tutarının Kurum hesaplarına intikal etmesi şartıyla tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren sigortalılıkları başlatılacak, herhangi bir kurum kuruluş veya meslek kuruluşlarında üye kaydı bulunmayanların tevkifatın yapıldığı tarihte sattığı ürünü elde ettiği alana ilişkin tapu tescil kayıtlarının olması halinde tescil tarihi itibariyle sigortalılıkları devam ettirilecektir." hükmünün yer aldığını, Kurumun bu genelge doğrultusunda işlem yapması gerekirken davacıya ait tapu kayıtlarının Mersin'de olmadığı gerekçesi ile taleplerinin reddedilmesinin doğru olmadığını, müvekkili ile aynı konumda olan tanıdığı birkaç kişinin şuan da emekli aylığı aldıklarını, davacının Mersin ve Hatay'da ki tarımsal faaliyetlerini yürüterek yaşamını idame ettirdiğini, açıklanan nedenlerle davacının 15.09.1994 ile 01.04.1996 tarihleri arasındaki ihya talebinin kabulüne, (15.09.1994 tarihi ile 31.12.1994 tarihleri arası kabul edilen sürede dahil olmak üzere), davacının dava tarihini izleyen aybaşından itibaren emekliliğe hak kazandığına, yargılama giderlerinin davalı Kuruma yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının davası haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olup, Kuruma karşı açılan davayı kabul etmediklerini, Kurum kayıtlarında yapılan incelemelerde davacının, ... Doğuş ve ortağına 1994 Eylül dönemine ilişkin ürün satışından dolayı Bağ-Kur tescil tarihinin 01.10.1994 tarihi olduğunun anlaşıldığı, davacının o tarihten devam eden Ziraat Odası, kooperatif kaydı vb. resmi kuruluş kaydı olmadığı için yıl sonu olan 31.12.1994 tarihinde terk işlemi yapıldığını, davacının ... Doğuş Sebze ve Meyve Komisyoncusuna 1996/Mart döneminde vermiş olduğu ürüne istinaden de 01.04.1996 tarihi itibariyle yeniden sigortalılığı başlatılmış ve 26.01.1995 yılındaki Mersin-Akdeniz Kürkçü köyündeki tarla nitelikli tapu kaydına ve 01.01.1999 yılındaki Akdeniz Ziraat Odası kaydına istinaden Bağ-Kur kaydının devam ettirildiğini, davacının davaya konu ettiği dönemler arasındaki sürenin hizmetinden sayılabilmesi için davacının tevkifatın yapıldığı tarihten ya da öncesinden devam edip gelen Ziraat Odası, kooperatif ya da sattığı ürünü elde ettiği alana ilişkin tapu kaydının olması gerektiği, ancak sigortalının 1994 yılı hizmetinin devamlılığı için sunduğu tapu kayıtları Hatay iline ait olduğunu, tevkifat listesinde ürünün geldiği adres yeri Mersin ili Yaka köyü olarak gözüktüğünden, davacı Hatay iline ürün sattığına ilişkin tevkifatı belgeleyemediğini ve bunun sonucunda davacının bahse konu dönemleri kesintisiz olarak hizmetinden sayılmadığını, dolayısıyla müvekkili Kurum tarafından tesis edilen işlemler ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak yapıldığını, tesis edilen işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını, açıklanan nedenlerle, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Kurum kayıtlarına göre, davacının 01.06.2002 tarihinden itibaren 2926 sayılı Yasa'ya tabi 4/1-b sigortalılığının tescil edildiği, 4/1-b'nin 4. alt bendindeki kapsamındaki sigortalılık giriş tarihinin 01.04.1996 olarak güncellendiği, 02.07.1982 - 02.03.1984 tarihleri arasındaki askerlik hizmetine borçlandığı, davacının Mersin Uray Vergi Dairesinde 06.09.1996 - 31.12.1998 tarihleri arasında tahıl yetiştiriciliği nedeniyle vergi yükümlüsü olduğu, davacının 21.05.2018 tarihi itibariyle toplam 8640 gün sigortalılığının söz konusu olduğu anlaşılmıştır.

Davacının 15.03.2018 tarihli başvurusuyla sigortalılık girişinin 1994 olarak güncellenmesi talebinde bulunduğu, Kurumca sigortalılık giriş tarihinin 15.09.1994 tarihli prim tevkifatına istineden 1994 yılına çekildiği kabul edilmiş ise de dilekçe ekindeki prim tevkifat listesinde adresi Mersin ili Yakaköy Mahallesi olmasına rağmen, satılan ürünlere ilişkin tapu kayıtlarının Hatay iline ait olması sebebiyle Hatay iline ilişkin ürün sattığını belgeleyemediğinden 15.09.1994 tarihinde başlatılan sigortalılığı 31.12.1994 tarihinde sonlandırıldığı ve 01.04.1996 tarihinde yeniden başlatıldığının düzenlendiği tespit edilmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacının 15.03.2018 tarihine kadar söz konusu prim tevkifatına dayalı olarak 01.04.1996 tarihinden önceki 01.10.1994 tarihli tevkifata dayalı sigortalılığının tescil ettirmediğinden cihetle, 15.09.1994 tarihli prim tevkifatını karşıladığı 31.12.1994 tarihine kadar verilen süre sonunda sigortalılığı terkin mi edileceği yoksa Ek:19 uygulamasıyla durdulacağının mı gerektiği noktasında olduğu, ürün teslim tarihleri veya ÇKS kayıtları arasında 2 yıldan fazla süre ara verdiği varsa bu durumda sigortalılık, tevkifatın karşıladığı süre sonu itibariyle terkin edileceği ve 2 yıldan fazla zaman geçtikten sonra yapılmış tevkifat nedeniyle yeniden başlatılacağı, 15.09.1994 tarihli tevkifatın üzerinden 2 yıllık süre geçmeden 15.03.1996 tarihinde yeniden teslim edilen üründen de tevkifat yapıldığının anlaşılması durumunda tarımsal faaliyetin söz konusu dönemde sona erdiği kabul edilerek, prim tevkifatından itibaren sigortalı tarafından ödeme yapılmadığında Ek:19 gereği sigortalılığın durdurulması ve Ek:17 gereği ihya edilmesi halinde hizmete sayılması gerektiği, davalı Kurumun davacının prim tevkifatına esas gösterdiği taşınmazların Hatay ilindeki taşınmazlara ilişkin olduğu gerekçesiyle 31.12.1994 tarihinde durdurulması gereken sigortalılığı terkin göstermek suretiyle ihya isteminin gerekli işleminin usul ve yasaya aykırı olduğu, davacının 01.01.1995 - 01.04.1996 tarihleri arasındaki sigortalılık sürelerine ihya edebileceği anlaşıldığından, davanın kısmen kabulüne ihya borçlanması yaparak borçlanma primlerin ödemesi ve yazılı istekte bulunması halinde yaşlılık aylığı bağlanabileceğinden bu taleplerin reddi gerektiği" gerekçesi ile
"1-Davanın kısmen kabulü ile davacının 01.01.1995 - 01.04.1996 tarihleri arasında tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine,
2-Davacının yazılı talepte bulunmadığından yaşlılık aylığı bağlanması tespiti ve diğer taleplerinin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, İlk Derece Mahkemesince verilen kararın gerekli araştırmadan yapılmadan karar verildiğini bu nedenle verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, "... Somut olayda, davacının 22.05.2002 tarihli Bağ-Kur giriş bildirgesi ile Ziraat Odası kaydına istinaden 4/b kapsamında sigortalılığının başlatıldığı, 15.09.1994 tarihli prim kesintisi sebebiyle sigorta girişinin 01.10.1994 tarihine çekildiği ancak tevkifat listesindeki adres ile tapu kayıtlarının uyumlu olmaması sebebiyle 31.12.1994 tarihinde terk verildiği, sonrasında 15.03.1996 tarihli tevkifata binaen yeniden sigortalılığının başlatıldığı ve davacının, sonraki dönem 2926 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığının Kurum kayıtlarına tescil edildiği anlaşılmaktadır.

Yapılan araştırmalar neticesinde davacının tarımsal faaliyetinin devam ettiği, prim tevkifatı ve ürün tesliminin, iki yıla kadar olan süre dışında süreklilik arz ettiği hallerde de, tarımsal faaliyetin sürekli olduğunun kabul edilebileceği gözetilerek, davacının 01.01.1995-01.04.1996 tarihleri arasında da sigortalı sayılması gerektiği ve bu tarihler arasındaki sigortalılık süresini ihya edebileceği yönündeki mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu kanaatine varılmıştır.

Tarafların iddia ve savunmalarına, dosya kapsamına, hükmün dayandığı deliller ve kanuni gerektirici sebeplere, delillerin taktirinde isabetsizlik görülmemesine göre HMK 355 inci maddesi kapsamında kamu düzenine de aykırı bir husus bulunmayan mahkeme hükmüne karşı yapılan istinaf taleplerinin, HMK'nın 353/1 –b1 maddesi gereğince esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulması ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Davaya konu uyuşmazlık, 2926 sayılı Kanun kapsamında tarım Bağ-kur sigortalısı olduğunun tespiti ile yaşlılık aylığı bağlanması talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci, 2926 sayılı Kanun'un 2, 3, 6, 9 ve 10’uncu maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.