YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4521 E.  ,  2024/5227 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/401 E., 2024/290 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Denizli 6. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/63 E., 2023/318 K.

Taraflar arasındaki haczin kaldırılması ve satış işleminin iptali talepli Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacınım, ailesi ile birlikte yaşadığı ev ve arsası üzerinde haciz işlemi uygulandığını, tarlası üzerinde kayden haciz işlemi uygulandığını beyanla haciz konulan evin davacının ailesi ile birlikte ikamet ettiği haline münasip ev olması nedeniyle Kurumca talep edilen haczin kaldırılması ve satış işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı aleyhine SS ... Sulama Kooperatifinin prim borçları nedeniyle 6183 sayılı Kanun uyarınca 2015/46 ve 2015/47 sayılı icra takip dosyalarının açılmış olduğunu, kesinleşen takipler nedeniyle Denizli ili, Honaz İlçesi ... Mahallesi 66 ada 4 parseldeki taşınmaza ve yine aynı mevkiideki 2423 parseldeki tarlaya haciz konulduğunu, davacıya haciz bildiriminin 08.07.2015 tarihinde yapıldığının, davacının ev yönünden meskeniyet iddiasına dayalı haczedilmezlik şikayetinin 7 günlük sürede yapılmamış olması nedeniyle davanın reddi gerektiğini, yine aynı taşınmaz üzerinde Dazkırı 1. İcra Müdürlüğünün 2007/114, 2007/496, 2011/105, 2011/108 ve Denizli 5. İcra Müdürlüğünün 2013/7329 sayılı takipleri nedeniyle haciz yapıldığını, taşınmazın üzerinde ipotek tesis edilip edilmediğinin araştırılması gerektiğini, zira ipotek tesis edilen taşınmazın haczedilmezliğinin ileri sürülemeyeceğini, yine 6183 sayılı Kanun'un 70/11 sayılı maddesine göre evin değeri fazla ise evin satılıp, borçlunun haline münasip ev alabilecek kadar miktarının belirlenip kalan miktarın alacaklıya ödenmesi gerektiğini, 2423 parseldeki taşınmaz yönünden ise Anayasa Mahkemesinin 11.04.2012 tarih, 2011/33 -2012/54 E.K sayılı kararı ile 3083 sayılı sulama alanlarında arazi düzenlenmesine dair tarım reformu Kanunu'nun 13 üncü maddesinin son fıkrasının "1 nci fıkrada belirtilen süreler içinde mahkemeler veya icra iflas daireleri tarafından bu arazi hakkında devir ve temliki gerektiren bir karar verilemez” biçimindeki 1 nci cümlesinin Anayasaya aykırı olduğuna ve iptaline karar verildiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın kısmen kabulü ile dava konusu Denizli İli, Honaz İlçesi, ... Mahallesi, 424 ada, 48 parselde bulunan (Eski 66 ada, 4 parsel) gayrimenkul ile ilgili meskeniyet iddiasının kabulü ile üzerine konan haczin kaldırılmasına, satış işleminin iptaline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davalı Kurum vekili istinaf sebepleri
İlk Derece Mahkemesi kararını kabul etmediklerini, gerekli araştırma yapılmadan eksik incelemeye dayalı olarak karar verildiğini, dava şikayetin süresinde yapılmadığını, bilirkişi raporunun hükme elverişli olmadığını beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın dayanağının 6831 sayılı Kanun'un 70 nci maddesi hükmünün oluşturduğu, tarla vasıflı taşınmaz yönünden davanın reddine, mesken niteliğindeki taşınmaz yönünden ise davanın kabulüne karar verildiği, tarla vasıflı taşınmaz hakkında ret kararının verildiği, bu kararın davacı tarafça istinafa getirilmediği, ev vasfındaki taşınmaza gelince haline münasiplik yönünden davacı tarafın ekonomik ve sosyal durumu üzerinde durulması gerektiği, bu konuda araştırma yapılıp rapor alındığı, bu defa yapılan araştırmadan davacının yetişkin ve evli de olsa 2 çocuğuyla ilgili şizofreni, hapis ve hacir hallerinin varlığı ortaya konmakla Türk aile yapısı gözetildiğinde babalarının bakmakla yükümlülük durumunun varlığının açık olduğu, öyle olunca da haline münasipliğin varlığı ortaya konmuş olduğu anlaşılmakla istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; istinaf talepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacı aleyhine Kurumca uygulanan haczin kaldırılması ve satış işleminin iptali talepli Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
1.İİK. 82 nci maddesinin 12 nci fıkrasına göre “Borçlunun haline münasip evi” haczedilemez.

2.6183 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinin 1 inci fıkrasında "... Borçlunun, mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tesbit edilen borçlu veya üçüncü şahıslar elindeki menkul malları ile gayrimenkullerinden, alacak ve haklarından amme alacağına yetecek miktarı tahsil dairesince haczolunur..." düzenlemesi yer almaktadır.

Kural olarak, borçlunun malvarlığını teşkil eden mal, alacak ve hakları haczedilebilir. Ancak, borçlunun ve ailesinin yaşaması ve ekonomik varlığını devam ettirebilmesi için borçlunun bazı mal ve haklarının haczedilemeyeceği kabul edilmiştir. Bunlar maddi hukuka göre başkalarına devredilemeyen mal ve haklar (mesela münhasıran şahsa bağlı haklar, TMK m. 23 gibi) ile 6183 sayılı Kanun'un 70 inci maddesinde sayılan mal ve haklardır. 6183 sayılı Kanun'un 70 inci maddesinin 11 inci fıkrası "Borçlunun haline münasip evi" ancak evin değeri fazla ise bedelinden haline münasip bir yer alınabilecek miktarı borçluya bırakılmak üzere haczedilerek satılabilir" şeklinde düzenlenmiştir.

3.Değerlendirme
Dava, haciz ve satış işlemi içeren Kurum işleminin iptali davasıdır. Davacı, dava dışı sulama kooperatifinin prim borçlarından dolayı Kurumca evi ve arsası üzerinde uygulanan haczin ve tarlası üzerinde uygulanacak kayden haciz işleminin kaldırılması ve satış işlemlerinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece haline münasiplik hususunda bilirkişi raporlarının aldırıldığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunda mesken ve eklentilerinin dava tarihindeki yaklaşık değerinin ve güncel tarihe göre de hangi değerli bir konutun haline münasip ev sayılabileceği ve taşınmazın güncel değerinin belirlendiği, davacı ve mirasçılarının sosyal ve ekonomik durumlarının araştırıldığı, söz konusu meskenin bulunduğu muhitte taşınmaz alım satım piyasasının aktif olmadığı, davacı ... mirasçılarının meskenlerinin satılması halinde başka bir mesken edinmelerinin mümkün olmadığı böylelikle söz konusu meskenin haline münasip ev olarak değerlendirilebileceğinin anlaşıldığı gerekçesiyle arsa ve ev üzerindeki haczin kaldırılmasına ve satış işleminin iptaline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

Gerek bilirkişi raporu gerekse gerekçeli kararda; davacının evli çocukları ile birlikte oturduğu, evli olan çocukların hapis ve hacir altına alındıkları, TMK'da aile yapısı itibariyle davacının baba olarak çocuklarına bakmakla yükümlü olduğu, öyle olunca da haline münasipliğin varlığının ortaya konulmuş olduğu kabul edilmiş ise de somut olayda davacının hukuki olarak çocuklarına bakmakla yükümlü olup olmadığı araştırılıp sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi hatalıdır.

Mevcut evin değeri bilirkişi marifetiyle belirlenmeli, yine davacının yaşayabileceği haline münasip evin değeri belirlenmeli ve buna göre haline münasip ev olup olmadığı hususu gözetilmek suretiyle bir karar verilmelidir. Bu hususlar gözetilmeksizin verilen karar hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.05.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.