YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4906 E.  ,  2024/5374 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
KARAR : Red
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ordu 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/909 E., 2022/508 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurularının reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait 1013180 sicil numaralı Minel Unlu Mamülleri isimli işyeinde hizmet akdine davayıl olarak pastacı sıfatıyla 01.11.2005 tarihinden işten çıkış tarihi olan 01.04.2012 tarihine kadar kesintisiz ve fiili olarak çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı vekili cevap dilekçesi ile öncelikle davacının talebinin 5 yıllık süreye tabi olduğunu, bu sürenin geçmiş olduğunu, davacının davasının esasa girilmeden reddi gerektiğini, davacının davasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil ... Başkanlığı cevap dilekçesi ile dava dilekçesinde tespiti istenen zaman dilimlerine ait hizmetlere ilişkin 5 yıllık hak düşürücü sürenin işlemiş olduğu görüleceğini bu nedenle davanın reddi gerektiğini, Kurum kayıtlarında davacının talep ettiği sürelere ilişkin fiili ve gerçek çalışmayı ortaya koyacak belgeler, işe giriş bildirgesi ile birlikte sigortalının gün sayısını, kazanç durumunu, çalışma tarihleri ile birlikte ortaya koyan aylık sigorta gün bilgileri ile sosyal sigorta işlemleri hizmet kayıtları açıkça yer almakta olduğunu, sigortalılığın oluşumu yönünden çalışma olgusunu ve eksik gösterilen primlerin şüpheden uzak bir şekilde ispatlanması gerektiğini, davacı tarafın bunu ispatlayamadığını, davacının iddialarının soyut beyanlardan ibaret olduğunu, sigortalılığın oluşumu yönünden çalışma olgusunu şüpheden uzak bir şekilde ispatlayamadığından davacının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasını kabul etmediklerini ve davanın reddini talep ettiklerini beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kabulüne; davacının davalı ...'e ait 1013180 işyeri sicil numaralı işyerinde 01.11.2005-11.10.2010 tarihleri arasındaki dönemde aralıksız olarak çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığını, kaldırma kararında belirtilen hususların yerine getirilmediğini, kaldırma kararı sonrası dosyaya yeni bir delil girmediğini, hangi tanığın beyanına hangi tarihleri arasında itibar edildiğinin kararda belirtilmediğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

2.Fer'i müdahil SGK vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının fiili çalışmayı ispat edemediğini, davacının davasını ispat edemediğini, davacının sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfından yardım alıp almadığının araştırılmadığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme
Somut olayda davanın kamusal niteliği gözetilmeden, Mahkemece yeterli araştırma yapılmadan sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinde; davacının talebine konu herhangi bir sigortalılık kaydının mevcut olmadığı, davacının 11.10.2010 tarihli işe giriş bildirgesine istinaden davalı iş yerinden sigortalı çalışmalarının 01.04.2012 tarihine kadar aralıksız bildirildiği, davacının davalı iş yerinden Kuruma bildirilen sigortalı çalışmalarının öncesine ilişkin dönemin eldeki davanın konusu olduğu, Mahkemece dosya kapsamında dinlenen tanık beyanlarına itibarla, talep gibi davanın kabulüne karar verilmişse de, tanık beyanlarının içeriği gözetildiğinde, davacı yanın çalışmaya başladığı tarih konusunda açık ve somut ifadelerinin olmadığı, bu suretle davacının davalıya ait iş yerinde çalışmaya başladığı tarih konusunda somut delillerle bir değerlendirme yapılmadan sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler doğrultusunda, Mahkemece uyuşmazlık konusu dönemde davalı iş yerinde çalıştığı tespit edilen bordro tanıkları yeniden dinlenmeli, davacının çalışmaya başladığı tarih konusunda ayrıntılı beyanları alınmalı, ifadeler arasında çelişki olması halinde giderilmeli, ücretlerin ne şekilde ödendiği sorulmalı, varsa davacıya ait banka kayıtları getirtilmeli, sonrasında varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.