YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4486 E.  ,  2024/5153 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/428 E., 2024/523 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara Batı 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/415 E., 2023/491 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı işyerinde 15.03.2017- 25.05.2017 tarihleri arasında çalıştığını, çalıştığı günlerin ücretinin yatırılmadığını, bu durumu davalıya sözlü olarak bildirdiğini ancak düzeltilmediğini iddia ederek 15.03.2017- 25.06.2017 tarihleri arasındaki günlerin sigortalı sayılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı müvekkilin herhangi bir iş yerinin bulunmadığını, davacının çalışmasının bulunmadığını iddia ederek davanın reddinin talep etmiştir.

Fer'i müdahil SGK Başkanlığının cevap dilekçesinde özetle: davacının çalışmasına dair Kurum kayıtlarında herhangi bir belge bulunmadığını, bu hususta herhangi bir şikayet yapılmadığını iddia ederek davanın reddini talep etmişti

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "SGK kayıtları tetkik edildiğinde 15.03.2017- 25.05.2017 tarihleri arasında davacı adına herhangi bir işveren nezdinde hizmet bildiriminde bulunulmadığı tespit edilmiştir. Davalı ile ... Apartmanı yönetimi arasında 14.10.2016 tarihinde imzalanmış mantolama işine dair sözleşmede mantolama işinin ... İnşaat sorumlusu olarak ...'e verildiği, bütün yükümlülüklerin ...'e ait olduğunun belirtildiği ve ...'in ... İnşaat adına kaşe ile sözleşmeyi imzaladığı, davalının imzasının yer aldığı ... apartmanı dış cephe kaplama, tamir ve tadilat işleri için yönetimden 40.000,00 TL peşinat alındığına dair bila tarihli belgenin bulunduğu, yine davalı ...'in imzasının yer aldığı ... apartmanının mantolama işi için 03.04.2017 tarihinde 115.000,00TL 03.04.2017 tarihinde 15.000,00TL 27.04.2017 tarihinde 5.000,000TL 17.05.2017 tarihinde toplam 131.000,00TL aldığına dair belgenin bulunduğu tespit edilmiştir. Toplanan deliller, dinlenen tanık anlatımları bir bütün olarak değerlendirildiğinde ... apartmanında 17 yıldır ikamet eden kamu tanığı ... 'ın davacıdan için 2017 yılının 3 üncü ya da 4 üncü ayda işe başladıklarına dair yeminli ifadesi, kaldırma kararından önce dinlenen tanık ...'in davacının davalı yanında 2016-2017 yılları arasında 3 ay kadar çalıştığına dair beyanının tanık ... 'ın beyanı ile desteklenmesi, dinlenen diğer kamu tanıklarının uyumlu ifadesi dikkate alınarak davacının ... nezdinde 15.03.2017- 25.05.2017 tarihleri arasında kesintisiz hizmet akdiyle çalıştığının tespitine dair" karar verildiği gerekçesiyle;
"Davacının davasının kabulüne
Davacının davalı nezdinde 15.03.2017-25.05.2017 tarihleri arasında kesintisiz hizmet akdiyle çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi tarafından verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile " İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ile tüm dosya kapsamından ve dinlenen kamu tanık beyanlarından, davacının 15.03.2017-25.05.2017 tarihleri arasında davalı yanında çalıştığı anlaşılmakla kurulan hükme ilişkin mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı görülmekle fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü gerekçelerle davanın reddi ile kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme
Eldeki dava, davacının, davalı işyeri nezdinde 15.03.2017-25.05.2017 tarihleri arası çalıştığının tespiti istemine ilişkin olup davanın kabulüne karar verilmiş ise de Mahkemece verilen hükmün eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Somut olayda, dava dışı ... Karakulak ile davalı ... arasındaki Ankara Batı 2. İş Mahkemesi E.2017/416 sayılı dosyasında resen tanık olarak dinlenen davacı 07.02.2019 tarihi duruşmada alınan imzalı beyanında 16.05.2017 tarihine kadar çalıştığını beyan ettiğinden Mahkemece tanık beyanlarıyla değerlendirme yapılması hatalı olup yazılı delil olan duruşma zaptı dikkate alınarak 16.05.2017 tarihi sonrasının reddedilmesi gerekirken tanık beyanları ile bu dönem yönünden kabul kararı verilmesi hatalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

09.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.