YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4669 E.  ,  2024/5508 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/782 E., 2023/1536 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Erzincan 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2019/7 E., 2021/37 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen reddine, kısmen karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.

Kararın, davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili özetle; posta taşıma işinde 02.03.2015 - 04.03.2018 tarihleri arasında kesintisiz ve tam süreli olarak çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini savunmuştur.

2.Fer'i müdahil vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yasal dayanaktan yoksun olduğunu, davacının iddialarının yazılı belgeler ve tanık beyanları ile ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince, davanın kısmen reddine, kısmen karar verilmesine yer olmadığına, davacının 02.03.2015 ile 04.10.2015 tarihleri arasındaki talebinin reddine, davacının 05.10.2015 ile 04.03.2018 tarihleri arasında sigortalı olduğu anlaşıldığından bu dönem bakımından karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili; müvekkilinin davalıların yanında 02.03.2015 - 04.03.2018 tarihleri arasında asgari ücretle çalışmaya başladığını, dilekçenin devamında ise müvekkilinin davalıların yanında 05.10.2015 tarihinde çalışmaya başladığını, müvekkilinin kesintisiz ve tam süreli olarak 04.03.2018 tarihine kadar çalıştığını, mahkemenin, bilirkişi raporunda müvekkilinin 75 gün daha çalışması olduğuna ilişkin belirlemeyi dikkate almadığını, bilirkişi raporunda değerlendirme yapılırken müvekkilin kısmi süreli mi yoksa tam süreli mi çalıştığına ilişkin bir diğerledirme yapmadığını, SGK'ya bildirim yapıldığına ilişkin de bilgi verilmediğini, ayrıca tescilin dava tarihinden sonra yapıldığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili özetle, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar etmekle birlikte kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun), 331 inci madde, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesi.

3. Değerlendirme
1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2-Öte yandan, davanın yasal dayanaklarından olan HMK Madde 331 'de ".. Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder." şeklinde düzenleme yer almaktadır.

3. Eldeki davada, davalı ... ..A.Ş. ile diğer davalı ... arasında 02.01.2014 itibari ile posta dağıtıcılığı işinin ihale edilmiş olmasına davanın her iki davalıya karşı açılmasına rağmen, öncelikle her iki davalı arasında asıl alt iş veren ilişkisinin olup olmadığı irdelemeksizin yazılı şekilde karar tesisi hatalıdır . Bu ilişki belirlenirken Sosyal Sigorta Hukuku'nun hem bir hak hem bir yükümlülük olduğu ve davalılar arasında yapılan sözleşme içeriğinde bu ... ortadan kaldıran ya da azaltan ibarelerin davacı açısından geçerli olmayacağı gözetilerek karar verilmesi gerekmektedir.

4- Öte yandan, 02.03.2015 ile 04.10.2015 arası dönem dava konusu olmakla, bu döneme ilişkin deliller toplanıp, sonuca göre karar verilmek yerine, yalnızca davacının 05.10.2015 tarihinde işe başladığına yönelik müfettiş ifadesine dayalı yazılı karar isabetsizdir.

5- Ayrıca, 05.10.2015 ile 03.04.2017 tarihleri arası çalışma iddiasının müfettiş denetimi sonucu tespit edilip davadan sonra kurumca hizmet cetveline işlenip, tescil edilmesi karşısında bu dönemle sınırlı konusuz kalmaya dair karar isabetli olmakla birlikte, kısmi bildirime konu 03.04.2017 ile 04.03.2018 arası dönemin davaya konu edilmiş ise de imzalı puantaj kayıtları ile kısmi bildirimlerin birbiri ile uyumlu olduğu hususu Mahkeme kabulünde olup ne var ki bu gerekçe ile anılan dönem bakımından davanın reddine karar verilmesi yerine ,konusuz kaldığına hükmedilmesi isabetsizdir.

6- Kabule göre de işverenlik sıfatı tam olarak belirlenmeksizin ve yargılama giderlerinin HMK 331 inci maddeye uygun olarak tayin ve tespitine dair hüküm gözetilmeksizin yazılı şekilde, hüküm fıkrası oluşturulması karar verilmesi hatalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.