YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/5018 E.  ,  2024/5594 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/3032 E., 2023/2456 K.
KARAR : Kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/155 E., 2020/227 K.

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ve feri müdahil vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, davacının 04.09.1989 ile 14.04.2015 tarihleri arasında davalı işverene ait işyerinde yılın Eylül ile Nisan ayları arasında ayda 30’ar gün, diğer aylarda ayda 10’ar gün kesintisiz olarak geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili, davacının çalışmalarının kesintisiz olmadığını, çalıştığı sürelere ilişkin sigorta bildirimlerinin yapıldığını, mevsimlik işyeri niteliğinde olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Feri müdahil Kurum vekili, hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, davacının iddiasını yazılı belgeler bağlamında somut ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 15.10.2020 tarihli ve 2017/155 Esas 2020/227 Karar sayılı kararıyla; "Davanın kabulü ile 09.01.018300158 sigorta sicil numaralı davacı ...'nin davalı şirkete ait 28305.09 sicil numaralı işyerinde 04.09.1989 tarihi ile 14.04.2015 işten çıkış tarihine kadar aralıklı olarak toplam 4711 gün çalıştığı, 1796 günün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildiriminin yapıldığı, 2915 günün ise bildiriminin yapılmadığının tespit ve tesciline" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 08.04.2022 tarihli ve 2021/215 Esas 2022/783 Karar sayılı kararıyla; davalı vekili ve feri müdahil vekilinin istinaf taleplerinin kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile 30370086670 T.C. Kimlik numaralı davacı ...'nin, 28305.09 sicil numaralı davalı ... Tic. ve Gıda San. A.Ş. adlı işyerinde;

a) 04.09.1989 - 03.06.1992 tarihleri arasında; 1989/3 döneminde 54 gün, 1990/3 üncü döneminde 105 gün, 1991/3 üncü döneminde 120 gün, asgari ücrete tabi çalışmasının fer’i müdahil SGK Başkanlığına bildirilmediğinin 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 04.06.1992 tarihi olduğunun ve bu tarihten önceki çalışmalarının prim ödeme gün sayısına eklenmesi gerektiğinin tespitine

b) 04.06.1992 -14.04.2015 tarihleri arasında, 1992/3 üncü döneminde 120 gün, 1993/3 üncü döneminde 120 gün, 1994/3 üncü döneminde 120 gün, 1995/3 üncü döneminde 120 gün, 1996/3 üncü döneminde 120 gün, 1997/3 üncü dönemde 120 gün, 1998/3 üncü döneminde 79 gün,1999/3 üncü döneminde 102 gün, 2000/3 üncü döneminde 48 gün, 2001/3 üncü döneminde 33 gün, 2002/3 üncü döneminde 38 gün, 2003/3 üncü döneminde 60 gün, 2004/10 uncu ayında 2 gün, 2004/11 inci ayında 10 gün, 2004/12 nci ayında 17 gün, 2005/10 uncu ayında 2 gün, 2005/11 inci ayında 9 gün, 2005/12 nci ayında 10 gün, 2006/9 uncu ayında 5 gün, 2006/10 uncu ayında 4 gün, 2006/11 inci ayında 10 gün, 2006/12 nci ayına 17 gün, 2007/11 inci ayında 10 gün, 2008/9 uncu ayında 12 gün, 2008/11 inci ayında 13 gün, 2008/12 nci ayında 24 gün, 2009/9 uncu ayında 11 gün, 2009/10 uncu ayında 18 gün, 2009/11 inci ayında 10 gün, 2009/12 nci ayında 3 gün, 2010/10 uncu ayında 4 gün, 2010/11 inci ayında 10 gün, 2010/12 nci ayında 21 gün, 2011/11 inci ayında 16 gün, 2012/12 nci ayında 16 gün, 2013/9 üncü ayında 9 gün, 2013/12 nci ayında 21 gün, 2014/9 uncu ayında 17 gün, 2014/10. ayında 9 gün, asgari ücrete tabi çalışmalarının fer’i müdahil SGK Başkanlığına bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ve fer'i müdahil vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece; davacı vekilinin tüm, davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine karar verildiği belirtilerek, Bölge Adliye Mahkemesince davacının, imzası sabit olan ücret bordrolarının bulunduğu dönemlerdeki bildirimler dışlanmak ve işveren tarafından dosyaya ibraz edilen ve imza bulunan işe giriş bildirgelerindeki başlangıç tarihleri gözetilmek suretiyle yılın Eylül ila Aralık aylarında tam gün çalışmalarının bulunduğunun tespitine karar verilmesi isabetli bulunmuş ise de; özellikle 1990 ile 1998 yılları arasında bildirim dışı kalan dönemin uzunluğu ve davacının bu tarih aralığında da işyerinde çalışmaya devam ettiğini somut ve net olarak ortaya koyan bordro tanığı beyanının bulunmaması karşısında, bu dönem açısından yeterli araştırma yapılmadan karar verilmesinin bozma sebebi olduğu, Mahkemece, tespiti istenen dönemin tamamında çalışması bulunan, kanaat edinmeye yeter sayıda bordro tanığına, davacının özellikle, 1990-1998 tarihleri arasındaki dönemde de işyerinde çalışmaya devam edip etmediği, çalışmasına ara verdiği dönem bulunup bulunmadığı açıklattırılarak, gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile re’sen tespit edilen bordro tanıklarının beyanları, Yargıtay tarafından, davacının, imzası sabit olan ücret bordrolarının bulunduğu dönemlerdeki bildirimler dışlanmak ve işveren tarafından dosyaya ibraz edilen ve imza bulunan işe giriş bildirgelerindeki başlangıç tarihleri gözetilmek suretiyle yılın Eylül ila Aralık aylarında tam gün çalışmalarının bulunduğunun tespitine karar verilmesi isabetli bulunduğu ve hak düşürücü sürenin sezonluk çalışmalara göre irdelenmesi gerektiği, davalı bordro tanığı ... ile bordro tanıkları ..., ... ... ... ve ... ile dosya kapsamında beyanları alınan tanıkların davacının, uyuşmazlık konusu dönemde sezonluk çalışmalarına yönelik ifadelerde bulundukları, davacının, işyerinde çalışmalarına ara verildiğine yönelik beyan bulunmadığı, bu gerekçelerle, davacının, istemine konu 04.09.1989 - 14.04.2015 tarihleri arasında, imzası sabit olan ücret bordrolarının bulunduğu dönemlerdeki bildirimler dışlanmak ve işveren tarafından dosyaya ibraz edilen ve imza bulunan işe giriş bildirgelerindeki başlangıç tarihleri ile 506 sayılı Kanun’un 60/G hükmü gözetilmek suretiyle yılın Eylül ila Aralık aylarında tam gün çalışmalarının bulunduğu gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, davacı ...'nin, 28305.09 sicil numaralı davalı ... Tic. ve Gıda San A.Ş. adlı işyerinde;

a) 04.09.1989 - 03.06.1992 tarihleri arasında; 1989/3 üncü döneminde 54 gün, 1990/3 üncü döneminde 105 gün, 1991/3 üncü döneminde 120 gün, asgari ücrete tabi çalışmasının fer’i müdahil SGK Başkanlığına bildirilmediğinin 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 04.06.1992 tarihi olduğunun ve bu tarihten önceki çalışmalarının prim ödeme gün sayısına eklenmesi gerektiğinin tespitine

b)04.06.1992 - 14.04.2015 tarihleri arasında, 1992/3 üncü döneminde 120 gün, 1993/3 üncü döneminde 120 gün, 1994/3 üncü döneminde 120 gün, 1995/3 üncü döneminde 120 gün, 1996/3 üncü döneminde 120 gün,1997/3 üncü dönemde 120 gün, 1998/3 üncü döneminde 79 gün, 1999/3 üncü döneminde 102 gün, 2000/3 üncü döneminde 48 gün, 2001/3 üncü döneminde 33 gün, 2002/3 üncü döneminde 38 gün, 2003/3 üncü döneminde 60 gün, 2004/10 uncu ayında 2 gün, 2004/11 inci ayında 10 gün, 2004/12 nci ayında 17 gün, 2005/10 uncu ayında 2 gün, 2005/11 inci ayında 9 gün, 2005/12 nci ayında 10 gün, 2006/9 uncu ayında 5 gün, 2006/10 uncu ayında 4 gün, 2006/11 inci ayında 10 gün, 2006/12 nci ayına 17 gün, 2007/11 inci ayında 10 gün, 2008/9 uncu ayında 12 gün, 2008/11 inci ayında 13 gün, 2008/12 inci ayında 24 gün, 2009/9 uncu ayında 11 gün, 2009/10 uncu ayında 18 gün, 2009/11 inci ayında 10 gün, 2009/12 nci ayında 3 gün, 2010/10 uncu ayında 4 gün, 2010/11 inci ayında 10 gün, 2010/12 nci ayında 21 gün, 2011/11 inci ayında 16 gün, 2012/12 nci ayında 16 gün, 2013/9 uncu ayında 9 gün, 2013/12 nci ayında 21 gün, 2014/9 uncu ayında 17 gün, 2014/10 uncu ayında 9 gün, asgari ücrete tabi çalışmalarının fer’i müdahil SGK Başkanlığına bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili, bu tür davaların kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiğinin Yargıtay’ın kökleşmiş içtihatları gereği olduğu, Bölge Adliye Mahkemesince de davacının sezon dışı çalışmalarına ilişkin somut tanık beyanı olmadığı belirtildiği halde davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olmasının hatalı olduğunu beyan ederek temyiz yoluna başvurmuştur.

... Dış Ticaret ve Gıda San. A.Ş. vekili, mevsimlik bir iş yeri olduğu, her bölümün çalışan sayısı ile çalışanların çalıştıkları gün sayısı, çalışma dönemi, çalışma saatleri, sezonda ya da sezon dışı çalışmaları vs. farklılık arz ettiği, dinlenen tanıkların davacıyı tanımadıklarını, çalışma şeklini, bölümünü, işe ne zaman gelip gittiğini bilmediklerini beyan ettiği, tamamen kendi çalışma sistemlerini anlattıkları, hak düşürücü sürenin geçtiği gerekçesiyle kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu ve 5510 sayılı Kanunun 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme
Mahkemece bozmaya uyularak yargılama yapılmış ise de bozma gereğinin yerine getirilmediği görülmektedir.

Eldeki dosyada, Mahkemece," davalı bordro tanığı ... ile bordro tanıkları ..., ... ... ... ve ... ile dosya kapsamında beyanları alınan tanıkların davacının, uyuşmazlık konusu dönemde sezonluk çalışmalarına yönelik ifadelerde bulundukları, davacının, işyerinde çalışmalarına ara verildiğine yönelik beyan bulunmadığı" gerekçesi ile karar verildiği, anılan tanıkların beyanları incelendiğinde, çalıştıkları bölümün farklı olması veya aradan geçen zamanın fazla olması nedeniyle davacının 1990-1998 yılları arasında çalışmasına ara verip vermediği konusunda bilgileri bulunmadığını ifade ettikleri, tanıklardan ...'in kendisinin iş yerinde çalıştığı 1996 ila 2016 yılları arasında davacının hiç ara vermeden çalıştığını beyan ettiği, tanığın hizmet cetvelinde kayıtlı çalışmasının 01.08.1996 tarihinden başladığı, davacının nüfus kaydına göre, tam süreli olarak çalıştığı kabul edilen 1995/3 dönem ile 1996/3 dönemleri içinde kalacak şekilde 17.09.1995 ve 21.09.1996 tarihlerinde doğum yaptığı anlaşılmaktadır.

Bozma ilamından sonra dinlenen tanıkların, davacının çalışma süresi ve özellikle 1990 ile 1998 yılları arasında çalışmaya devam edip etmediği konusunda net beyanda bulunmamaları, çalışmayı doğrulayan tanıkların ise hizmet bildiriminin ihtilaflı dönemin tamamını kapsamaması, tespite karar verilen dönem içinde davacının iki defa doğum yapmış olması karşısında, davacının kesintisiz çalışmaya devam edip etmediği konusunda yapılan araştırmanın kanaate varmak açısından yeterli bulunmaması nedeniyle; Mahkemece, önceki bozma ilamına uygun şekilde, 1990-1998 yılları arasında davalı iş yerinden çalışmaları bildirilen ve özellikle davacı ile aynı bölümde çalışmış olan kişiler arasından seçilecek tanıklara, davacının 1990-1998 tarihleri arasında da sezon dönemlerinde iş yerinde çalışmaya devam edip etmediği, çalışmasına ara verdiği bir dönem bulunup bulunmadığı açıklattırılarak, gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

2.Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

3. Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.