YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/488 E.  ,  2024/1634 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1248 E., 2023/1312 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Tomarza Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2021/67 E., 2022/179 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı dava dilekçesinde özetle; sigorta başlangıç tarihinin 01.10.1985 olduğunun ve 5 ay çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hizmet tespiti davalarında iş verenin ve hasım olarak gösterilmesi gerektiğini, SGK'nın feri müdahil olarak bu davalarda yer aldığını, çalışma olgusunun titizlikle araştırılması gerektiğini, sadece tanık beyanları ile karar verilemeyceğini, bu tür davaların kamu düzenini ilgilendirmesi nedeniyle Mahkemenin çalışma ile ilgili tüm delillerin toplaması gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

Dahili davalı ... cevap dilekçesinde özetle; iddia edilen çalışma tarihinin üzerinden 33 yıl geçtiğini, davacının fiili çalışmasının mümkün olmadığını, davacının her ne kadar işe giriş bildirgesi bulunsa da o döneme ait 4 aylık sigorta primleri dönem bordroları bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Dahili davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; iddia edilen çalışma tarihinin üzerinden 33 yıl geçtiğini, davanın zamanaşımına uğradığını, davacının çalışmasını ispat edemediğini, fiili çalışma hesaplanmadığı sürece tespit kararı verilemeyeceğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi; dinlenen tanıkların davalı iş yerinde kayıtlarının olmayışı, dinlenen tanıkların da davalı iş yerinde çalışıp çalışmadıklarının muğlak oluşu, kurumlardan istenilen davalı iş yerine ait belgelerin kanuni saklama süresinin geçmesi nedeniyle temin edilememesi, verilen emeğin karşılığı olarak alınan ücrete dair davacı hakkında herhangi bir bordronun düzenlenmemiş oluşu, davacının davalı iş yerinde çalıştığına dair işe giriş bildirgesinden başka her hangi bir somut delinin bulunmadığı ve bu bildirgenin de tek başına fiili çalışmayı ispat etmeyecek oluşu dikkate alındığında davacının davalı iş yerinde sigortalı olarak çalıştığı tespit edilemediğinden davanın reddine karar vermiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davacı istinaf dilekçesinde özetle; verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, Mahkemenin tanık beyanlarının dikkate alınmadığını, eksik araştırma ve inceleme neticesinde hüküm kurulduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesi; davalılara ait iş yerinden davacı adına 01.10.1985 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği davalı işyerinin 01.10.1985-24.12.1986 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu ancak dönem bordrosu verilmediği, İller Bankası Kayseri Bölge Müdürlüğünce gönderilen .... içme suyu inşaatı işini yapılmasına ait sözleşmenin bir tarafının İller Bankası Genel Müdürlüğü adına 9. Bölge Müdürlüğü olduğu, yüklenici tarafın ise .... olduğu, yer teslim tutanağında işin 3 ay içinde bitirileceğinin belirtildiği, dinlenen tanıkların işyerinden sigortalı bildirimlerinin bulunmadığı, bu durum karşısında davacının eylemli çalışmasının ispat edilemediği anlaşıldığından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.10.1985 olduğunun ve 5 ay çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde; aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurum tarafından tespit edilemeyen sigortalıların, çalıştıklarını, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş Mahkemesine başvurarak, alacakları ilam ile ispatlamaları halinde, Mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayılarının dikkate alınacağı düzenlenmiştir.

3.Değerlendirme
İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi Mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip Mahkemece re'sen araştırma yapılmalıdır.

İş yeri dosyasının imha edilmiş olmasının ve ya iş yeri bodrosunun verilmemiş olmasının fiili çalışmanın olmadığı anlamına gelmeyeceği açıktır. Bu kapsamda öncelikle Mahkemece iş yeri bodrolarının içme suyu inşaatı faaliyet konusu olan davalı işverenden, yine Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden sorularak dosyaya celbi sağlanmalıdır. Dava konusu işin.... içme suyu inşaatı olduğunun anlaşılması karşısında; ilgili mahalle (köy) muhtar ve azalarının tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı bu kapsamda dosyada yer alan işe giriş bildirgesi, diğer bilgi ve belgeler ve tanık beyanları hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.02.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.