YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4653 E.  ,  2024/7212 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2552 E., 2024/300 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/353 E., 2022/417 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararın davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davacının, ... ...'a ait iş yerinde 05.04.1990 tarihinde çalışmaya başladığını ancak dönem bordrosu verilmediği gerekçesi ile bu tarihin Kurum tarafından sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabul edilmediğini belirtmek sureti ile davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 05.04.1990 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde davacının tespitini istediği 05.04.1990 tarihinde çalıştığına ilişkin herhangi bir kayıt bulunmadığını belirtmek sureti ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, sigorta başlangıç tarihinin 05.04.1990 olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili özetle, dava öncesi Kuruma müracaatta bulunulmadan dava açılmasının yerinde olmadığını, salt işe giriş bildirgesi verilmesi verilmesinin yeterli olmadığını, fiili çalışma olgusunun da hiçbir şüpheye yer vermeyecek biçimde ispatlanması gerektiğini, davacı tanığının çelişkili beyanına itibarla davanın kabulü yönünde karar verilmesinin yerinde olmadığını istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı SGK vekili istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 05.04.1990 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun'lar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2. Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, dava dışı ... ... ünvanlı işverenin 102456 sicil no.lu işyerinden davacı adına 05.04.1990 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, işyeri tescil bilgilerine göre 102456 sicil sayılı iş yeri izolasyon havalandırma,montaj mahiyetli ve 09.05.1989-31.01.1990 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu, işe giriş bildirgesindeki imzanın davacının el ürünü olduğunun tespit edildiği, belediye ve emniyet vasıtasıyla komşu işyeri tespit edilemediği, öte yandan işyerine komşu mesken olarak üç kişinin belirlenerek dinlendiği ancak hiç birinin davacıyı tanımadığı, öte yandan davacı tanığı olarak dinlenen Zülkif Kahraman'ın ise hizmet döküm cetvelinde iş terinden çalışması olmamasına karşın beyanında kendisi,davacı ve kendileriyle beraber Şerafettin Öztürk'ün çalıştığını ancak bu kişinin trafik kazası nedeniyle vefat ettiğini, kendisi ... ...'ın yanında çalışırken iş kazası geçirdiği ve bu nedenle sigortasının yapıldığını belirtmesi üzerine Mahkemece Kurumdan tanığın iş yerinden verilmiş işe giriş bildirgesi, iş kazasına ilişkin varsa denetim raporları ve tanığın iş kazası geçirdiği tarihin bildirilmesi istenmiş olduğu, Kurumca buna ilişkin olarak Zülkif Kahraman'ın dava dıiı işverenin Bosch fabrikasındaki izalosyon montaj işinde 14.02.1990 tarihinde geçirmiş olduğu iş kazasına ilişkin ifadesine dair tutanak ile %46 sürekli iş göremezlik oranı üzerinden gelir bağlandığının bildirildiği, böylelikle tanığın uğradığı iş kazasının dava konusu dönemden önce meydana geldiğinin anlaşıldığı, böylelikle eksik inceleme ve araştırmaya dayalı şekilde hüküm kurulduğu analaşılmıştır.

3.Buna göre Mahkemece, öncelikle davacının HMK 31 inci maddesi kapsamında dava konusu tarihte işverenin nerdeki, hangi işi kapsamında çalıştığı, işyerinde ne iş yaptığı, kimlerle çalıştığı, işin niteliği sorulmalı, işverenin taşeron şeklinde üstlendiği bir iş kapsamında çalışmışsa Mahkemece taşeronluk sözleşmesi araştırılmalı, yine bu işin üstlenildiği işyerindeki dava konusu dönemdeki sigortalı çalışanlarının beyanlarına başvurulmalı, dava dışı işveren ... ...'ın vergi mükellefiyet dönemleri araştırılmalı, dava konusu dönemde işyerine komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanlarının SGK, vergi dairesi nezdinde de araştırılarak belirlenmeli, bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, bu yöntemle komşu işyerinin tespit edilememesi halinde davacının çalışmasını bilebilecek kişilerin kimler olabileceği hususunda davacının beyanı alınmak suretiyle belirlenecek kişilerin de çalışma kayıtları getirtilerek beyanları alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

4.Kabule göre de, sigortalılığın başlangıcı, işverence yasal süresinde verilmekle zorunlu sigortalılık tescilinin dayanağını oluşturan bildirgede işe giriş günü olarak yazılı tarihin kabul edilmemesi yönündeki Kurum işleminin iptali ile anılan bir günlük çalışma süresinin geçerliliğinin tespiti niteliğinde olduğundan, davacı hakkında, sigorta başlangıcının yanısıra 05.04.1990 tarihinde asgari ücretle 1 gün çalıştığının tespitine şeklinde hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemiş olması da isabetsizdir.

5.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.