YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4670 E.  ,  2024/5046 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/464 E., 2022/1792 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Mersin 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/206 E., 2021/155 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 05.05.2005 ile 2015 tarihleri arasında davalı işyerinde aralıksız çalıştığına ilişkin hizmetinin tespitini dava ve talep etmiştir.

II.CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddiasını kanıtlar bir yönünün bulunmadığını, davacının tam zamanlı sürekli ve davalıya bağımlı bir çalışmasının bulunmaması ve davacının sigortalı sayılan kişilerden olmaması nedeniyle haksız, yersiz açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yerleşik Yargıtay kararları karşısında hak düşürücü süre yönünden reddinin gerektiğini, hizmetin geçtiği iddia edilen yıllarda işyerinin gerçekten var olup olmadığı, 506 sayılı Kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı, çalışma konusu işin niteliği, devamlılık gösterip göstermediği, başlangıç ve bitiş tarihleri ve alınan ücret konusundaki tanık ifadelerinin inandırıcılığı hususunda, tanık beyanlarının işyeri kapsam ve niteliği dikkate alınarak değerlendirilmesini, çalışmanın sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığının ya da ne zaman bu niteliğe kavuştuğu yönü üzerinde durulması ve çalışmayı kapsama alan yasanın yürürlük tarihinden sonraki dönem için hizmet tespitine karar verilmesini belirterek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dinlenen tanık beyanları birlikte değerlendirildiğinde; davacının dava konusu ettiği tarihlerde davalı adına kayıtlı bahçe evinde ikamet ettiği, kira bedeli ödediğinin ispat edilemediği, davalıya ait bahçenin kapsamı kapasitesi ve çevre durumu göz önünde bulundurulduğunda, bakım ve gözetimi için birinin varlığına ihtiyaç olduğu, bu kapsamda dinlenen tanık beyanları ve belgeler de esas alındığında bakım gözetim ve bekçiliği için davacının davalı adına kayıtlı 447 ada, 16 ve 17 parsellerde 17.08.2002-28.07.2017 tarihleri arasında aralıksız kesintisiz çalıştığı kabul edilmekle; davanın kabulü ile davacının 17.08.2002-28.07.2017 tarihleri arasında davalı adına kayıtlı 447 ada, 16 ve 17 parsellerde aralıksız kesintisiz olarak asgari ücret ile çalıştığının tespitine karar vermiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının iddia ettiği tarih aralığındaki çalışması ispatlanamadığını, buna rağmen, davacının gelişi güzel bildirip iddia ettiği, ancak ispatlayamadığı tarihler arasında çalıştığı yönünde hukuka aykırı karar verildiğini beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarında davacının davalı işveren nezdinde iddia ettiği şekilde bir çalışması bulunmadığını, yazılı delil niteliğindeki Kurum kayıtlarının aksinin aynı değerde yazılı delilerle ispatı gerekirken soyut tanık beyanları ile davanın kabulüne karar verilmiş olmasının usul ve yasalara aykırı olduğunu beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda; dosyada dinlenen bir kısım taraf ve komşu işyeri tanıklarının alınan beyanlarında davacının davalıya ait bahçede çalıştığını bildirdiği, yine tüm tanıkların davacının davalıya ait bahçede bulunan evde ikamet ettiğini söyledikleri, bahçede meydana gelen hırsızlık olayına ilişkin davacının ifadesinde bekçi olarak çalıştığını ifade ettiği, dosya kapsamındaki delillere göre davacının çalışmasının kesintisiz olduğu anlaşılmakla davada hak düşürücü sürenin söz konusu olmadığı, tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde Mahkemenin kabulünün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı vekili ve fer'i müdahil SGK vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

Fer'i müdahil vekili; istinaf dilekçesinde belirttiği hususlar ile temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının 05.05.2005 ile 2015 tarihleri arasında davalı işyerinde aralıksız çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde; aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurum tarafından tespit edilemeyen sigortalıların, çalıştıklarını, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilam ile ispatlamaları halinde, Mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayılarının dikkate alınacağı düzenlenmiştir.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme
Davacının 05.05.2005 ile 2015 tarihleri arasında davalı işyerinde aralıksız çalıştığının tespitini istediği eldeki davada; davacının 21.12.2005 tarihinden itibaren 2926 sayılı Kanun kapsamında zorunlu sigortalılığının bulunduğu anlaşılmakla, öncelikle, davacının çakışan aynı dönemde kendi nam ve hesabına tarım sigortalılığı mı, yoksa hizmet akdine tabi çalışmasının mı olduğu belirlenmeli; davacının kendi nam ve hesabına tarım sigortalılığı olduğunun anlaşılması halinde hizmet akdine tabi çalışmanın olamayacağı gözetilmeli; yok eğer davacının isteme konu dönemde hizmet akdiyle çalıştığı, tarım sigortalılığı olmadığı sonucuna ulaşılırsa, bu durumda davacının davalıya ait çiftlikte ikamet kaydının oluştuğu 2007 yılı öncesi (2002-2007 arası dönem) yönünden verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu gözetilerek; davacının davalıya ait çiftlikte çalışmasının başlangıç tarihi araştırılmalı, çalışmanın başlangıç ve süresine ilişkin gerekirse tanıklar yeniden dinlenilerek beyanlarına başvurulmalı tüm deliller bir arada değerlendirilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmesi gerekirken verilen karar hatalı olup bozmayı gerektirir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.05.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.