YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4322 E.  ,  2024/6726 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/316 E., 2024/22 K.
KARAR : Ret

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen Kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 10. Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının devlet memuru olarak çalışmakta iken, 1983 yılından itibaren 5434 sayılı Kanun'a göre Emekli Sandığından malulen emekli olduğu ve 1983 yılından bugüne kadar halen de emekli maaşı almaya devam ettiğini, müvekkilinin 1998 yılında vefat eden Bağ-Kur emeklisi babası ... Değirmenci'den dolayı 1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu'nun 46/3 üncü maddesi gereğince sürekli malul olduğundan dolayı yetim aylığının 1998 yılında bağlandığını, bağlanan yetim aylığının 2013 yılı sonuna karar müvekkiline ödendiğini, 01.11.2014 tarihinde yetim aylığının kesildiğini ve borç tahakkuku yapıldığını, yetim aylığının ödenmesinin devam edilmesi talebinin Kurum tarafından reddedildiğini, Kurum tarafından fazla yapılan ödemelere istinaden çıkartılan borçların müvekkilinin emekli maaşından kesinti yapılarak alındığını, konuya ilişkin işlemin iptali istemli İdare Mahkemesine dava açıldığını, İstanbul 1.İdare Mahkemesinin 2014/2630 Esas 2015/671 Karar sayılı 03.04.2015 tarihli kararıyla çözüm yerinin iş mahkemeleri olduğuna karar verildiğini kararın Danıştay 12. Dairesi tarafından onandığını, belirterek müvekkilinin babasından dolayı aldığı yetim aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline, müvekkilinin babasından dolayı 1479 sayılı Kanun'un 45 inci ve 46 ncı Maddesi kapsamında almakta olduğu yetim aylığının tekrar bağlanmasına, 5434 sayılı Kanun'a tabi olarak Emekli Sandığından aldığı emekli maaşından haksız ve yersiz olarak Kurum tarafından borç tahakkuk kapsamında yapılan para kesintilerinin müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile yasal faiziyle birlikte müvekkiline iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının, ölüm aylığı bağlanması için intikal eden dilekçelerinde Emekli Sandığı (4/c) kapsamında aylık aldığına dair herhangi bir bilgi ve beyanına rastlanılmadığını, 1479 sayılı Kanun'un 45 inci maddesine göre bu kanun ile diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamında çalışmayan, bu kanunlar kapsamındaki çalışmalarından dolayı gelir veya aylık almayan çocuklardan; 18 yaşını (veya orta öğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını) doldurmamış yahut yaşları ne olursa olsun çalışamayacak durumda malul bulunan çocukları ile geçimini sağlayacak başka bir geliri olmamak kaydı ile yaşları ne olursa olsun evlenmemiş kız çocuklarına aylık bağlanması hükmü yer aldığından davacının babasından aldığı ölüm aylığının iptal edildiğini, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemelerin geri alındığını, davacıya çıkartılan borcun 4/c kapsamında aldığı aylıklarından 1/4 oranında kesinti yapılarak tahsil edildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 27.12.2022 tarihli ve 2021/486 E., 2022/216 K., sayılı kararıyla davanın konusu kalmadığından esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 30.03.2023 tarihli ve 2023/660 E., 2023/627 K., sayılı kararıyla davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin, 20.06.2023 tarihli ve 2023/6172 E., 2023/7039 K. sayılı kararıyla; Mahkemece davanın konusuz kalmadığı gözetilerek, 1479 sayılı Kanun'un 46/c hükmü karşısında, davacıya babadan dolayı bağlanan ölüm aylığını kesen Kurum işleminin yerinde olduğu anlaşıldığından, aylığı kesen Kurum işlemi doğrudur ve davanın reddi gerekir gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin bozma ilamı uyarınca 1479 sayılı Kanun'un 46/c hükmü karşısında, davacıya babadan dolayı bağlanan ölüm aylığını kesen Kurum işleminin yerinde olduğu anlaşıldığından, davanın reddine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; Kurumca yapılan aylıktan kesme işleminin usul ve yasaya aykırı olduğunu ve iptal edilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, malulen emekli olan davacının ölen babasından ölüm aylığı alıp alamayacacağı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler, Kurum kayıtlarına göre kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.