YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5070 E.  ,  2024/5719 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2844 E., 2024/321 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 19. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/314 E., 2021/365 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın Fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; 3409200507536 sigorta sicil no ile 15.03.1998-03.12.2014 yılları arasında davalı ... Otel şirketinde kat görevlisi olarak çalıştığını, çalışma süresi boyunca sigortasının yapıldığını ve primlerinin ödendiğini bildiğini, emeklilik işlemleri için başvurduğunda primlerinin ödenmediğini öğrendiğini, bu nedenlerle sigorta başlangıç tarihinin 15.03.1998 olarak tespitine, diğer süreleri içerisinde ödenmeyen primlerin ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekilince 27.07.2016 tarihli dilekçe ile müvekkilinin 15.03.1998 - 18.03.2005 ve 08.10.2012 - 03.12.2014 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespiti talep ve dava ettiklerini belirtir dilekçe vermiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde görüleceği üzere davacının ... Otelde çalıştığını beyan ettiğini, ... Otelin limited şirket olduğunu,müvekkilinin bu şirketin ne ortağı ne yetkilisi olduğunu,müvekkilinin şirkette müdür olduğu bir an için kabul edilse bile kendisine dava açılamayacağını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarının incelenmesi gerektiğini, yalnızca tanık beyanıyla hüküm verilmemesini,tanık beyanı dışında resmi, yazılı ve sağlıklı deliller ile iddianın ve fiili çalışmanın ispatı gerektiğini, dinlenecek tanıkların çalıştığı iddia edilen işyerindeki işi bilen, dönem bordrolarında ismi geçen kişiler olması gerektiğini, davanın 5 yıllık hak düşürücü sürede açılmadığını beyanla haksız ve hukuka aykırı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ...çalışmalar döneminde asıl işverenin tüzel kişilikler olması sebebiyle ortak olan gerçek kişi ...' un sorumluluğu olmadığı, davacının dahili davalı ... Otel Tur. İnş. Gıda Petrol Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin çalışmalarını kanıtlayamadığı, dinlenilen bordro tanıklarının beyanlarınında da davacının ... Otel'de fiilen çalışma olgusunu ispatlar nitelikte olmaması sebebiyle davacının ... Otel Tur. İnş. Gıda Petrol Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ... adına açmış olduğu davaların reddine karar verilerek, davacının davasının kısmen kabul kısmen reddine,
Davacının ... Otel ve Restoran Turizm İşletmecilik LTD ŞTİ ünvanlı işyerinde,
15.03.1998-31.07.1998 tarihleri arasında 136 gün, günlük brüt 1,18 TL,
01.08.1998-31.12.1998 tarihleri arasında 150 gün, günlük brüt 1,59 TL ,
01.01.1999-30.06.1999 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 2,60 TL,
01.07.1999-31.12.1999 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 3,12 TL,
01.01.2000-30.06.2000 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 3,66 TL,
01.07.2000-31.12.2000 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 3,96 TL,
01.01.2001-30.06.2001 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 4,66 TL,
01.07.2001-31.07.2001 tarihleri arasında 30 gün, günlük brüt 4,89 TL,
01.08.2001-31.12.2001 tarihleri arasında 150 gün, günlük brüt 5,59 TL,
01.01.2002-30.06.2002 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 7,40 TL,
01.07.2002-31.12.2002 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 8,36 TL,
01.01.2003-31.12.2003 tarihleri arasında 360 gün, günlük brüt 10,20 TL,
01.01.2004-30.06.2004 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 14,10 TL,
01.07.2004-31.12.2004 tarihleri arasında 180 gün, günlük brüt 14,80 TL,
01.01.2005-17.03.2005 tarihleri arasında 77 gün, günlük brüt 16,29 TL ücret ile çalışmış olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili; davanın 5 yıllık hak düşürücü süre içinde açılmadığını, tanıkların iş yerinde çalışan bordrolu tanıklar olmadığı, fiili çalışmanın ispatlanmadığını, Kurum kayıtlarının esas olduğunu beyanla kararın kaldırılması gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dinlenen kayıtlı tanıkların beyanları ile davacının çalışmalarının ispatlandığını,davacının davalı iş yerinde çalışmasının kesintisiz olduğunu, çalıştığı süre boyunca iş verenlerin değiştiğini, tanıkların ve davacının hizmet cetvellerinden anlaşılacağı üzere iş verenlerin aynı tarihlerde değişmiş olduğunu, iş yerinin çalışanları ile birlikte devredildiğini, Mahkeme karar ve gerekçesinin yerinde olduğunu belirterek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf gerekçeleri ile birebir aynı gerekçeler ile kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesine göre Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.

3. Değerlendirme
1.Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Çalışmanın tespiti istemiyle hak arama yönünden kanun ile getirilen süre, doğrudan doğruya hakkın özünü etkileyen hak düşürücü niteliktedir ve dolması ile hakkın özü bir daha canlanmamak üzere ortadan kalkmaktadır. 506 sayılı Kanun'un kabul edilip yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla beş yıl olarak öngörülen süre, 09.07.1987 tarihinde yürürlüğe giren 3395 sayılı Kanun'un 5 inci maddesiyle on yıla çıkarılmış, daha sonra 07.06.1994 tarihinde yürürlüğe giren 3995 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesiyle yeniden beş yıl olarak belirlenmiştir. Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir.

2.Bir başka anlatımla; sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi ya da çalışmaların Kurumca tespit edilmesi halinde; Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez. Ne var ki; sigortalının Kuruma bildiriminin işe giriş tarihinden sonra yapılması, bir başka ifade ile sigortalının hizmet süresinin başlangıçtaki bir bölümünün Kuruma bildirilmeyerek sonrasının bildirilmesi ve Kuruma bildirimin yapıldığı tarihten önceki çalışmaların, bildirgelerin verildiği tarihi de kapsar biçimde kesintisiz devam etmiş olması halinde, Kuruma bildirilmeyen çalışma süresi yönünden hak düşürücü sürenin hesaplanmasında; bildirim dışı tutulan sürenin sonu değil, kesintisiz olarak geçen çalışmaların sona erdiği yılın sonu başlangıç alınmalıdır.

3-Sigortalı işe giriş bildirgesi veya Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde belirtilen diğer belgelerin Kuruma verilmesi ya da sigorta müfettişi tarafından tespit yapılması hâlinde hak düşürücü sürenin işlememe gerekçesi Kurumun sigortalı çalıştırıldığından haberdar olmasıdır. Halbuki blok çalışmanın bildirim öncesi kısmı için bu gerekçe geçerli değildir. Bu nedenle blok çalışmada bildirim öncesi çalışma dönemi yönünden hak düşürücü sürenin işlemeyeceğini kabul etmek Kanun'daki açık düzenlemeye uygun olmayacağı gibi hak düşürücü sürenin işlevsiz hâle gelmesi sonucunu doğuracaktır. Kanun'un açık hükmü karşısında sigortalı lehine yorum ilkesinin uygulanması da mümkün olmayıp bu hâlde bildirim öncesi çalışma süresi bakımından sigortalının sigortalı hizmetlerinin sona ermesinden sonra hak düşürücü süre içinde dava açma ... devam etmektedir.

4.Davacı vekilinin Mahkemeye sunmuş olduğu 27.07.2016 tarihli dilekçe ile müvekkilinin 15.03.1998 - 18.03.2005 ve 08.10.2012 - 03.12.2014 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespiti istemine ilişkin olan davada; davacının 18.03.2005-08.11.2006 tarihleri arasında 1058251 işyeri sicil no.lu dava dışı işveren ... ... ... yanından, 21.02.2006-31.12.2008 arasında 1079601 işyeri sicil nolu dava dışı işveren ... yanından, 10.01.2009-08.10.2012 arasında 1324846 işyeri sicil nolu davalı ... Otel Tur. İnş. Gıda Petrol Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'den bildirimlerinin bulunduğu, Mahkemece 15.03.1998-17.03.2005 arasında davalı ... Otel ve Restoran Turizm İşl. Ltd. Şti.' den davacının bildirimi yapılmayan hizmetinin tespitine karar verilmesi gerektiğini kabul ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de; yukarıdaki ilkeler kapsamında talep ve hükme konu 15.03.1998-17.03.2005 arası çalışmaların 17.06.2015 dava tarihi itibariyle hak düşürücü süreye uğradığı gözetilerek bu dönem yönünden istemin reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar tesisi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.