YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4390 E.  ,  2024/5246 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2093 E., 2024/174 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Balıkesir 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/401 E., 2022/438 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 01.10.2007-15.03.2017 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacı, davalının inşaatında müteahhit olarak faaliyet gösterdiğinden kendisinin işveren konumunda olduğunu, davacının eksik sigorta günlerini tamamlamak için bu davayı açarak haksız talepte bulunduğunu, davalının işyeri bulunmadığını beyan etmiştir.

Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tanık beyanları ile davacının çalışma süresinin tespitinin mümkün görülmediği, tanıkların çelişkili beyanda bulunduğu, fiilen çalışılan süreye dair beyanlarının tespite ve hükme elverişli olmadığı, çalışma süresinin tespiti tanık anlatımları ile ya da dosyada bulunan başkaca bir delil ile de ispatlanamadığından hak düşürücü süre değerlendirilmesi de yapılamadığı, ... ... Caddesi üzerinde bulunan özel bina inşaatına ilişkin dönem bordro tanığının davacının iş yerinde çalışmadığını beyan ettiği, davacı vekilince davasını ispata yarar başkaca delilin dosyaya sunulamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili, davacının, davalıya ait bina inşaatı ve çeşitli işlerde çalıştığını, davalının her türlü işini yaptığını, her zaman emir ve talimatlarına hazır beklediğini, dava konusu tarihler arasında vergi kaydı olmadığının ve dolayısıyla zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olma yükümlülüğü bulunmadığının anlaşıldığını, tüm dosya kapsamı ile dava konusu dönemde davalı yanında çalıştığının sabit olduğunu, davanın kabulü gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalıya ait iş yerinden davacı adına herhangi bir hizmet bildiriminde bulunulmadığı, davalıya ait "Atatürk Mah. ... Cad. Balıkesir" adresinde kurulu "özel bina inşaatı" mahiyetli 1094691 sicil numaralı iş yerinin bulunduğu, davacı vekilinin 08.01.2018 tarihli dilekçesinde; "davacının 2007/11-2011/1 tarihleri arasında Balıkesir merkezde bulunan davalıya ait iki tane bina inşaatında, 2011/1-2017/3 tarihleri arasında Kepsut İlçesi, Akçaetil Mahallesinde bulunan davalıya ait bina inşaatında çalıştığını ayrıca davalıya ait istinat duvarı yapımı, mezarlık yapımı, tarladan taş toplama gibi işlerde de çalıştığını" beyan ettiği; davacı vekilinin 02.04.2018 tarihli dilekçesinde; "davacının, davalının hayır olarak yaptırdığı kadın tuvaleti, köy fırını, köy çeşmesi gibi işlerde de çalıştığını" belirttiğinin anlaşıldığı somut olayda; davalıya ait 1094691 sicil sayılı iş yerinde çalışmaları kayıtlara geçmiş bir kısım bordro tanıklarının davacıyı tanımadıklarını, Akçaertil Mahallesinde yaşadıklarını beyan eden tanıklar ile muhtar ve aza olan tanıkların bir kısmının "davacının, götürü usulü ile davalıya ait evi yaptığını", bir kısmının ise davacının anılan inşaatı aralıklarla çalışarak tamamladığını açıkça beyan etmeleri, davacının kendi tanığı olan ...'nun dahi "davacının, davalının Akçaertil Mahallesinde yaptırdığı inşaatta 2008-2009 yıllarında çalıştığını" beyan etmesi ve dolayısıyla tüm tanık beyanlarından, davacının çalışmalarının kesintili olduğunun anlaşılması karşısında anılan süreler yönünden hak düşürücü sürenin dolmuş olması; 2009 yılından sonraki dönem yönünden ise, davacının, uyuşmazlık konusu dönemde davalı nezdinde çalıştığı iddiasını hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde somut, yeterli ve inandırıcı deliller ile kanıtlayamadığının anlaşılması karşısında davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, istinaf dilekçesi içeriğini tekrarla temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un m. 86/9 maddeleri

3. Değerlendirme
Dava 5510 sayılı Kanun’un geçici 7/1 inci maddesi uyarınca uygulama alanı bulan, mülga 506 sayılı Kanun’un 79/10 hükmü uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Somut olayda, davacının davalıya ait değişik inşaat işlerinde çalıştığını beyan ederek 01.10.2007 ile 15.03.2017 tarihleri arasındaki hizmetinin tespitini talep ettiği, davalıya ait 1094691 sicil sayılı Atatürk Mah. ... ... Cad. Balıkesir adresinde kurulu bina inşaatı iş yerinin 13.10.2008 ile 22.6.2010 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, davalı adına tescilli başka bir işyeri kaydına rastlanmadığı, davacı adına davalıya ait iş yerinden Kuruma bildirilen hizmet bulunmadığı, davacının çalıştığını iddia ettiği bahçıvan evi inşaatı ile ilgili kolluk araştırmasına göre binanın 2011 yılında yapımına başlandığı ve 2012 yılında bitirildiği, sahibinin davalı olduğu, inşaatında kimin çalıştığının bilinmediğinin belirtildiği, yine Atatürk Mah. ... ... Caddesi 57/1 adresindeki inşaatın 2008-2010 yıllarında yapıldığı, bilgisi olan tespit edilemediğinin komşu iş yeri araştırmasında belirtildiği, davacı vekilinin 02.04.2018 tarihli dilekçesinde, davacının 01.10.2007-02.01.2011 tarihleri arasında kesintisiz olarak davalıya ait iki binanın yapımında eş zamanlı çalıştığını, 2011 ile 2017 arasında da davalının yanında inşaat işçisi, traktör şoförü, ırgat olarak değişik işlerde çalıştığını, ayrıca davalının yaptırdığı, tuvalet, köy fırını, köy çeşmesi, mezar yapımı, tarladan taş temizleme... gibi işlerde çalıştığını beyan ettiği, Mahkemece davacının çalıştığını iddia ettiği adreslerdeki binaların başlangıç, bitiş ve ruhsat tarihlerinin belediyeden sorulduğu, ... mahallesi muhtar ve azalarının dinlendiği ,davacının köyde davalıya ait evin inşaatında çalıştığını beyan ettikleri, yine davalıya ait bina inşaatı işinden çalışması bildirilen bir kısım tanıkların davacının Balıkesir merkezde davalı tarafından yaptırılan bina inşaatında çalıştığını beyan ettiği, davalı adına tescilli inşaat iş yerinden dinlenen bir kısım bordro tanıklarının ise çalıştıkları dönemde davacının çalışması bulunmadığını ,davacıyı inşaatta çalışırken görmediklerini beyan ettiği, mahkemece tanık beyanları arasındaki çelişki giderilmeden karar verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece yapılması gereken iş, davacının çalıştığı inşaat iş yerlerinin başlama ve bitiş tarihleri konusunda Mahkemece araştırma yapılmış ise de, belediyeden ve tapu müdürlüklerinden gelen müzekkere cevapları arasında çelişkiler bulunduğundan bu husus tekrar araştırılmalı, davacının talebi somutlaştırılmalı, hangi işyerinde hangi tarihler arasında kimlerle birlikte çalıştığı, ne iş yaptığı, kesintisiz çalışıp çalışmadığı, sürekli gelip gelmediği, çalışmalarını bilebilecek komşu işyeri ve konut sahipleri ayrıntılı olarak açıklatılmalı, kanaat edinmeye yeter sayıda tanık dinlenerek ve daha önce dinlenen tanık beyanları arasındaki çelişkiler giderilerek özellikle çalışmanın hangi tarih aralığında geçtiği, yapılan işin niteliği hususları tanıklara ayrıntılı olarak açıklattırılmalı, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.