YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/507 E.  ,  2024/2701 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2020/420 E., 2022/438 K.
KARAR : Ret

Taraflar arasındaki Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti istemine ilişkin istinaf incelemesinden geçen davasından dolayı bozma ilamına uyulmak suretiyle yapılan yargılama sonucunda Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının, 22.06.1999 tarihli müstahsil makbuzuna istinaden Tarım Bağ-Kur sigortalılığının 22.06.1999 tarihinde başladığının ve sigortalılığının 16.05.2011 tarihine kadar sürdüğünün tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, tevkifat sorumlusu ... Meyve Sebze Komisyoncusu tarafından düzenlenen müstahsil makbuzunun davacı adına düzenlendiği ancak tevkifat kesintisinin yapılmadığının tespit edildiği bu nedenle tescil kaydının 16.05.2011 tarihi olarak kaydedildiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalılardan ... cevap dilekçesinde, ... ve Ortakları olarak faaliyet gösteren ticari işletmenin 01.12.2005 tarihinde faaliyetine son verdiğini, 22.06.1999 tarihli makbuzun zamanaşımına uğradığını, bu nedenle ticari işletme tarafından fiziki olarak elinde bulunmadığını beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 25.02.2019 tarihli ve 2018/392 Esas 2019/54 Karar sayılı sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile davacının Tarım Bağ-Kur sigortalılık başlangıç tarihinin 01.07.1999 olduğunun ve 01.07.1999 ile 16.05.2011 tarihleri arasında da Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuş, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkeme kararına karşı davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Dairemizin 17.09.2020 tarihli ve 2020/1451 E. 2020/4519
K. sayılı ilamında, "... Mahkemece hükme esas alınan 22.06.1999 ve 26.06.1999 tarihli müstahsil makbuzlarında görülen tevkifatların Kuruma intikal edip etmediği usulünce araştırılmalı, özel şahıs veya şirketler tarafından yapılan tevkifatın sigortalılık tescilinde esas alınabilmesi için Kurum kayıtlarına intikalinin şart olduğu gözetilerek, yapılacak değerlendirme sonucuna göre karar verilmelidir...." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

B.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bozmaya uyan Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kararıyla; "... SGK'ya yazılan müzekkereye gelen 30.12.2021 tarihli müzekkere cevabında ... Sebze ve Meyve Komisyoncusunun 1999/06 dönemi tevkifat kesinti listesine rastlanılmadığı cevabı verilmiş, makbuzlardaki tevkifatın gerçekleşip gerçekleşmediği, tevkifatın kuruma intikalinin yapılıp yapılmadığı hususlarında davalı iş yeri kayıtları üzerinden bilirkişi incelemesi yaptırılmış ancak davaya konu belgelerin bulunamadığı raporda belirtilmiştir. Bu kapsamda tevkifatın kurum kayıtlarına intikalinin yapıldığı belirlenememiş olup Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda tevkifatın sigortalılık tesciline esas alınabilmesi için kurum kayıtlarrına intikalinin şart olduğu gözetilerek bu hususta intikalin yapıldığı anlaşılamadığından ..." gerekçesiyle, davanın reddine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde, davacının davalı firmaya başvurduğunda kendisine 1999 yılında Kuruma gönderilen tevkifat listesinde isminin bulunduğunu 17.12.2014 tarihinde yazılı olarak bildirdiğini belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık Tarım Bağ-Kur sigortalılığını tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

2. 2926 sayılı Kanun'un 2, 3, 5, 6, 7, 9 uncu maddeleri hükümleridir.
2926 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinde, Kanunla veya Kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmaksızın, 3 üncü maddenin (b) bendinde tanımlanan tarımsal faaliyette bulunanların Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılacakları belirtilmiştir.

Anılan Kanunun 3 üncü maddesinin (b) bendinde; "Tarımsal faaliyette bulunanlar: kendi mülkünde, ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde, kamuya mahsus mahallerde ekim dikim, bakım, üretim, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veya doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünlerinin üretimini, avlanmasını, avcılar ve yetiştiriciler tarafından muhafazasını, taşınmasını sağlayanlar veya bu ürünlerden sair bir şekilde faydalanmak suretiyle kendi adına ve hesabına faaliyette bulunanlar" olarak tanımlanmış, 5 inci maddesinde, sigortalı olmanın zorunlu olduğu, sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemeyeceği ve kaçınılamayacağı, 6 ncı maddesinde ise, diğer sosyal güvenlik kuruluşları kapsamına tabi bir işte çalışanların, çalışmaya başladıkları tarihten bir gün önce, sigortalılıklarının sona ereceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca aynı Kanun'un 9 uncu maddesi Kuruma re'sen tescil yükümlülüğü yüklemiştir.

Anılan Kanunun 10 uncu maddesine göre ise kayıt ve tescil işlemlerinde valilik, kaymakamlık, özel idare, belediye, muhtarlık ve nüfus idareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, Kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin T. Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir.

Tarım Bağ-Kur sigortalılığının yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Kanunda, bildirimsiz kalan sigortalılar için 506 sayılı Kanun'un 79 ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde öngörülen "hizmet tespiti" davasına koşut bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Anılan düzenlemede, kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takiben başlayacağının hükme bağlanmış olması karşısında, kayıt ve tescil, yada tescil yerine geçen iradi prim ödemesi veya prim tevkifatı öncesine isabet eden tarımsal faaliyet ve buna dayalı "Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti" söz konusu olamayacaktır.

3. Değerlendirme
1. Mahkemece her ne kadar bozma ilamına uyulmak suretiyle yapılan yargılama sonucunda ... Sebze ve Meyve Komisyoncusunun 1999/06 dönemi tevkifat kesinti listesinin davalı Kuruma intikal etmemesi nedeniyle davanın reddine karar verilmiş ise de davacının talebine konu 01.07.1999 ile 16.05.2011 tarih aralığındaki dönem yönünden davacının 2926 sayılı Kanun'a tabi sigortalılık iradesini ortaya koyacak hususlar ayrıntılı olarak araştırılmalı, bu bağlamda zirai faaliyetin devamlılığı ve niteliği kapsamında davacının hangi ürünleri yetiştirdiği, tarımsal faaliyetini yaptığı ürünlere yönelik, özel ve kamu kurum ve kuruluşlar nezdinde müstahsil makbuzlarının, tevkifat listelerinin, tevkifat ödeme dekontlarının ve tevkifata esas tüm belgelerin bulunup bulunmadığı kurumdan ve ilgili olabilecek (Ofis, tekel, şeker fabrikaları vb.) kuruluşlardan sorulup, varsa mevcut kayıtlardaki tevkifatların da kuruma intikal edip etmediği hususu ayrıca araştırılmalıdır.

2.Yukarıda anılan araştırmada başkaca tevkifatın olmadığının tespiti halinde 22.06.1999 ve 26.06.1999 tarihli müstahsil makbuzlarındaki kesintilerin niteliği araştırılarak Bağ-Kur tevkifatı niteliğinde olduğu kanısına varılması halinde, tevkifatı takip eden ayın başından aynı yılın sonuna kadar sigortalılığın kabulüne karar verilmelidir.

Mahkemece yukarıda belirtilen hukuki ve maddi olgular göz önünde bulundurulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması, usûl ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle,
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

13.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.