YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4470 E.  ,  2024/6248 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1580 E., 2024/83 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 6. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/394 E., 2023/95 K.

Taraflar arasındaki tasarrufun iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı SGK Başkanlığı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ...'nun 2000-2012 yıllarına ilişkin prim, işsizlik sigortası primi, eğitime katkı payı, özel işlem vergisi ve damga vergisi borçlarından dolayı davalı Kurumca muhtelif icra dosyaları ile icra takipleri başlatıldığını, ödeme emirlerinin borçluya usulüne uygun olarak tebliğ edildiğini ve takiplerin kesinleştiğini, borçlu adına kayıtlı taşınmazlara haciz işlemi uygulandığını ancak dava konusu taşınmazların borcun doğumundan sonra borçlu ...'nun kızı olan diğer davalı ... ...'ya devredilmiş olduğunun tespit edildiğini, taşınmazların devrine ilişkin işlemlerin Kuruma olan borçların doğumundan sonra ve alacağın tahsilini engellemek amacıyla satış gibi gösterildiğini ileri sürerek; Bursa ili, ... İlçesi, Sakarya Mah., ... Ada, 5 Parselde kayıtlı taşınmazın devrine ilişkin ... Tapu Müdürlüğünün 18.01.2008 tarih ve 1244 yevmiye no.lu, Bursa ili, Yıldırım ilçesi, ... Mah., ... Ada, 5 Parselde kayıtlı taşınmazın 53/1920 payının devrine ilişkin Yıldırım Tapu Müdürlüğünün 12.06.2008 tarih ve 14986 yevmiye no.lu işlemlerinin iptalini, davalı ... ...'nun İİK 283 üncü maddesi uyarınca taşınmazın satış tarihi itibariyle bilirkişilerce tespit edilecek gerçek değerine karşılık gelen miktar üzerinden işleyecek reeskont faizi de dahil olmak üzere nakden tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Tüm dosya içeriğine göre, iptali talep edilen satış işlemlerinin tarihinin 12.06.2008 ve 18.01.2008 olduğu, gerek 6183 sayılı Kanun'un 26 ncı maddesi, gerekse İİK 284 maddesine göre tasarrufun iptali davasının batıl tasarrufun vukuu tarihinden itibaren 5 sene içinde açılmasının zorunlu olduğu, bu sürenin hak düşürücü süre olduğundan re'sen dikkate alınması gerektiği, bu itibarla 12.06.2008 ve 18.01.2008 tarihinde yapılan satış işlemleri sebebi ile işbu davanın 27.03.2014 tarihinde açıldığı dikkate alındığında, davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığı sonucuna varıldığından, davanın hak düşürücü süreden reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davacı SGK Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde; dava konusu taşınmazların satışına ilişkin işlemlerin muvazaalı olduğunu ve muvazaalı işlemlerin iptali davalarında hak düşürücü sürenin ya da zamanaşımı süresinin bulunmadığını, davalılar arasında yapılan devir işlemlerinin Kurumdan mal kaçırma kastı taşıdığını, borçlu adına kayıtlı diğer taşınmazların Kurumun alacağının tamamının tahsiline yetecek miktarda olmadığını belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, dava konusu Bursa ili, ... ilçesi, Sakarya Mah. ... Ada, 22 parselde kayıtlı taşınmazın 1/4 payının 18.01.2008 tarihinde; Bursa ili, Yıldırım ilçesi, ... Mah. ... Ada, 5 parselde kayıtlı taşınmazın 23/1920 payının ise 12.06.2008 tarihinde davalı ... ...'ya devredilmesi, eldeki davanın ise 27.03.2014 tarihinde ve dolayısıyla beş yıllık hak düşürücü sürenin geçmesinden sonra açılması karşısında davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığından yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı SGK Başkanlığı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, tasarrufun iptaline ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 80 inci ve 6183 sayılı Kanun'un 27 nci ve 30 uncu maddeleri.

3.Değerlendirme
Görev konusu, kamu düzeni ile ilgili olup mahkemelerce yargılamanın her aşamasında re'sen ele alınması gereken bir husustur.

İş Mahkemeleri, 5521 sayılı Kanun ile kurulmuş olan istisnai nitelikte özel mahkemelerdir. 506 sayılı Kanun'un 134 üncü maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 101 inci maddesi, anılan Kanunların uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların İş Mahkemelerinde görüleceğini kurala bağlamıştır.

İnceleme konusu eldeki davayla ilgili olarak, muvazaalı tasarrufun iptali davaları için 6183 sayılı Kanun'un 24 üncü maddesine göre genel mahkemelerde dava açılmasının gerektiği gözetilmeksizin İş Mahkemesi sıfatıyla davaya bakılması, usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Üye ...'ın muhalefetine karşı, Başkan ... ile Üyeler ..., ... ve ...'ün oyları ve oyçokluğuyla,

04.06.2024 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY GEREKÇESİ

1. Dosya içeriğine göre davacı kurum, davalı ...'nun prim ve gecikme faizi alacağı nedeni ile ödeme emri çıkarmış ve adı geçen davalının diğer davalı kızına taşınmazın muvazaalı satışı nedeni ile 6183 sayılı Kanunun 24 ve devamı maddeleri uyarınca tasarrufun iptali davası açmıştır.

2. İş Mahkemesince yapılan yargılama sonunda "iptali talep edilen işlemlerin 18.01.2008 ve 12.06.2008 tarihli olduğu dikkate alındığında davanın beş yıllık süre içinde hak düşürücü süre içinde açılmadığı gerekçesi ile esastan reddine karar verilmiş, kararın istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

3. Kararın temyiz edilmesi üzerine çoğunluk görüşü ile “Kuruma olan prim borçları nedeniyle borçlunun 3. kişiye yaptığı taşınmaz satışında tasarrufun iptali davasının “6183 sayılı Kanun'un 24 üncü maddesi ise; “Amme borçlusunun bu Kanun’un 27, 28, 29 ve 30’uncu maddelerinde yazılı tasarruf ve muamelelerinin iptali için umumi mahkemelerde dava açılır ve bu davalara diğer işlere takdimen umumi hükümlere göre bakılır.” hükmü uyarınca genel mahkemede görülmesi gerektiği” gerekçesi ile bozulmasına karar verilmiştir.

4. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 101 inci maddesi uyarınca “Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür”.

Aynı kanunun 88/16 maddesi uyarınca “Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanun'un 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanır. Kurum, 6183 sayılı Kanun'un uygulanmasında Maliye Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır.

Keza aynı maddenin 19 uncu fıkrası uyarınca da “Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdurmaz.

5. Diğer taraftan dava tarihinde yürürlükte olan 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 1/B maddesine göre “İşçi Sigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan hak sahipleri arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz ve davalar iş mahkemesinde görülür". Yargılama sırasında yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5/b maddesi uyarınca ise "İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara iş mahkemesinde bakılacağı belirtilmiştir.

6. Çoğunluğun dayandığı ve Mahkemenin gerekçesine esas aldığı 6183 sayılı Yasa’nın 24. maddesi ise; “Amme borçlusunun bu Kanun’un 27, 28, 29 ve 30’uncu maddelerinde yazılı tasarruf ve muamelelerinin iptali için umumi mahkemelerde dava açılacağı ve bu davalara diğer işlere takdimen umumi hükümlere göre bakılacağı” kurala bağlanmıştır.

7. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun 1953 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 6183 sayılı kanunda genel olarak uyuşmazlıklar kişiler açtığında idari yargının görev alanına girmektedir. Ancak kurumlar tarafından açılan davalarda genel mahkemeler deyimi, aslında adli yargı yerindeki mahkemeleri ifade etmektedir. Zira o tarihte uzman mahkemeler bulunmamaktadır. Bu hali ile bu kanun genel kanundur.

8. Gerek 5510 sayılı SSGSS Kanunu, gerekse 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ise özel kanunlar olup 6183 sayılı kanundan sonra yürürlüğe girmişler ve özel düzenlemelere yer vermişlerdir.

9. Yukarda belirtilen görev ile ilgili düzenlemelerde açıkça kurumun taraf olduğu ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan ve açıkça primin 6183 sayılı kanun uyarınca tahsili üzerine bu kanunun da uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda iş mahkemesinin görevli olacağı belirtilmiştir. Burada Kurumun taraf olması ve uyuşmazlığın 5510 sayılı Kanundan doğması yeterlidir. Karşı tarafın sigortalı veya üçüncü kişi olmasının önemi bulunmamaktadır.

10. Somut uyuşmazlıkta kurum 5510 sayılı kanundan kaynaklanan prim alacağının tahsili için, anılan kanunun 88. Maddesi uyarınca 6183 sayılı kanun hükümleri uyarınca prim borçlusu şirketlerin yönetim kurulu üyeleri hakkında takip başlatılmış ve adı geçenlere murislerinden kalan taşınmazın muvazaalı satışından dolayı 6183 sayılı kanunun 26 ve devamı maddeleri uyarınca tasarrufun iptali davası açılmıştır. Dava tarihi itibari ile İş Mahkemesinin görevli olduğu açıktır. Zira 88. Maddenin 16. Fıkrasında “kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanacağı” belirtilirken, açıkça 26 ve devamı tasarrufun iptali ile ilgili hükümler hariç bırakılmamıştır. Aynı maddenin 19. Fıkrası ise açıklandığı gibi “Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesini yetkili kılmıştır. Bu açık düzenleme karşısında, 6183 sayılı Kanun’un 24 üncü maddesindeki “Amme borçlusunun bu kanunun 27, 28, 29 ve 30 uncu maddelerinde yazılı tasarruf ve muamelelerinin iptali için umumi mahkemelerde dava açılır ve bu davalara diğer işlere takdimen umumi hükümlere göre bakılır” kuralın uygulanması olanaklı değildir. Zira 5510 sayılı Kanunu özel kanun olduğu gibi 6183 sayılı kanundan sonra yürürlüğe girmiş ve yetkili yer yanında görevli mahkemeyi de açıkça düzenlemiştir. Mahkemenin kararının esastan incelenmesi gerektiğinden Sayın çoğunluğun bozma görüşüne katılınmamıştır.