YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/486 E.  ,  2024/2339 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/468 E., 2023/1223 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara Batı 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/270 E., 2022/340 K.

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 01.11.1992 tarihinde davalı ...'un yanında çalışmaya başladığını, sigorta girişinin yapıldığını ancak sigortasının yatmadığını, bir gün sigorta girişinin olması halinde emekli olabileceğini belirterek, sigorta başlangıç tarihinin 01.11.1992 tarihi olduğunun, bir gün davalı işyerinde sigortalı çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... dilekçesinde, kendisinin ve abisinin eşi olan ... adına kayıtlı olan mobilya döşeme atölyeleri olduğunu, davacınında 01.11.1992 tarihinde kendi iş yerlerinde işe başladığını, bir hafta kadar çalıştığını sonra köyüne gittiğini, primlerini yatırdığını, sigorta tarafından neden bu tarihin sigorta giriş tarihi sayılıp sayılmadığını ve bilmediğini, davacı ile amca oğlu akrabalık ilişkileri olduğunu, ...'un da halen sağ olduğunu, asgari ücret aldığını beyan etmiştir.

2.Davalı SGK vekili davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 120672.06.01 işyeri sicil nolu ...-... işyerinde 01.11.1992 tarihinde 1 gün çalıştığının tespitine ve sigorta başlangıç tarihinin 01.11.1992 tarihi olarak tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, Mahkemece verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğu, yeniden inceleme yapılarak davanın reddine karar verilmesi gerektiği, müvekkili Kurumun iş bu davanın açılmasına sebebiyet vermediğini belirterek kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..Dosyadaki bilgi ve belgelerden, 28.03.1955 doğumlu olan davacının 01.11.1992 tarihini sigortalılık başlangıç tarihi olarak tespitini talep ettiği, davacı adına 01.11.1992 tarihli işe giriş bildirgesinin akrabasına ait işyerinden Kuruma verildiği, işe giriş bildirgesindeki sigorta sicil numarasının 1992 yılı serilerinden olduğu, davacı tarafından yapılan başvurunun Kurum tarafından bordro verilmediği gerekçesiyle reddedildiği, dinlenen tanıkların fiili çalışmayı doğruladıkları anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacı adına verilen işe giriş bildirgesindeki sigorta sicil numarasının seri yılı ve tanık beyanları dikkate alınarak mahkeme kararı yerinde olmuştur..." gerekçesiyle davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 01.11.1992 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve bu tarihin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2, 6, 9, 79, 108 inci maddesi hükümleridir.
Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.
Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, davalılar ...-...'a ait...sicil numaralı iş yerinden 01.11.1992 tarihli işe giriş bildirgesi ile bildirildiği, işyeri tescil bilgilerinin Kurumdan celbedilmediği, iş yerinden dava konusu dönemde bordro verilmediğinin bildirildiği, komşu iş yeri araştırması yapılmadığı ve iş yerinde çalışması bulunmayan davacı tanığı anlatımlarının hükme esas alındığı anlaşılmıştır.

Buna göre Mahkemece, davalı iş yerinin mahiyet ve kanun kapsam dönemini içeren iş yeri tescil bilgileri Kurumdan celbedilmeli,iş yerinin vergi mükellefiyet dönem ve faaliyet alanına ilişkin bilgiler ilgili vergi müdürlüğünden istenilmeli, davalılara ait işyerinin, emniyet, SGK, vergi ve belediye aracılığıyla komşu işyeri ve kayıtlı çalışanları tespit edilerek çalışma ve sigortalılık kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenilmeli, böylelikle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.