YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4360 E.  ,  2024/5997 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1849 E., 2023/2162 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Aksaray İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/298 E., 2020/471 K.

Taraflar arasındaki asıl dava Kurum işleminin iptali, birleşen karşı dava itirazın iptali istemli olup yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın asıl dava davalısı-birleşen dava davacısı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl dava davalısı-birleşen dava davacısı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin eşi ... ...’ın hizmetleri sonucu emekli olarak uzun süre yaşlılık aylığı aldığını, vefat etmesi üzerine müvekkiline aylık bağlandığını, müvekkilinin uzun yıllar aylık aldığını, daha sonra eşi ... ...'ın bir takım hizmetlerinin denetmen raporuna istinaden iptal edildiği söylenerek ödenen aylıkların da geri istendiğini, müvekkilinin eşinin söz konusu hizmeti iptal edilen işyerinde fiilen çalıştığını, denetmenin gerçeğe aykırı şekilde hiçbir somut veri olmadan rapor hazırladığını, müvekkilinin eşi emekli olduktan sonra geçmişe yönelik olarak tutanak tutup somut bir veriye dayanmaksızın gerçeğe aykırı bir şekilde rapor hazırlayıp maaşın iptal edilmesinin hem sosyal devlet ilkesine hem de dürüstlük kurallarına aykırı olduğunu ileri sürerek, müvekkilinin yaşlılık aylığını ve müvekkilinin eşi ... 'ın sigorta hizmetlerini iptal eden davalı kurum işleminin iptali ile müvekkilinin yaşlılık aylığının iptal tarihinden itibaren yeniden bağlanmasına ve müvekkiline ödenmeyen maaşlarının her bir maaşın ödenme tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

2.Birleşen 2019/171 Esas sayılı dosyada; davacı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle; davalı borçlu hakkında yersiz ödeme nedeniyle Aksaray İcra Dairesinin 2019/4758 esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını ancak davalının haksız itirazı ile takibin durduğunu, davalı borçluya 31.07.2018 tarihinde yersiz ödeme yapıldığını, bu durum anlaşıldıktan sonra müvekkili kurumun davalıya ihtarname gönderdiğini ancak davalı tarafından çekilen paranın iade edilmediğini, bu sebeple kurumdan yersiz alınan bedelin tahsili amacıyla müvekkili tarafından Aksaray İcra Dairesinin 2019/4758 esas sayılı dosyası ile davalı hakkında icra takibi başlatıldığını ancak davalı tarafından kötü niyetli olarak takibe itiraz edildiğini ve takibin durduğunu beyan ederek, davalının itirazının kaldırılarak takibe kalındığı yerden yasal faizi ile birlikte devam edilmesine ve davalı haksız ve kötü niyetli olarak takibe itiraz ettiğinden %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurumca yapılan işlemlerde kanuna aykırılık bulunmadığını, davacının murisinin fiili olarak çalışmadığı halde prim ödemesi yapıp emekli olduğunu ancak daha sonra kurum tarafından 24.11.2017 tarih ve 2017/M.Ö.-32 sayılı araştırma ve inceleme raporu ile yapılan araştırma neticesinde davacının fiili olarak çalışmadığının tespit edildiğini, davacı hakkında yapılan bütün araştırmalar ve dinlenen bütün tanık beyanları ile davacının murisinin çalışmadığı hususunun ispatlandığını, bu nedenle 5510 sayılı Kanun gereği fiili olmayan hizmetlerinin iptal edildiğini ve yasaya uygun şekilde işlem tesis edildiğini beyan ederek, haksız ve yersiz olan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Birleşen 2019/398 Esas sayılı dosyada; davacı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili Kurum'dan 2105255754 tahsis numarası ile aylık almakta iken 04.04.2017 tarihinde vefat eden davalıların murisi ... ... hakkında alınan 24.11.2017 tarih ve 2017/M.Ö-32 sayılı inceleme raporuna göre, muris ... ...’ın 17.01.2006-06.08.2009 tarihleri arasındaki hizmetlerinin iptal edilmesi sonucu 2829 Sayılı Kanun un 8 inci maddesinde belirtilen son 7 yıllık fiili çalışmasının (3,5) üç buçuk yıla tekabül eden 1260 günü aylığının fuzulen ödendiğinin tespit edildiğini, söz konusu yersiz ödemenin takip ve tahsil edilebilmesi için muris ... 'ın yasal mirasçıları olan davalılara müvekkili Kurumca ihtarname gönderildiğini ve davalıların bu borcu ödememesi üzerine müvekkili kurumun zararının tahsili amacıyla Aksaray İcra Müdürlüğünün 2019/5320 esas sayılı dosyası üzerinden davalılara karşı ilamsız icra takibine geçildiğini ancak davalıların haksız ve kötü niyetli olarak takibe itiraz ederek takibin durmasını sağladığını beyan ederek, davalı borçluların Aksaray İcra Müdürlüğünün 2019/5320 esas sayılı dosyasına vaki haksız itirazının iptali ile takibin kaldığı yerden devamına, kurum alacağı olan 150.187,38TL 'nin yasal faizi ile birlikte ödenmesine ve borçlular haksız olarak itirazda bulunduğundan alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemeye mahkum edilmelerine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "A- Esas davaya ilişkin davanın kabulü ile
1-)Davacının murisi ... ...'ın sigorta hizmetlerini iptal eden kurum işleminin iptali ile davacının yaşlılık aylığının iptal tarihinden itibaren yeniden bağlanmasına,

2-)Davacının ödenmeyen maaşlarının her bir maaşın ödenme tarihinden itibaren işleyecek yasa faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

B- Birleşen 2019/171 esas sayılı dosyaya ilişkin olarak davanın reddine,

C-Birleşen 2019/398 esas sayılı dosyaya ilişkin olarak davanın reddine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl dava davalısı-birleşen dava davacısı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı-birleşen dava davacısı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kurum tarafından yapılan araştırmada davacının fiili çalışmasının bulunmadığının tespit edildiğini, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını, Kurum tarafından yapılan işlemlerde kanuna aykırılık bulunmadığını, davacının fiili olarak çalışmadığı halde prim ödemesi yapıp emekli olduğunu, davacının murisinin birçok iş yerinde daimi şirket elemanı olarak değil gırgır isimli aletiyle ücret karşılığında çalıştığını belirterek yerel Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl dava davalısı-birleşen dava davacısı Kurum vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Asıl dava davalısı-birleşen dava davacısı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı murisinin Kurumca iptal edilen çalışmalarının gerçek ve fiili bir çalışmaya dayanıp dayanmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

3. Değerlendirme
Somut olayda davanın kamusal niteliği gözetilerek Mahkemece yeterli araştırma yapılmadan sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Eldeki davada, davacı murisi ... 'ın, dava dışı ... Plastik Demir Doğrama Mob. Gıda Otom. İnş. İth. San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı iş yerinde geçen 17.01.2006-06.08.2009 tarihleri arasındaki çalışmalarının Kurumun 24.11.2017 tarih ve 2017/M.Ö-32 sayılı inceleme raporuna göre, gerçek ve fiili olmadığı gerekçesiyle iptal edilerek, yersiz ödenen aylıklar nedeniyle borç tahakkuk işleminin yapıldığı, Kurum denetmen rapor içeriğine göre, 02.11.2017 tarihinde yapılan fiili denetimde, davacı murisinin yasal ikametinde yapılan çevre soruşturmasında ... Mahallesi muhtarı ile çevre ikamette bulunan komşuları ile görüşüldüğü, ... Uyar'ın sağlığında çiftçilikle uğraştığının, belli bir işinin olmadığının, ... Plastik Ltd. Şti. iş yerinde çalıştığını görmediklerini, ancak para karşılığı sigortasının yapıldığını duyduklarını ifade etmeleri üzerine, Kurumca çalışmaların iptal edildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece dosyada mevcut Kurum denetmen raporunda ifadelerine itibar edilen mahalle muhtarı ve komşu ikamette bulunduğu kişiler re'sen tespit edilerek dinlenmeli, davacı murisi ... ...'ın, dava dışı ... Plastik Demir Doğrama Mob. Gıda Otom. İnş. İth. San. ve Tic. Ltd. Şti. 'ndeki çalışmaları hakkında ayrıntılı beyanları alınmalı, ifadeler arasında çelişki olması halinde giderilmeli, toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek irdelenmeli ve çıkacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.