YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4691 E.  ,  2024/5818 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/237 E., 2023/429 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasındaki iş kazasının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, davalı işverene ait işyeri paketleme bölümünde 2009 yılında kule operatörü olarak işe başlayan davacının 07.07.2015 tarihinde işyerinde çalışırken iş kazası geçirdiğini, olay tarihinde yemek molasında yemeğe gitmek üzere çalıştığı paketleme bölümünün içinde soğuk makasın arkasından geçerken makinenin hava üflediğini, hava, toz, çapak bulutunun havalanarak yüzüne ve gözüne geldiğini, kaza nedeniyle son gözünde görme kaybı yaşadığını belirterek dava konusu olayın iş kazası olduğunun tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı şirket vekili, davacının 2009 yılından itibaren müvekkil şirkete ait işyeri paketleme bölümünde bulunan 7-8 metrelik kapalı alanda tablo kontrolünü yapan görevli olarak 25.04.2016 tarihine kadar çalıştığını, ileri sürülen 07.07.2015 tarihinde meydana gelen iş kazasının doğru olmadığını, sağlık raporu alarak işe başladığını, gözlük kullandığı görülüp sorulması üzerine sol gözünde görme kaybı olduğunu beyan ettiğini, bunun üzerine göz muayenesinin yaptırıldığını, 07.07.2015 günü öğlen tatili sırasında işyeri revirine gelerek görevli sağlık personeli ...'ya 2 gün önce paketleme kulesinin önünden geçerken makinenin puf yapması sonucu gözünde batma olduğunu söylediğini, hastaneye götürülmek istendiğini ancak 'benim sol gözümde eskiden beri problem var, gözüm morarıyor, gözlük kullanıyorum, bugün zaten doktora gideceğim, gözlüğümü değiştireceğim, ben kendim giderim' diyerek revirden ayrıldığını, 08.07.2015 - 09.07.2015 ve 14.07.2015 - 16.07.2015 tarihleri arasında istirahat raporları aldığını, kurum komisyon kararı ile olayın iş kazası olmadığına karar verildiğini beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili zamanaşımı ve hak düşürücü sürenin geçtiğini, ileri sürülen olayın iş kazası olmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 12.03.2020 tarih ve 2019/378 E. - 2020/184 K. sayılı kararı ile "a yapılan yargılama sırasında istinaf kararında belirtiltiği gibi bordro tanıkları tespit edilmiş; iş yerinde makine mühendisi iş güvenliği uzmanı ile birlikte yeniden keşif yapılmış ve tanıkların tamamı keşif sırasında dinlenmiştir. Keşif sırasında davacı gibi işçilerin makinenin hava püskürten tarafındaki yolu zaman zaman kullandıkları, makinenin hava püskürttüğü ve bu sırada makine üzerinde bulunan toz ve çapakların etrafa püskürtüldüğü ve yoldan yürüyenlere isabet etmesinin mümkün olduğu gerek tanık beyanları gerekse gözlem ve rapor ile anlaşılmıştır. 11.02.2020 tarihli bilirkişi raporunda da bu görüşlere değinilmiş; makinenin egzozundan çıkan basınçlı havanın, hem profiller üzerinde duran hem de havada asılı kalan çapak ve tozları göze isabet edip batacak kadar hızlandırmasının mümkün olduğu belirtilmiştir. Gerek istinaf kararından önceki gerekçe gerekse yukarıda belirtilen gerekçelerle, davacının, 07.07.2015 tarihinde iş yerinde çalıştığı sırada gözüne çapak kaçması suretiyle iş kazası geçirdiği sabit görüldüğü" gerekçesiyle;
"1- Davanın kabulüne; davacının 07.07.2015 tarihinde gözüne çapak kaçması suretiyle işyerinde iş kazası geçirdiğinin tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; cevap dilekçesindeki açıklamayı/savunmayı tekrar edip ileri sürülen 07.07.2015 tarihinde meydana gelen iş kazasını gören tanığın bulunmadığını, tanık beyanlarına ve hatta davacı asilin keşif esnasındaki rapora yer verilen beyanlara göre mahalde çapak olmadığını, davacının gözüne toz kaçtığını beyan ettiğini belirterek Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının mevzuata göre kuruma başvurusunun söz konusu olmadığını, olayın iş kazası olup olmadığına ilişkin gerekli ve yeterli araştırma ve inceleme yapılmadığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, "... Farabi Devlet Hastanesi kayıtlarına göre davacı işçinin 07.07.2015 tarihinde saat 15.50'de acil kısımda muayene için başvurup saat 18.54'te 'göz pedi steril' ve 'yara pansumanı' sağlık hizmeti aldığı; Özel Armedica Göz Hastalıkları Merkezi Hasta Epikriz Raporuna göre davacı işçinin 07.07.2015 tarihinde 'sulanma ve şişlik ve kızarıklık' şikayeti ile başvurduğu ve 'adenovirüslara bağlı konjonktivit' tanısı konulduğu belirlenmiştir. Bilirkişi Göz Doktoru Op.Dr.... raporunda özetle, 07.07.2015 tarihinde gerçekleştiği belirtilen basınçla göze çapak çarpması sonucu bu rahatsızlıkların meydana gelmiş olabileceğini belirtmiştir. 10.01.2020 tarihinde işyerinde yapılan keşiften sonra bilirkişi İş Güvenliği Uzmanı Arş.Gör.... Balcı 11.02.2020 tarihli raporunda özetle, davacı işçinin davalı işveren şirket işyerinde çalışırken gözüne çapak batması sonucu yararlandığı kanaatinin oluştuğunu belirtmiştir. 10.01.2020 tarihinde keşifte dinlenen tanıklar ..., ... ve ... ile Gebze 2.İş Mahkemesi'nin 2015/1185 Esas sayılı davası (davacı işçinin davalı işveren şirkete karşı açtığı iş kazası nedeniyle tazminat davası) 16.06.2016 tarihli oturumunda dinlenen tanıklar Ferat Demetgül ve Yüksek Kabahor; olaya ilişkin bilgi ve görgülerini anlatmışlardır.

Buna göre belirtilen tıbbi belgelerin tarih ve içerikleri ile anılan tanıkların anlatımlarının, davacı işçinin olayın oluş biçimine ilişkin anlatımını doğruladığı; öte yandan anılan bilirkişi görüşlerinin de ileri sürüldüğü üzere olayın oluşabileceği yönünde olduğu anlaşılmıştır.

Bu tespitler karşısında, davacı işçinin davalı işverene ait işyerinde çalışırken 07.07.2015 tarihinde geçirdiği kazanın 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi tanımına göre ‘iş kazası’ olduğu anlaşılmıştır.

Bu nedenle istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan değerlendirmeye göre belirtilen sebeplerle Mahkeme kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun olup davalıların istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine" karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 30.06.2021 gün, 2020/10600 E. - 2021/9373 K. kararında; "... Somut olaya dönüldüğünde, davacının sıcak demir haddeciliği yapılan davalıya ait iş yerinde kule operatörü olarak çalışmakta iken, 07.07.2015 tarihinde yemeğe gitmek üzere çalışmakta olduğu paketleme bölümünün içindeki soğuk makasın arkasından geçerken makinanın hava üflemesi sonucu toz ve çapakların sol gözüne gelmesi sonucunda iş kazası geçirdiğini belirttiği, gerek bu tarihte ve gerek sonrasında çeşitli hastanelerden sol gözü ile alakalı raporların dosyada yer aldığı, olay yerinde keşif yapıldığı ve söz konusu makinenin yürüme yolunda olduğuna dair tespitte bulunulduğu, bilirkişi raporunda da gözde meydana gelen rahatsızlığın bu makineden çıkan toz ve çapakların davacının gözüne isabet etmesi neticesinde meydana gelmiş olabileceğinin belirtildiği, bununla birlikte, davacının açtığı Gebze 5. İş Mahkemesi'nin E.2016/242 sayılı işveren aleyhine açılan tazminat dosyasında davalının cevap dilekçesinde 12.08.2013, 18.09.2014 ve 21.11.2014 tarihli kayıtlarda sol gözündeki rahatsızlık sebebiyle davacının sağlık tesislerine yönlendirildiği, rahatsızlığının işe başladığında mevcut olduğunu, yine tazminat dosyasında dinlenen davalı tanığı ...'nin, davacının önceden var olan göz rahatsızlığı nedeniyle çavuş ...'nın kendisini arayarak gözüne çapak kaçtığını bildirdiğini, davacının yanına geldiğinde kendisini hastaneye yönlendirmek istediğini ancak kendisinin zaten 2 gün sonra gözlerinde önceden var olan bir rahatsızlığı nedeniyle Armonica Göz Hastanesinde randevusu olduğunu, bu nedenle hastaneye yönlendiremediğini, özel hastanedeki randevusundan sonra gözünden çapak aldırdığını bildirdiğini belirttiği, yine eldeki davada keşif sırasında dinlendiğinde "davacının 07.07.2015 tarihinde revire geldiğini, iki gün önce gözüne fabrikada toz kaçtığını söylediğini ancak iki gün öncesinin pazar gününe denk geldiğini, ancak Armedica Hastanesinde gözlük kontrolü olduğu için kendisinin gideceğini beyan ettiğini, sol gözünde aklık olduğunu ve davacıda önceden de var olan bir rahatsızlık olduğu yönünde" beyanda bulunduğu, alınan 18.08.2017 tarihli bilirkişi raporunda 12.08.2013 tarihinde iş yeri hekiminden alınan raporda "sol gözde ileri derecede görme bozukluğu şüphesi (?)" ibarelerinin yer aldığının belirtildiği hususları karşısında; 12.08.2013 tarihli iş yeri hekimi raporu ile 18.09.2014 ve 21.11.2014 tarihli hastane kayıtlarının da araştırılması ile tüm bu raporlar değerlendirilerek davacının sol gözünde görme kaybı olduğu yönündeki tespit karşısında, bu durumun değerlendirilmesi ile raporda sol gözde görme bozukluğu şüphesinin belirtilmesi nedeniyle görme kaybının kaza tarihinden önce mevcut olup olmadığı araştırılmalı ve sonucuna göre karar verilmelidir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir." gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... 02.10.2023 tarihli Bilirkişi Raporuna göre davacının çalıştığı "... davalı ... Demir San. Dış Tic. A.Ş.'ne ait işyerinde 07.07.2015 tarihinde meydana gelen olay ile ilgili olarak,
5.1. Sigortalı ...’nın 07.07.2015 tarihinde davalı işveren ... Demir San. Dış Tic. A.Ş. ’ne ait işyerinin çok tehlikeli işyerinde çalıştığı,
5.2. Soğuk Makas cihazının eksozundan hava üflendiği,
5.3. Soğuk Makas çevresinde metal toz parçalarının olduğu,
5.4. Soğuk Makas yakınlarında işçilerin yürüdüğü yolun olduğu,
5.5. Soğuk Makas cihazının üflemesi ile yakından geçen işçilerin gözlerine yabancı cisim kaçma ihtimalinin olduğu tespitleri ile 07.07.2015 tarihinde sigortalıda meydana gelen sol göze yabancı cisim kaçma olayının işyerinde meydana gelmesi nedeni ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalılar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında iş kazası halleri beş bent halinde sayılmıştır. Kaza olayı beş bentte sayılan durumlardan herhangi biri şeklinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özre uğratan olay ise, iş kazasından bahsetmek mümkün olacaktır. Söz konusu maddenin (a) bendinde “Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada”, (b) bendinde “İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle”, … Meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olayın iş kazası sayılacağı belirtildiğinden dolayı dava konusu olayın Bir İş Kazası olduğu" na dair tespitte bulunulmuştur. Raporun denetime elverişli olması sebebiyle hükme esas alınmıştır.

Tüm dosyanın incelenmesinde; makinenin egzozundan çıkan basınçlı havanın, hem profiller üzerinde duran hem de havada asılı kalan çapak ve tozları göze isabet edip batacak kadar hızlandırmasının mümkün olduğu, mahkememizce aldırılan 02.10.2023 tarihli bilirkişi raporunda da ayrıntısı açıklandığı üzere olayın iş kazası olduğu yönünde görüş bildirildiği, tüm bu nedenlerle de davacının, 07.07.2015 tarihinde iş yerinde çalıştığı sırada gözüne çapak kaçması suretiyle iş kazası geçirdiği sabit görüldüğü" gerekçesiyle;

"1-Davanın kabulü ile davacının 07.07.2015 tarihinde gözüne çapak kaçması suretiyle işyerinde iş kazası geçirdiğinin tespitine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı şirket vekili, verilen kararın hatalı olduğunu beyanla davanın reddi ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili, verilen kararın hatalı olduğunu beyanla davanın reddi ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, iş kazasının tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında temyiz sebeplerine göre bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi