YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4824 E.  ,  2024/4900 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/161 E., 2023/1188 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kastamonu İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/162 E., 2021/495 K.

Taraflar arasındaki iş kazası tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; hemşehrisi olan ...'ın davacıyı arayarak Kastamonu'da bir taşeronun işini aldığını ve ekip kurmak istediğini kendisinin de işe ihtiyacı var ise gelmesini söylediğini, davacının davalıların projesinde çalışmaya başladığını, 02.07.2018 tarihinde geçirdiği iş kazası sebebiyle parmaklarında kırıklar meydana geldiğini, ameliyatlar geçirdiğini, belirterek olayın iş kazası olarak tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının geçirmiş olduğunu iddia ettiği kazaya ilişkin olarak müvekkil Kurumun Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı tarafından düzenlenen 13.02.2019 tarihli inceleme raporu ve ekleri incelendiğinde davacının diğer davalı ile aralarında hizmet akdi ilişkisinin varlığına ilişkin bir tespit yapılamadığını, sigortalılık şartı oluşmadığından kaza olayının iş kazası olarak değerlendirilemeyeceğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... Şirketi, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı, davalıya ait iş yerinde çalıştığı esnada 02.07.2018 tarihinde iş kazasına uğradığını iddia etmişse de davacının iddiası hakkında Kuruma başvuruda bulunduğu, Kurum tarafından inceleme başlatıldığı, Kurumca yapılan inceleme neticesinde 13.02.2019 tarihli teftiş raporunun düzenlendiği ve kazanın iş kazası olmadığı sonucuna varılarak 19.02.2019 tarihinde davacıya bildirildiği, davacı tarafından işbu davanın açıldığı, Mahkemece inceleme yapıldığı ve bu inceleme kapsamında tanık beyanlarına da başvurulduğu, teftiş raporunda beyanı alınan ve davalı iş yerinde tek işçi olarak sigortalı kaydı bulunan tanık ... beyanında; "davacıyı tanımadığını ve çalıştığı süre boyunca iş yerinde herhangi bir iş kazası olmadığını" beyan ettiği, diğer tanığın davacının abisi olması nedeniyle beyanına ihtiyatla yaklaşıldığı, dosya kapsamından davacının, davalı iş yerinde çalıştığı ve iş kazası geçirdiğine ilişkin iddiasını kuşkuya mahal bırakmayacak şekilde ispat edecek başkaca bir delil ya da belgeye ulaşılamadığı, iddiasını ispatla yükümlü davacının iddiasını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili, davacının davalı ...'nin alt işveren olduğu yüklenici firmanın Kastamonu/Tosya yolu üzerinde olan proje inşaatında taşeron olan ... bünyesinde inşaat sektöründe "usta" olarak çalışmakta iken iş kazası geçirdiğini, iş kazası bildirimi de yapılmadığını, davacının geçirdiği iş kazası sebebiyle parmaklarında kırıklar meydana geldiğini, çok riskli ameliyatlar geçirdiğini, halen tedavisinin devam ettiğini, dinlenen tanıkların beyanlarına da itibar edilmediğini belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tanıklarının davacının akrabaları olup görgüye dayalı bilgilerinin olmaması, bordro tanığının davacıyı tanımadığına dair beyanı, kurum denetmen raporu içeriği ile tüm tanık beyanları dikkate alındığında davacının 02.07.2018 tarihinde yaralanması olayının davalı işyerinde yaptığı iş nedeniyle meydana geldiğinin kanıtlanamadığı, mahkemece verilen kararın yerinde olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, davalının inşaat firması olup onlarca iş yaptığını, sadece 1 kişiyi sigortalı göstermesinin olağan yaşam koşullarına aykırı olduğunu, sigortasız işçi çalıştırdığını, hastaneye gelip davacıya ibraname imzalatmak istediklerini ,mahkemece yeterli araştırma yapılmadan karar verildiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazası tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesidir.

3. Değerlendirme
31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13 üncü maddesinin ilgili 1 inci fıkrası şöyledir: "İş kazası;

a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
b) (Değişik: 17.04.2008-5754/8 md.) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle,
c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
d) (Değişik: 17.04.2008-5754/8 md.) Bu Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacı adına davalı iş yerinden Kuruma bildirilen çalışma bulunmadığı, davacının 02.07.2018 tarihinde el bileğinde kırık nedeniyle hastaneye başvurduğu ve başvuru tipinin iş kazası olarak girildiği, 13.02.2019 tarihli SGK Denetim Raporunun değerlendirme bölümünde; "... sahibi ...’ın, ...’ın işyerinde çalışmadığı, kendisinin yakın arkadaşı olan ...’in ricası üzerine sigorta yapma teşebbüsünde bulunduklarını beyan ettiği, hayatın olağan akışına göre ...’in başka bir şehirden çalışmak için kendisinin yanına gelen ...'ın nerede çalıştığını bilmemesinin mümkün olmadığı, diğer taraftan Yiğit’in gereği yokken hastaneye gitmesi ve belli pazarlıklar içine girmesi nedeniyle ...’ı tanımadığı yönündeki beyanının inandırıcılıktan uzak olduğu, ancak bütün bu şüpheler dışında ...'ın bu işyerindeki çalışma iddiasını ortaya koyacak bir tespit yapılamadığından ve ... Ltd. Şti. ile hizmet akdi ilişkisinin varlığına dair tespit yapılamadığı ve sigortalılık şartı oluşmadığından iş kazası olarak değerlendirilemeyeceğinin" bildirildiği, denetim raporuna ekli 28.11.2018 tarihli imzalı beyanında ...'ın, ... firması yetkilisi ...'ın davacıya ibraname imzalatmak için hastaneye gittiğinden bahsettiği, yine ... tarafından müfettişe 2018 yılında Tosya yolu Kastamonu adresinde 2-3 günlük duvar derzi işi yaptıklarının beyan edildiği, davacının ceza soruşturması aşamalarında alınan beyanında, 02.07.2018 tarihinde duvar örerken yerinden çıkan taşlardan birinin eline gelmesi suretiyle yaralandığına dair ifade verdiği, Kastamonu Devlet Hastanesi acil polikliniğinde düzenlenen genel adli muayene raporunda da olayın iş kazası olarak kayıtlara geçtiği, kazı hafriyat işinden kanun kapsamına alınan 1042488 sicil numaralı ... Yapı Ltd. Şti. dönem bordrosunda bildirilen tek sigortalının davacıyı tanımadığını beyan ettiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece yapılacak iş, davacıya kazanın nerede meydana geldiğini, yapılan işin ne olduğunu ayrıntılı olarak açıklattırarak, gerekirse mahallinde keşif yapmak suretiyle davacının iddiasına konu ettiği şekilde duvar örme işi olup olmadığını, kazanın meydana geldiği tarihte bu inşaat işinin davalı tarafından üstlenilip üstlenilmediğini belirlemek, Kastamonu'da davalı işveren adına kaza tarihinde tescilli iş yerlerini Kurumdan araştırmak, bunların dönem bordrolarını celbetmek ve kazaya dair bilgisi olabilecek tanıkları dönem bordrolarından tespit ederek dinlemek, ...'ı tanık olarak dinlemek, tedavi kayıtlarını ve yukarıda açıklanan olguları toplanacak delillerle birlikte değerlendirerek sonucuna göre karar vermektir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.