YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4905 E.  ,  2024/6349 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2820 E., 2024/504 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Tokat 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/133 E., 2022/687 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ve tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının önceki yıllarda çalışması ve bu çalışması dolayısı ile hizmet süresinin ve gününün tamamı olması ve davacının malullük raporu gereği davalı Kurum olan Sosyal Sigortalar Kurumu'nca davacı lehine emekli maaşı bağlandığını, davacının emekli maaşını almaktayken, Kurum tarafından davacının malulen emekli olduğu tarihten sonra 05.04.2016 ile 27.04.2016 tarihleri arasında 22 gün davacının hiç tanımadığı ve çalışmadığı bir işyerinde çalışıyor görünmesi nedeniyle malul maaşı çalışmış olabilme durumunda olduğu iddiası ile aylık bağlama işleminin iptal edilerek çalışıyor olarak göründüğü tarih ile emekliliğin iptali tarihleri arasında almış olduğu emekli maaşının yersiz ödendiğinden 25.388,37 TL ana para ve 2.004,62 TI faiz olmak üzere toplam 27.392,99 TL 'nin geri ödenmesinin talep edildiğini, davacının iddia edildiği gibi malulen emekli olduğu tarih ile davalı Kurumca tespit edilen tarihler arasında hiçbir çalışmasının olmadığını, davacının çalıştığı iddia edilen yerin davalı Kurumca şifai olarak söylendiğini, davacının ne bu kişiyi nede böyle bir iş yerini tanımadığını ve çalışmasının da bulunmadığını, sigortalama işleminde hata yapıldığını, davacının emekli aylığının yeniden eski seviyesinden bağlanmasını, kesilen ve alamadığı dönemlerdeki emekli aylıklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesini ve yersiz ödenen aylıklar sebebiyle tahakkuk ettirilen 25.388,37 TL ana para ve 2.004,62 TL faiz olmak üzere toplam 27.392,99 TL borcunun bulunmadığının tespitini ve müvekkilin iddia edildiği gibi emekli iken hiçbir yerde çalışmasının olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili; davacıya 05.09.1991 tarihinden geçerli maluliyet aylığının bağlandığını, 07.05.2015 tarihinde çalıştığı tespit edildiğinden 5510 sayılı kanunun 27 nci maddelerin hükmüne göre bu tarih itibariyle aylığının kesildiğini, 07.05.2015-19.12.2016 tarihleri arasında aldığı yersiz aylıklara ait borç çıkarma işlemi yapılıp ilgiliye bildirildiğini, davalının Kuruma bildirilen hizmetlerden habersiz olduğunu iddia etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, birinin bilgileri bilinmeden o kişinin sigortalı gösterilmesinin mümkün olmadığını ve işverenin çalışanı sigortalı göstermek için yasal zorunluluğunun bulunduğunu, durduk yere kimsenin sigortalı gözükmesinin mümkün olmadığını, belirli şartlar mevcut olduğunda davacının sigortalı gözükebileceğini, karşı tarafın bilmiyorduk, bir yerde imzası bulunmamaktadır gibi savunmalarının yeterli olmayacağını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davalı Kurumun 20.12.2016 tarih B. 13. 2. SGK. 04/17658512 sayılı işleminin iptaline, davacının kesilen emekli aylıklarının kesildiği tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte davalı Kurumca davacıya ödenmesine, yersiz ödendiğinden bahisle davacı adına tahakkuk ettirilen 25.388,37 TL ana para ve 2.004,62 TL faiz olmak üzere toplam 27.392,99 TL borcunun bulunmadığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının maaş bordrosunun ilgili banka tarafından gönderildiğini, davacı adına bildirim yapan iş yerinin çalışma olmadan bildirim yapmasının mümkün olmadığını, davacının da bu durumdan haberdar olmamasının mümkün olmadığını, tank beyanlarının çelişkili olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararı bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık Kurum işleminin iptali ile davacının Kuruma borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

3. Değerlendirme
Somut olayda, davacının 15.09.1991 tarihinden itibaren maluliyet aylığı almakta iken, 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi kapsamında 07.05.2015-19.12.2015 tarihleri arasında sigortalı çalışmasının Kurumca tespiti üzerine, maluliyet aylığının kesildiği, yersiz ödenen aylıklar nedeniyle davacı adına borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece davacının maluliyet aylığının kesilmesine sebep olan 4 a kapsamındaki 25 günlük çalışmasının gerçek ve fiili olmadığı gerekçesiyle, Kurum işleminin iptaline karar verilmişse de Kurum kayıtlarında davacının hizmetlerinin mevcut olduğu anlaşılmakla, Mahkemece Kurum işleminin iptaline yönelik verilen kararın, davacının sigortalı bildirimlerinin yapıldığı dava dışı işverenin hak alanını ilgilendirdiği açık ve mutlak olup, husumetin bu işverene de yöneltilerek göstereceği deliller toplanmalı, çalışmanın fiili ve gerçek olmadığının tespit edilmesi halinde, maluliyet aylığının kesilmesine yönelik Kurum işleminin yerinde olmadığı gözetilmeli, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.