YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4520 E.  ,  2024/5603 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/131 E., 2024/14 K.
KARAR : Kısmen kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Burdur 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/583 E., 2023/214 K.

Taraflar arasındaki Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine, davacının 01.05.2005 - 31.12.2005 tarihleri arasındaki Tarım Bağ-Kur sigortalılığı istemi konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davacı ile davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf taleplerinin kabulü ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile 01.05.2005- 31.12.2005 tarihleri arası dönem yönünden davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine, 01.01.2006- 31.12.2009 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı (eski 2926 sayılı Kanun, şimdiki 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının b bendinin 4 üncü alt bendi kapsamında) olduğunun tespitine ve bu dönem prim borçlarını yapılandırma kapsamında borçlanma hakkı bulunduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ile davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 1996 yılından 02.09.2021 tarihine kadar tarımsal faaliyetlerini sürdürdüğünü beyanla 01.05.2005 - 02.09.2021 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın kendi lehine geriye dönük olarak tescil yaptırmak için çeşitli tarihlerdeki dilekçeleriyle birlikte Burdur Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü' ne müracaat ettiğini, davacı tarafın kendi lehine tescilini istediği dönemlere ilişkin Kurum arşiv kayıtlarında yapılan araştırmada, davacı tarafça talep edilen dönemlere ilişkin tevkifat tutarlarının Kurumun hesaplarına intikal ettirilmemiş olduğunun görüldüğünü ve bu nedenle de davacı tarafın taleplerinin reddedildiğini, davacı adına düzenlenen müstahsil makbuzlarındaki kesinti tutarlarının ve kesinti listelerinin Kurum hesaplarına intikal ettirilmediği anlaşıldığından sigortalının talebi hakkında olumlu bir işlem yapılamadığını, Kurumca yapılan işlemlerin tamamının ilgili mevzuat ve usule uygun olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacının 01.05.2005-31.12.2005 tarihleri arasındaki Tarım Bağ-Kur sigortalılığı istemi konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, davacının 2006 yılı Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Aralık ayları, 2007 yılı ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ayları, 2008 yılı Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Aralık ayları, 2009 yılı Ocak, Şubat, Mart, Nisan aylarında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, 7326 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanun uyarınca davacının 31.08.2021 tarihli başvurusunun yapılandırma kapsamında değerlendirilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ile davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı istinaf dilekçesinde; eksik ve hatalı işlemler sonucunda tam araştırma yapılmadan karar verildiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde; eksik ve hatalı işlemler soncunda karar verildiğini, verilen kararın hukuka ve mevzuata uygun olmadığını beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesince verilen karar eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalıdır. Davalı Kurum davacıyı 01.05.2005-31.12.2005 tarihleri arası dönemde davadan evvel sigortalı sayıp tescil etmekle davanın bu kısmı yönünden dava açılmasında hukuki yarar bulunmadığından davanın reddi yerine karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi doğru olmamıştır. Talebe göre ürün teslimi ve tevkifat olan yıllarda tevkifatı takip eden ay başından itibaren o yılın sonuna kadar hizmet verilmesi gerekirken tevkifat belgelerinin ay olarak değerlendirilmesi suretiyle bazı ayların dışlanması doğru olmamıştır. Davacının karara konu dönemde ürün teslimi ve tevkifat olguları ihtilafsızdır. Hukuki sorun kesintilerin Kuruma intikal şartının araştırılıp araştırılmayacağı konusunda toplanmaktadır. Ürün tesliminin özel kuruluşa verilmesi durumunda prim kesintilerinin Kurum kayıtlarına intikali tescil için şart olarak kabul edilmektedir. Ancak eldeki davada prim kesintisini davacının ürünlerini teslim ettiği Sınırlı Sorumlu Akyaka Köyü Sulama Kooperatifi yapmıştır. Kooperatifler Kanun'un 62 nci maddesinde kooperatif yöneticisi ile memurlarının işledikleri suçlardan dolayı devlet memurları gibi cezalandırılacakları düzenlemesi mevcuttur. Gerek bu hüküm gerekse ürün verilen yerin kooperatif niteliği gözetildiğinde dairemizce intikal koşullarının aranmaması gerektiği anlaşılmakla tarafların istinaf başvurularının kabulü ile HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, Davanın kısmen kabulü ile;

a-) 01.05.2005- 31.12.2005 tarihleri arası dönem yönünden davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine,

b-) 01.01.2006- 31.12.2009 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı (eski 2926 sayılı Kanun, şimdiki 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının b bendinin 4 üncü alt bendi kapsamında) sigortalı olduğunun tespitine ve bu dönem prim borçlarını yapılandırma kapsamında borçlanma hakkı bulunduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ile davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.
Davalı Kurum vekili, istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 01.05.2005 - 02.09.2021 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 2926 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde davacı ile davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

20.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.