YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5101 E.  ,  2024/6081 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1553 E., 2023/2526 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 25. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/97 E., 2022/246 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 01.02.1995-31.10.2012 tarihleri arasında davalı işyerinde sunucu sıfatı ile çalıştığını, Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat ettiğinde işe başlama tarihinin 27.10.1999 olarak bildirildiğini öğrendiğini, oysa işe başlama tarihinin 01.02.1995 olduğunu, hazırlayıp sunduğu programların “Elma Şekeri”, Düş Bahçesi” ve kısa süre de "... Çocuk" isimli programlar olduğunu beyanla davacının davalı işyerinde 01.02.1995 ile 31.12.2012 tarihleri arasında çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 01.02.1995 tarihi olduğunun tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... Radyo TV Reklam A.Ş. vekili cevap dilekçeside; davalı şirketin o tarihte henüz kurulmadığını, Ticaret Sicili Gazetesinde 29 Mart 1996 tarihinde ... Reklam Organizasyon Pazarlama Turizm Taahhüt Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi olarak kurulduğunu, kurulduğu tarihten itibaren reklam ajansı ve perakende konfeksiyon alanlarında faaliyet gösterdiğini, radyo ve televizyon yayıncılığı yapmadığını, bu dönem adı geçen radyoya sadece reklam ajansı hizmeti verildiğini, daha sonra Temmuz 2004 yılında isim değiştirerek ... Radyo TV ve Reklam Anonim Şirketi adını aldığını, bu ismi aldıktan sonra 01.03.2005 tarihinde radyo ve televizyon yayıncılığı hizmet vermeye başladığını, davacı ile herhangi bir iş ilişkisi olmadığını, şirkette belirtilen tarihlerde çalışmasının mümkün bulunmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; tanık beyanlarına itibar edilemeyeceği gibi beyanların eylemli ve gerçek bir biçimde çalışma olgusunun ispatına dair yeterli ve inandırıcı olmadığını, dava dışı şirketler tarafından söz konusu dönemde davacının 27.10.1999-31.10.2012 tarihleri arasında bildiriminin yapılmış bulunduğunu, dava dışı şirketlerde çalışmış olma iddiasının gerçekliğinden söz edilemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

3. Davalılar Ankara İletişim Hizmetleri A.Ş. ve ... Araştırma Görüntü Hizm. Reklam Giyim İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından davaya cevap verilmemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... Şirketine ait iş yerinden ilk kez 27.10.1999 tarihinde hizmet bildirimi bulunduğu, bu iş yerinden 2000 tarihi itibariyle çalışmanın sona erdiği, davanın 2017 yılında açılmış olması karşısında 27.10.1999 tarihi öncesi için tespiti istenen dönemin hak düşürücü süreye uğradığı, dinlenilen tanık beyanları ve dosyada mübrez bilgi ve belgeler dikkate alındığında Kuruma bildirimleri yapılan süreler dışında davacının çalışmasının tespit edilemediği değerlendirilerek davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, hak düşürücü süreye ilişkin Mahkeme değerlendirmesinin hatalı olduğunu, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 01.02.1995 ile 31.12.2012 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 69 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 344 üncü maddesi, 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3. Öte yandan 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesi hükmüne göre; Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir. Bir başka anlatımla; sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi ya da çalışmaların Kurumca tespit edilmesi halinde; Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez. Ne var ki; sigortalının Kuruma bildiriminin işe giriş tarihinden sonra yapılması, bir başka ifade ile sigortalının hizmet süresinin başlangıçtaki bir bölümünün Kuruma bildirilmeyerek sonrasının bildirilmesi ve Kuruma bildirimin yapıldığı tarihten önceki çalışmaların, bildirgelerin verildiği tarihi de kapsar biçimde kesintisiz devam etmiş olması halinde, Kuruma bildirilmeyen çalışma süresi yönünden hak düşürücü sürenin hesaplanmasında; bildirim dışı tutulan sürenin sonu değil, kesintisiz olarak geçen çalışmaların sona erdiği yılın sonu başlangıç alınmalıdır.

3. Değerlendirme
1. İnceleme konusu eldeki davada davacı, 01.02.1995-31.12.2012 tarihleri arasında davalı işverenler nezdinde geçen çalışmalarının tespitini istemiştir. Dosya içinde yer alan davacının hizmet döküm cetveli incelendiğinde; davacının 27.10.1999-31.08.2000 tarihleri arasında davalı ...Ş.'ye ait ....sicil numaralı işyerinde, 07.04.2007-01.06.2007 tarihleri arasında davalı ... Araştırma Görüntü Hizm. Reklam Giyim İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye ait 1139646 sicil numaralı işyerinde, 11.03.2008 - 31.10.2012 tarihleri arasında tekrar 1139646 sicil numaralıdavalı ... Araştırma Görüntü Hizm. Reklam Giyim İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. işyerinde hizmetlerinin Kuruma bildirilmiş olduğu, bildirimi yapılan bu süreler içerisinde 2008 yılında ayda 10 gün Eksik Gün Nedeni Kod:6 - Kısmi istihdam olarak, 2012 yılında ise ayda 10 veya 12 gün olarak Eksik Gün Nedeni Kod:21 - Diğer Ücretsiz İzin olarak, diğer çalışma süreleri içerisinde ise ayda 30 gün üzerinden çalışmalarının tam zamanlı olarak bildirildiği anlaşılmıştır.

2. Mahkemece, davacının davalı ...Ş.'ye ait iş yerinden ilk kez 27.10.1999 tarihinde hizmet bildirimi bulunduğu, bu iş yerinden 2000 tarihi itibariyle çalışmanın sona erdiği, davanın 2017 yılında açılmış olması karşısında 27.10.1999 tarihi öncesi için tespiti istenen dönemin hak düşürücü süreye uğradığı, dinlenilen tanık beyanları ve dosyada mübrez bilgi ve belgeler dikkate alındığında Kurum bildirimleri yapılan süreler dışında davacının çalışmasının tespit edilemediği gerekçeleriyle davanın reddine dair hüküm tesis edilmiş ise de; mahkeme hükmü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3. Dosya kapsamında dinlenen bordro tanıkları... ve ...'in kendi çalıştıkları dönemde davacının çalışmasının bulunduğunu beyan ettikleri, kendilerinin davalı şirketler nezdinde giriş çıkış yapmak suretiyle kısmi zamanlı hizmetlerinin bildirilmiş olması karşısında Mahkemece, dinlenen bordro tanıklarının beyanları da irdelenerek davacının bildirim yapılan süreler arasında da çalışması olup olmadığı, davacının yaptığı iş nazara alınarak bu dönemlerde iş akdinin askıda olup olmadığı hususunda gerekli tüm araştırma yapılarak, buna göre davacının çalışma sürelerinin blok halinde geçip geçmediği ve hak düşürücü süreye uğrayıp uğramadığının değerlendirilmesi, bu kapsamda dosya içerisinde sadece davalı ... Radyo TV ve Reklam A.Ş. adına kayıtlı ...sicil numaralı işyerine ait dönem bordrolarının celp edilmiş olduğu gözetilerek diğer davalı şirketlere ait olan 1033297 sicil numaralı ve....sicil numaralı işyerlerinden 01.02.1995 - 31.12.2012 tarihleri arasındaki dönem bordroları getirtilip, bu işyerlerinde çalışması bulunan bordro tanıklarının tespit edilerek bilgi ve görgülerine başvurulması, buna göre davacının tüm çalışma sürelerinin netleştirilmesi suretiyle toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.

4. Diğer taraftan, nizalı dönem içerisinde davacının hizmet döküm cetvelinde “Kod:6 - Kısmi istihdam ve Kod:21 - Diğer Ücretsiz İzin ile bildirilen çalışmalarının da bulunduğu anlaşılmakla; Mahkemece Kuruma eksik bildirimler hakkında davalı işveren tarafından verilen belge olup olmadığı hususu araştırılmalı, yapılan eksik bildirim hizmetleri ile ilgili olarak davacının yılın tüm dönemi boyunca aynı şekilde çalışma yapması gerekip gerekmediği de araştırılmalı, bu dönemlerde çalışması bulunan bordro tanıkları detaylı olarak dinlenmeli, davacının tüm çalışma dönemindeki hizmetlerinin yılın tüm dönemi boyunca aynı şekilde olup olmadığı netleştirilmeli ve yukarıda açıklanan bozma nedenlerine göre de varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3. Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.05.2024 tarihinde karar verildi.