YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4498 E.  ,  2024/5154 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/846 E., 2024/479 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 62. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/369 E., 2023/12 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı dava dilekçesinde özetle, Ziraat Bankası ..... Şubesinde 06.03.1989-15.02.1990 arasında SSK'ya tabi sözleşmeli olarak göreve başladığını, 399 sayılı KHK gereğince 15.02.1990-04.07.2002 tarihleri arasında Emekli Sandığına tabi olarak çalıştığını, özelleştirme sonrasında da Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü ve Dış Ticaret Müsteşarlığına atandığını, 16.08.2021 tarihinde ise emekli olduğunu, Kurum kayıtlarında eksiklik bildirildiğini, 06.03.1989-15.02.1990 tarihli arasında 339 gün prim ödemesinin 120 gün olarak gözüktüğünü belirterek mağduriyetinin giderilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, 5 yıllık dava açma süresinin geçtiğini, davacının kurum değiştirmesi nedeni ile özlük dosyasının Kurum nezdinde bulunmadığını, davalı Kurumun sorumluluğunda bulunmadığını, Sosyal Güvenlik Kurumunun sorumluluğunda bulunduğunu, açılan davanın haksız olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın süresinde açılmadığını, zamanaşımına uğradığını, Kurumun fer'i müdahil olduğunu, resmi kayıtların geçerli olduğunu, Kurumun resmi belgeleri göre işlem yaptığını ve açılan davanın haksız olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile " ... Davacı tarafından davalı işveren Ziraat Bankası ..... Şubesinde 06.03.1989-15.02.1990 arasında SSK'ya tabi sözleşmeli olarak göreve başladığını, 399 sayılı KHK gereğince 15.02.1990-04.07.2002 tarihleri arasında Emekli Sandığına tabi olarak çalıştığını, özelleştirme sonrasında da Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü ve Dış Ticaret Müsteşarlığına atandığını, 16.08.2021 tarihinde ise emekli olduğunu, Kurum kayıtlarında 06.03.1989-15.02.1990 tarihli arasında 339 gün prim ödemesinin 120 gün olarak gözüktüğünü belirterek iş bu dava açılmış olup davacının hizmet döküm cetvelinde 1989/2 döneminde 120 gün, çalışmasının gözüktüğü, yargılama aşamasında davacı tarafça bildirilen tanıklar ve bordroda ismi geçen tanıklar davacının 1989 yılında çalışmaya başladığına dair beyanları ve davacının .... Şubesinden Ankara da bulunan başka bir şubeye geçene kadar kesintisiz çalıştığına dair beyanları ve davalı işveren Ziraat Bankası tarafından düzenlenen 06.03.1989 tarihli yazıda davacının sistem operatörü yardımcısı adayı olarak 06.03.1989 tarihi itibari ile çalışmaya başladığının ve 14.12.2017 tarihli yazıda davacının 06.03.1989-15.02.1990 tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna tabi sözleşmeli sigortalı olarak çalıştığının belirtilmesi bir bütün halinde değerlendirildiğinde davacının talep etmiş olduğu dönemde davalı işveren nezdinde çalışmış olduğu kanaatine varıldığı " gerekçesiyle;
"1-Davacının davasının kabulü ile
Davacının Ziraat Bankası Gölbaşı şubesinde 06.03.1989-15.02.1990 tarihleri arasında 219 gün 506 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi kapsamında çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını ileri sürerek, Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ile dosya kapsamına göre, davacının davalıya ait işyerinden 1989/2. ay 120 gün hizmet bildirimi yapıldığı, aynı işyerinde 1990/2. aydan itibaren ise 5434 sayılı Kanun'a tabi çalışmaya devam ettiği, tanık beyanları ve davalı tarafından ilgili makama hitaben yazılan 14.12.2017 tarihli yazı içeriğinden davacının nizalı dönemde hizmet akdine dayalı olarak kesintisiz çalıştığı anlaşıldığından Mahkemece kurulan hükme ilişkin Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığından davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme
Eldeki dava, davacının, davalı işyeri nezdinde 06.03.1989-15.02.1990 tarihleri arası çalıştığının tespiti istemine ilişkin olup davanın kabulüne karar verilmiş ise de Mahkemece verilen hükmün eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmakta olup Mahkemece, davalı işverenin kamu kurumu olduğu, kamu kuruluşlarında çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının asıl olduğu göz önünde tutulmalıdır. Davacının, kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenle bildirim dışı kaldığı gereğince ve yeterince araştırma konusu yapılmamıştır.

Somut olayda, davacının davalı Bankada 06.03.1989-15.0.1990 tarihleri arasında bildirilmeyen sigortalılık sürelerinin tespitini talep etmekte olup Mahkemece tanık beyanlarıyla davanın kabulüne karar verilmiş ise de davalı kamu kurumu olan Ziraat Bankasının 1989/3 üncü dönem bordrolarında diğer çalışanların adı var iken davacının adının olmadığı, resmi kurumda çalışanların isminin kayıtlı olması esas olduğundan davacının neden bildirim dışı kaldığı tanıklardan sorularak belirlenmeli, bildirimsiz dönemde resmi Kurumda ücret almadan çalışmak mümkün olmadığından ücretlerin ne şekilde kim tarafından ödendiği sorulup tanıklar dinlenmeli,

Mahkemece, davalı ...Ş.'den davacının işyeri şahsi sicil dosyası, puantaj kayıtları, ücret ödeme bordroları, işe giriş çıkış belgeleri, 233 sayılı KHK'ya tabi iken Emekli Sandığına geçirtilenlere ilişkin belgeler getirtilmeli, bu ilkeler doğrultusunda tanık beyanları alınmalı ve sonucuna göre karar verilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

09.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.