YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5091 E.  ,  2024/6377 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/36 E., 2024/340 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gebze 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/355 E., 2021/433 K.

Taraflar arasındaki prime esas kazancın tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı işyerinde 01.08.2017 ile 30.09.2018 tarihleri arasında mimar olarak çalıştığını, çalışması boyunca aylık 5.969,00 TL brüt ücret kazancı elde etmesine rağmen, gerçek kazancı üzerinden SPEK beyan edilmediğini, çıkışı sonrasında ödenen kıdem, ihbar tazminatının sigorta bildirim yapılan kazançlarından daha fazla rakam üzerinden hesaplanarak ödendiğini, gerçek kazancı üzerinden SPEK kazançlarının tespit edilerek hüküm altına alınmasına karar verilmesi talep ve iddia edilmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı şirket vekili cevap dilekçesi ile davacının 1 yıllık çalışmasını tamamlaması sonrasında ödüllendirmek amaçlı maaşına zam yapıldığı, ancak davacının düzensiz çalışmaları nedeniyle iş akdinin feshedildiği, davacının üniversite mezunu olduğunu, maaş bordrolarını imzaladığını, imzalı delile karşı yine imzalı delil ile davasını ispat etmesi gerektiği, davanın reddine karar verilmesini talep ve iddia edilmiştir.

2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesi ile Kurumun feri müdahil olarak gösterilmesi gerektiğinden dolayı husumet itirazında bulunduklarını, yasanın 7/3 maddesi gereğince dava açmadan önce Kuruma müracaat edilmediğini ve dava şartı olduğunu, 5 yıllık zamanaşımı süresinin geçtiğini, davacının iddiasını yazılı delillerle ispat etmesi gerektiğini, haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddi talep ve iddia edilmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yazılı delil bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Eylül brüt ücretine bakıldığında yine taraflar arasındaki ibranameye bakıldığında ücretin daha yüksek olduğunu, işçiye tüm çalışması boyunca 2.724,53 TL civarı bir ücret ödemesine karşın işten çıkışı sırasında brüt 7.414,69 TL üzerinden kıdem ve ihbar tazminatı ödemesi hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davalı işyerinden önceki çalışmalarla da karşılaştırıldığında ücretin düşük gösterildiğinin anlaşıldığını, Yargıtay yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere emsal ücret araştırmasının yapılması gerektiğini, ibranamedeki ücretin delil başlangıcı kabul edilmesi gerektiğini, sosyal güvenlik hakkının anayasal bir hak olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda; davacının iddia ettiği ücret miktarının yazılı delil ile ispatı gerektiği, ücret miktarına ilişkin yazılı belge ve yazılı delil başlangıcı bulunmadığından, tanık beyanı ve ücret araştırması ile sonuca gidilemeyeceği, son ay bordrosundaki ücretin tüm dönem için bağlayıcı ve delil niteliğinde olmadığı, verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesi ile istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, prime esas kazançlarının tespitini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 77 nci, 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ve özellikle, ücrete ilişkin yazılı belge bulunmaması ve dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Üye ...'ın muhalefetine karşı, Başkan ..., Üyeler ..., ... ve ...'ün oyları ve oy çokluğuyla

05.06.2024 tarihinde karar verildi.

-KARŞI OY-

1. Çoğunluk ile aradaki ... uyuşmazlık prime esas kazanç tespiti için, aylık ücret tutarının 6100 sayılı HMK’nın 200 ve 202 nci maddelerinde belirtilen sınırları aştığı veya bordroların işçinin imzasını taşıdığı takdirde yazılı delille kanıtlanması gerekip gerekmediği” noktasında toplanmaktadır.

2. Daha önce Dairemizin 2020/11683 Esas, 2021/10353 Karar sayılı kararında yazılan karşı oy gerekçelerinde açıklandığı üzere;

Sigortalının prime esas kazancının tespitinde, mahkemece resen araştırma ilkesi ve delil serbestisi kapsamında her türlü delil toplanmalı, tarafların vazgeçmesi ve kabulü ile bağlı olunmadığı gibi salt tanık beyanları ile de yetinilmemeli, yukarda belirtilen 4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri uygulanarak sigortalının yaptığı işin özellikleri(vasıflı olup olmadığı), işyerindeki ve meslekteki kıdemi, meslek unvanı, yapılan işin niteliği, işyerinin özellikleri, emsal işçilere o işyerinde veya başka işyerlerinde ödenen ücretler, örf ve adetler dikkate alındığında kayıtlarda görünen ücretle çalışmasının hayatının olağan akışına uygun bulunup bulunmadığı da değerlendirilerek ilgili işçi ve işveren kuruluşlarından, sendikalardan, meslek odalarından emsal ücret araştırması yapılmalı, bu konuda açılmış işçilik alacakları davası var ve kesinleşmiş ise delil kabul edilmeli, dolayısı ile inandırıcı, ciddi deliller doğrultusunda ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonuca gidilmeli, ücretin işçinin yazılı onayı olmadan düşürüldüğü durumda ise yazılı muvafakati yoksa önceki yüksek ücreti esas alınarak prime esas kazanç saptanmalıdır.

3. Nitekim aynı hususlar Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 02.06.2020 tarih ve 2016/10-376 Esas, 2020/306 Karar, 09.07.2020 tarih ve 2016/21-904 Esas, 2020/554 Karar ve 16.07.2020 tarih ve 2016/10-2141 Esas, 2020/585 Karar sayılı kararları ile kabul edilmiştir.

4. Somut uyuşmazlıkta davacı mimar olarak çalıştığını iddia etmiştir. Ücret ilgili sözleşme yoktur. Davacı vasıflı bir işçidir. Kamu düzeni ve resen araştırma ilkesine göre vasıflı işçi olan davacının prime esas kazancının emsal ücret araştırması ve her türlü delille kanıtlanması esastır. Bordronun senet vasfı yoktur. Prime esas kazancın tespiti yönünde yukarıda belirtilen esaslar ve Hukuk Genel Kurulu kararı uyarınca araştırma yapılmalıdır. Kaldı ki davacının kıdem ve ihbar tazminatı ödenirken, düzenlenen ibranamede kıdem tazminatının tavandan hesaplandığı ve ödendiği anlaşılmaktadır. Çoğunluk görüşü ile resen araştırma ilkesi ve kamu düzeni ilkesine aykırı olacak şekilde salt yazılı belge ile sınırlandırılarak kararın onanması gerekçesine katılınmamıştır.