YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4645 E.  ,  2024/6029 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/64 E., 2024/240 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Alanya 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/9 E., 2023/129 K.

Taraflar arasındaki iş kazasına dayalı maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, iş kazası sonucu sigortalının vefat ettiğini belirterek müvekkillerine maddi ve manevi tazminat verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince; davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; duruşma gününden önce gönderdikleri mazeret dilekçesinin davanın takip edilmediği gerekçesiyle kabul edilmediğini ve davanın açılmamış sayılmasına karar verildiğini, oysa mazeretin kabul edilmemesinin haklı gerekçelere dayanması gerektiğini, 01.06.2023 tarihli mazeret dilekçesinde belirtildiği üzere aynı gün başka bir mahkemede tutuklu dosyaya ait duruşmalarının olduğunu, yine duruşma günü ve öncesinde birkaç ay öncesinden beri devam eden çeşitli rahatsızlıklarının olduğunu, yine duruşma gününde ve öncesinde verilen mazeret dilekçelerinin önemli bir kısmının esasen kendi mazeretlerine dayanmayıp, Alanya 3. İş Mahkemesi Hakimlerinin birçok gün duruşma yapmaya müsait olmamaları nedeniyle kendilerinden mazeret dilekçesi istenmesi nedeniyle verildiğini, duruşmaya çıkacak hakimlerin sık sık değişmesi nedeniyle en az 1 yıldır dosya olgunlaştığı halde karar verilmediğini, Alanya İş Mahkemesi'ndeki bu fiili durumun gözetilmesi gerektiğini belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Tüm dosya kapsamından, 28.07.2015 tarihli celsede dava yenileninceye kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, davacı tarafça yenilenmekle davanın kaldığı yerden devamına karar verildiği, 03.03.2023 tarihli celsede mazeret bildiren davacılar vekilinin mazeretinin son kez kabulüne, duruşmanın 02.06.2023 tarihine bırakılmasına ve duruşma zaptının davacılar vekiline tebliğine karar verildiği, duruşma zaptının davacılar vekiline 03.04.2023 tarihinde e-tebliğ edildiği, davacılar vekilinin 02.06.2023 tarihli celseye de mazeret dilekçesi göndererek katılmadığı, bu celsede mazeretinin reddine karar verildiği, duruşmaya katılan davalı vekilinin davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesini talep ettiği ve mahkemece, daha önce bir kez işlemden kaldırılmış olan davanın bu kez açılmamış sayılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan kanuni ve hukuki gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere göre, Mahkemenin hukuki değerlendirmesinde usul yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, ..." gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi hükmü yerinde görülerek istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davanın açılmamış sayılmasına dair kararın yerinde olup olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun)30, 150 nci maddeleri, 316 - 322 nci maddeleri, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

3. Değerlendirme
1.Uyuşmazlık, davacılar vekilinin mazeretinin reddine dair ara kararın ve sonucunda davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinin yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

2.5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanun'un 7 nci maddesine göre İş Mahkemelerinde uygulanan şifahi yargılama usulünü düzenleyen HUMK'un 473 vd. maddeleri 6100 sayılı HMK'nın 450 nci maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. Kanun'un 316/d bendine göre "hizmet ilişkisinden doğan davalara", 316/g maddesine göre de "Diğer kanunlarda yer alan ve yazılı yargılama usulü dışındaki yargılama usullerinin uygulanacağı belirtilen dava ve işlere" basit yargılama usulünün uygulanması gerektiğinden eldeki uyuşmazlığa basit yargılama usulünün uygulanması gerektiği açıktır.

3.Basit yargılama usulüne ilişkin kurallar HMK'nın 316-322 nci maddelerinde düzenlenmiş olup Kanun'un 320/4 maddesine göre basit yargılama usulüne tabi davalarda, işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya, yenilenmesinden sonra takipsiz bırakılırsa, davanın açılmamış sayılmasına karar verilir ve Kanun'un 322/1 maddesine göre bu Kanun ve diğer kanunlarda basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hâllerde, yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanır.

4.HMK'nın 150 nci maddesine göre usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır.

5.HMK'nın 30 uncu maddesinde "Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlüdür" ve HMK'nın 150/2 nci maddesinde "geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmeyen taraf yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez" hususları düzenlenmiştir.

6.Yukarıda yer alan hükümler birlikte değerlendirildiğinde; Anayasa'nın 141/son ve HMK'nın 30 uncu maddelerine göre "Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması" biçiminde açıklanan ... ilke çerçevesinde, davacının duruşmaya katılmama gerekçesi "geçerli bir özür" olarak kabul edilebilir ise yargılamaya devam edilmeli ve dosya işlemden kaldırılmamalıdır.

7.Somut olayda, davanın 28.07.2015 tarihinde takipsiz bırakılması nedeniyle birinci defa işlemden kaldırılmasına karar verildiği, davacılar vekilinin 01.06.2023 tarihinde sunduğu mazeret dilekçesi ile Manavgat 2.Ağır Ceza Mahkemesinin 2023/281 Esas sayılı dava dosyasının duruşması yapılacağından eldeki davada yapılacak 02.06.2023 tarihli duruşmaya katılamayacağını belirttiği, dilekçe ekinde Manavgat 2.Ağır Ceza Mahkemesinin 2023/181 E.sayılı dosyanın Tensip Zaptını sunduğu anlaşılmaktadır.

8. Dava maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olup davacı tarafın davanın sürüncemede kalmasında kural olarak menfaati bulunmamaktadır.

9.Mahkemece davacılar vekiline 03.03.2023 tarihli duruşmada mazeretinin son kez kabul edildiğine dair bildirimde bulunulmuş ise de daha sonra dile getirilecek mazeretlerin haklı olup olmadığı bu aşamada bilinemeyeceğinden, sunulacak mazeretlerin reddedileceğine dair ara karar kurulması doğru değildir.

10.Yukarıda yer alan açıklamalar ışığında davacılar vekilinin 01.06.2023 tarihli mazeret dilekçesinin "Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması" biçiminde açıklanan ... ilkeye aykırı ve kötüniyetli bir davranış olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin geçerli bir özrü bulunmasına karşın yetersiz gerekçe ile mazeret dilekçesinin reddi ile davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.