YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4821 E.  ,  2024/4948 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2014/124 E., 2023/527 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında Mahkemece görülen hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın, davalılar tarafından temyizi neticesinde ilk kararın bozulması üzerine bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı, davalılardan işverene ait iş yerinde 19.03.2006-10.08.2008 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şirketi vekili; davanın reddini istemiştir.

Davalı Kurum vekili; cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI
Bakırköy 7. İş Mahkemesinin 16.10.2012 tarihli ve 2008/473-2012/566 sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar temyiz isteminde bulunmuştur.
Yargıtay 21.Hukuk Dairesi kararında; tanık beyanları arasında çelişki bulunduğu ve yetersiz olduğu, yapılacak işin, dava konusu dönem bordrolarında ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, bordolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle davalı iş yerine komşu işyerlerini tespit edip bu işyerlerinin uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı çalışanları, yoksa iş yeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, tanık beyanları arasındaki çelişkiyi gidermek ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtladıktan sonra davacının çalışmasının sürekli çalışma olduğu anlaşılırsa sonucuna göre karar vermek olduğu gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının davalı şirket yanında,
19.03.2006-31.12.2006 arası 281 gün, günlük 17,70 TL
01.01.2007-03.05.2007 arası 121 gün, günlük 18,75 TL
05.05.2007-30.06.2007 arası 55 gün, günlük 18,75 TL
01.07.2007-31.12.2007 arası 180 gün, günlük 19,50 TL
01.01.2008-07.03.2008 arası 67 gün, günlük 20,28 TL
28.03.2008-30.06.2008 arası 92 gün, günlük 20,28 TL
01.07.2008-10.08.2008 arası 40 gün, günlük 21,29 TL ücretle 506 sayılı Kanun kapsamında hizmet akdi ile çalıştığının tespitine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; talep edilen tüm dönem yönünden davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
Davalı şirket vekili; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
Davalı Kurum vekili; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) Geçici 3 üncü maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 427 ve devamı maddeleri ile 506 sayılı Kanunu'nun 26 ncı maddesi ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; Mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, Mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı).

Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. Baki KURU, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e Armağan, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 Ankara, 1974, sayfa 395 vd.)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan Mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

2.İnceleme konusu dava dosyasında, Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir. Ancak bozmaya uyulduğu halde, bozma gereği yerine getirilmemiştir. 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bozma kararına uyan Mahkeme artık bozma kararı gereğince işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır.

3.Davacının 19.03.2006-10.08.2008 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitini talep ettiği, bozma öncesi dinlenen tanıklardan... ve ..., davacının 2006 yılında işe başladığını, 29.08.2006 tarihinden bildirimleri bulunan ... ise davacının kendisinden yaklaşık 2 ay sonra işe girdiğini, diğer tanıkların davacının 2008 yılında işe girdiğini ifade ettikleri; tanık beyanlarının hizmet süresinin tespiti açısından yetersiz ve çelişkili olup, hüküm kurmaya elverişli olmadığı gerekçesiyle kararın bozulduğu, bozma sonrası dinlenen tanıkların davacıyı tanımadığı, davacıyı tanıyan tek tanık ...'ın ise davacının işe girdiği tarihi, ne kadar süreyle çalıştığını bilmediğini beyan ettiği, tank ...'ın bazı işçilerin ücretsiz izne gönderildiğini, davacının ücretsiz izinden dönen kişiler arasında olup olmadığını hatırlayamadığına dair beyanı karşısında, bozma sonrası tanıkların somut beyanda bulundukları ve bozma gereği yerine getirilmeden sonuca gidildiği belirgindir.

Yapılacak iş, dava sırasında dinlenen tanıkların ve yeni tespit edilecek davalı iş yerinin bordrolu tanıklarının anılan dönemle ilgili ayrıntılı ifadeleri alınarak aradaki çelişkileri gidermek, dinlenen tanıkların hizmet cetvellerini dosya arasına almak, gerektiğinde Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu iş yeri çalışanları; yoksa iş yeri sahipleri/konut sahipleri araştırılıp tespit edilerek davacının çalışıp çalışmadığı, çalıştığı ise sürekli mi kesintili mi çalıştığı, işe başlama ve ayrılma tarihleri, davalı iş yerinde çalışmaya ara verip vermediği, (ücretsiz izne ayrılıp ayrılmadığı) hangi sürelerle ara verdiğini hiçbir tereddüte mahal bırakmayacak şekilde ortaya koyarak toplanan deliller ışığında varılacak sonuca göre hüküm kurmaktan ibarettir.

4.Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,

07.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.