YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4622 E.  ,  2024/6103 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2570 E., 2023/2119 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Düzce 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/80 E., 2021/100 K.

Taraflar arasındaki asıl dava Kurum işleminin iptali, birleşen alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı/birleşen davada davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı/birleşen davada davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Kurumun 25.09.2019 tarih ve 13988397 sayılı işlemi ile davacının 2106055856 tahsis numarası ile almış olduğu yaşlılık aylığının 60 günlük hizmet süresinin denetmenlerce fiili olmadığının tespit edildiği gerekçesiyle iptal edildiğini, Kurum işleminin hukuka aykırı olduğunu, bu nedenle idari başvuru yaptıklarını ancak başvuru sonucunda sonuç alamadıklarını, söz konusu işyerinin Düzce ili Cumayeri ilçesi Yeni Mah. Cumhuriyet Cad. No:40/1 adresinde 60 yıl önce ... adıyla kurulduğunu ve 20.02.2013 tarihine kadar faaliyet gösterdiğini, bu işyerinde davacı ile birlikte 50’den fazla işçinin istihdam edildiğini, ...’tan sonra bu işyerini torunu Sezgin Kurt’un işlettiğini, bu kişinin de mahkumiyeti sonucu kısıtlanması nedeniyle işyerinin başına oğlu ve vasisi ... ...’un geçtiğini, ... ...’un vergi ve sigorta borçlarından kurtulmak amacıyla işyerini ve mükellef kaydını terk ederek kapattığını, ... ...’un sigorta borçlarından kurtulmak için işyerini son 1 yılda fason işyeri olarak gösterdiğini tahmin ettiklerini, bu nedenle işyerine emeği ve zamanı geçen tüm işçilerin mağdur olduğunu, söz konusu işyerinin terk tarihine kadar faal olduğunu, davacının da bu işyerinde çalıştığını, davacının bu işyerinde 2 ay ... isimli mesai arkadaşı ile fındık kabuğu satışı ve nakliyesi işinde şoför olarak çalıştığını, davacının 01.04.2012-31.05.2012 tarihleri arasındaki hizmet süresinin gerçek ve fiili olduğunu, davacının çalışması karşılığı ücret aldığını, ücretinin maaş + primden oluştuğunu, davacının ücretlerini işyerinin muhasebecisi Şuayip Arslan’dan elden aldığını, işveren tarafından davacıya ücret bordrosu imzalatılmadığını ve teslim edilmediğini, davacının da Cumayeri’nde ikamet ettiğini ve evine yakın olan işyerinde çalışmasının normal bir durum olduğunu beyanla Kurumun 25.09.2019 tarih ve 13988397 sayılı işlemle davacının ....sicil numaralı ... ... unvanlı işyerinde geçen 01.04.2012- 31.05.2012 tarihleri arası 60 günlük hizmetinin fiili olmadığı gerekçesiyle emekli aylığının tahsis tarihinden itibaren iptaline ilişkin işleminin iptali ile bu tarihe kadar yersiz ödenen emekli aylıklarının ve sağlık giderlerinin iadesine ilişkin işleminin iptaline, kesildiği tarihten bu yana davacıya ödenmeyen tüm emekli maaşlarının işlemiş faizi ile birlikte ödenmesine, Kurumun davacı hakkındaki borçlandırma işlemi ile borç bildirim belgesinin iptaline karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

Birleşen davada davacı Kurum vekili dava dilekçesinde; davalı ...'ın, müvekkili Kurumdan 2106055856 tahsis numarası ile yaşlılık aylığı almakta iken; Düzce ... İl Müdürlüğü denetmenlerince düzenlenen 28.03.2019 tarih ve 2019/BB/024 sayılı rapor ile ... ... unvanlı iş yerinden bildirilen 60 gün (01.04.2012-31.05.2012) hizmetinin fiili çalışmaya dayanmadığı tespit edildiğinden ve iptal edilen hizmetler neticesinde emeklilik şartları oluşmadığından yaşlılık aylığının iptal edildiğini, müvekkili Kurum tarafından ödenen 92.875,78 TL yersiz maaş ödemesinin tahsili amacıyla davalıya borç bildirim belgesi gönderildiğini, borcun yasal süresi içinde ödenmediğini, ...'a yapılan 92.875,78 TL yersiz maaş ödemesinin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline, talep edilen alacak miktarını güvence altına almak amacıyla davalı adına kayıtlı taşınır/taşınmaz mallar ve araçlara, üçüncü kişilere devirlerinin önlenmesi için tedbir konulmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

II. CEVAP
Asıl davada davalı vekili; davanın reddini istemiştir.

Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının işyerine haftalık ortalama 100 ton fındık taşındığına ilişkin iddialarının afaki olduğu, Düzce 1. İş Mahkemesinin 2019/834 Esas sayılı dosyasında yapılan keşif esnasında gezilen dava dışı işyerinin kapasitesinin bunun kat be kat altında olduğu, davacının Mahkemenin huzurunda dahi 2012 yılında işyerinde çalıştığına dair beyanda bulunmadığı, davacının çalıştığını iddia ettiği dönemde davacıya banka aracılığıyla şirket muhasebecisi Şuayip tarafından ödenen bir ücretin bulunmadığı, kayıtların daha sonraki bir döneme ait olduğu, tanıklar Şuayip Arslan, ... ve ...' ile davacının kurum müfettişine ve mahkemeye verdiği ifadelerde dava dışı ...'nin davalı işyerinde çalıştığını beyan ettikleri, ancak ...'nin Mahkemenin 2019/834 Esas sayılı dosyasında verdiği ifadesinde bu işyerinde çalışmadığını beyan ettiği, bu haliyle davacı asil ve tanıklarının beyanlarının itibar edilebilir beyanlar olmadığı, kamu tanığı ...'un ve başkaca tanıkların dava dışı işyerinin fındık sezonu olan 8. aydan 12. aya kadar açık olduğunu beyan ettiği, davacının Kuruma bildirilen hizmetlerinin fındık sezonu dışında kaldığı, ayrıntıları raporda olmakla beraber yukarıda da özet olarak belirtilen Kuruma çalışması bildirilen çok fazla kişinin çalışmasının fiili olmadığını ve sahte sigortalılık durumunu kabul ettikleri, Düzce 1. İş mahkemesinin 2019/834 Esas sayılı dosyasında yapılan keşif esnasında dava dışı işverene bildirdiği(no:40) adresin 20 metre uzağında(no:42) ait bir fabrikası bulunduğu anlaşılmışsa da fabrikanın uzun yıllardır kullanılmadığından atıl bir vaziyette olduğu, davacının hizmetinin bildirildiği 2012 yılında dava dışı işyerinin faal olduğunun davacı tarafından ispat edilemediği, dosya kapsamı ve Mahkemece kabul edilen olaylar bir arada değerlendirildiğinde, Kurum tarafından düzenlenen raporun aksinin davacı-birleşen dosya davalısı tarafından ispat edilemediği, Kurum müfettiş raporunun somut olaya uygun olduğu, davacının çalışmasının filli olmadığı, ortada gerçek bir işyeri bulunmadığı, davacının çalışmasının hizmetinden çıkarılması halinde emeklilik hakkını kaybettiği ve Kurum tarafından yapılan ödemelerin yersiz olduğu kanaatine varılmakla asıl davanın reddine birleşen davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı/birleşen davada davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı/birleşen davada davalı vekili istinaf dilekçesinde, düzenlenen denetmen raporunun usule aykırı olduğunu, dinlenen davalı ve kamu tanıklarının kesin ve bilgiye dayalı beyanlarının olmadığını, davacı tanıklarının ise tutarlı ve bilgiye dayalı beyanlarının bulunduğunu, davacının çalışmalarının gerçek olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamı belgeler, tanık beyanları, Kurum denetmen raporu ve vergi dairesi yoklama fişi birlikte değerlendirildiğinde, davacının 01.04.2012-31.05.2012 tarihleri arası 60 günlük hizmetinin fiili çalışmaya dayanmadığı yönündeki Kurum tespitinin yerinde olduğu görülmekle, Mahkemece davanın reddine karar verilmesi; yine, asıl davanın reddine karar verilmiş olmakla, birleşen dava ile kurum tarafından talep edilen yersiz ödeme tutarlarının birleşen dosya davalısı ...'tan tahsiline karar verilmesi yerinde görülmekle, davacı-birleşen dosya davalısı tarafından yapılan istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı/birleşen davada davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı/birleşen davada davalı vekili, istinaf dilekçesi ile benzer nedenlerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık,asıl dosya yönünden, davacı ...'ın yaşlılık aylığı almakta iken, 01.04.2012-03/05.2012 tarihleri arası 60 günlük hizmetinin fiili çalışmaya dayanmadığı gerekçesiyle emekli aylığının tahsis tarihinden itibarin iptali ve yersiz ödenen emekli aylıklarının iadesi yönündeki kurum işleminin iptali istemine; birleşen dava yönünden ise, emeklilik şartları oluşmaması sebebiyle yaşlılık aylığının iptali sonucu, Kurum tarafından ödenen 92.875,78 TL yersiz maaş ödemesinin sigortalıya ödeme tarihlerinden itibaren yasal faiziyle tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Kısmi yaşlılık aylığını düzenleyen 1479 sayılı Kanun'un Geçici 10 uncu maddesinin son fıkrasında; “Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı olanlardan, 15 tam yıl prim ödeme süresi ile kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurma koşulunu, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden aybaşından itibaren,
a) 2 tam yıldan fazla, 4 tam yıl veya daha az süre içinde yerine getiren, kadınlara 51, erkeklere 56 yaşını,
b) 4 tam yıldan fazla, 6 tam yıl veya daha az süre içinde yerine getiren, kadınlara 52, erkeklere 56 yaşını,
c) 6 tam yıldan fazla, 8 tam yıl veya daha az süre içinde yerine getiren, kadınlara 53, erkeklere 57 yaşını,
d) 8 tam yıldan fazla, 10 tam yıl veya daha az süre içinde yerine getiren, kadınlara 54, erkeklere 57 yaşını,
e) 10 tam yıldan fazla süre içinde yerine getiren, kadınlara 56, erkeklere 58 yaşını, doldurmaları ve talepte bulunmaları halinde, yaşlılık aylığı bağlanır.” hükmü yer almaktadır.

3.Değerlendirme
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre; davacı/birleşen davada davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Somut olayda, her ne kadar davacının 01.04.2012- 31.05.2012 tarihleri arasındaki 4/1-a kapsamındaki hizmetlerinin iptal edilmesine yönelik Kurum işlemi yönünden davacının çalışmalarının fiili olmadığına dair Mahkeme tespiti yerinde ise de; aylık koşulları değerlendirilirken yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler de göz önünde bulundurularak, davacının iptal edilen sigortalılık süresi dışında, mevcut prim ödeme gün sayısı belirlenerek irdeleme yapılmalı, davacının aylık-kısmi aylık şartları bu kapsamda ve yargılama sırasında da oluşması halinde istemi durumunda bağlanabileceği gözetilerek değerlendirilmeli ve davacı istemi bu çerçevede değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.