YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4313 E.  ,  2024/5367 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2559 E., 2023/1319 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Rize İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/372 E., 2022/304 K.

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile çalıştığının tespiti ile sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hak düşürücü süre nedeniyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 15.05.1993 tarihinde Rize Sigorta İl Müdürlüğünde 5852/53 nolu ... Özel Bina İnşaatı İslampaşa / Rize adresindeki işyerinde çalışmaya başladığını, belirli dönem çalıştıktan sonra askere gitmek üzere işyerinden ayrıldığını, belirterek işe giriş bildirgesinin verildiği 15.05.1993 gün süreyle çalıştığının tespiti ve sigortalılık başlangıç tarihinin 15.05.1993 tarihi olarak kabul edilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, Kurum bilgi işlem kayıtlarının incelenmesinde davacının işveren yanında sigortalı olarak işe başladığına dair işe giriş bildirgesinin mevcut olduğunu, ancak bu çalışmaya ilişkin prim bordrosunun bulunmadığını, bu durumun davacının sigortalılığına dair kesin ve somut delil olmadığını, mülga 506 sayılı Kanun'un 2 ve 6 ncı maddeleri belirtildiği şekilde çalışma olgusunun varlığının zorunlu olduğunu, çalışma olgusunun tespit edilmesi gerektiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
"...Davacının 15.05.1993 tarihinde işe girişinin yapıldığını gösteren işe giriş bildirgesi (işçi ve işveren imzası bulunmakta) ile 20.09.1993 tarih ve 118238 sayı ile Kurum kayıtlarına giren SSK Dört Aylık Sigorta Primleri 2 nci dönem (Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos) bordrosunda 15.05.1993-30.05.1993 tarihleri arasında 15 gün işyerinde çalıştığı yönündeki dönem bordrosu dışında bir kayıt bulunmamaktadır. Dava konusundaki çözülmesi gereken uyuşmazlık dönem bordrolarında ismi geçen ... ile davacı asilin aynı kişi olup olmadığıdır.

Tek bordro tanığı ... ... ücretlerin elden ödendiğini belirtmiştir. Dava dosyasında işyerinde tutulması gereken kayıt ve belgeler (Örneğin, ücret bordroları, mülga 1475 sayılı Kanunu'na göre Çalışma karnesi vb) dava dışı işveren muhasebecisi/tanık ...'nın beyanında belirtildiği üzere imha edilmesi nedeniyle yer almamaktadır.

Mahkememizin 01.11.2019 tarihli ve 2019/325 E. sayılı müzekkeresinde denetlemeye ilişkin müfettiş raporu davalı Kurumdan istenildiği halde Kurum cevabi yazısı olan 12.11.2019 tarihli ve E.35717 yazısında anılan talebe ilişkin herhangi bir bilgi ve belgeyi dosyaya sunmamıştır.

... özel bina inşaatına komşu işyerlerinden alınan tanık ifadeleri ve Bordro tanığı ... ... ifadesinde davacı ...'in çalışmasına yönelik bilgi yer almamaktadır.

Ancak dava dışı işveren muhasebecisi/tanık ...'nın beyanı ile 20.09.1993 tarih ve 118238 sayı ile Kurum kayıtlarına giren SSK Dört Aylık Sigorta Primleri 2 nci dönem (Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos) bordrosunda ismi geçen ... ve davacı asilin aynı kişi olduğu Mahkememiz tarafından değerlendirildiğinden...." gerekçesiyle davanın kabulü ile davacının, 5852-53 nolu ... unvanlı işyerinde 15.05.1993 tarihinde 1 gün süreyle çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 15.05.1993 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, davacının işe giriş bildirgesi mevcut ise de; fiili çalıştığına dair bulguya rastlanmadığını, eylemli çalışmanın kesin delillerle ispat edilemediğini, davalı Kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğini, Kurum aleyhine yargılama giderine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..Dosya arasında davacıya ait olduğu ileri sürülen "vizite kağıdı (sigortalıya ait )" başlıklı belge söz konusudur. Bu belgede dava dışı işyerinin unvanı ve sicil numarası bulunmakla birlikte sigortalıya ait ad soyad ve doğum yılı bilgisi dışında bir bilgi yer almamaktadır. Bu işyerinden talebe konu tarihlerde verilmiş bordrolarda davacının adının yer almadığı da görülmektedir.

Çalışmanın geçtiği iddia edilen tarihte meri olan 30.10.1987 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanmış, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği düzenlemeleri arasına sigortalının tescili ile ilgili Kuruma verilecek belgeler arasında "sigortalıya ait vizite kağıdı" belgesinden de söz edilememektedir.

Bu delil durumuna göre Mahkemece davanın 5 yıllık hak düşümü süresinden sonra açılmış olması nedeniyle reddine dair verilen hükmün, gerekçesi ve sonucu itibariyle kanuna ve olaya uygun olduğu kanaatine varılmıştır. .." gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının (1) gün süre ile çalıştığının ve sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2, 6, 9, 79, 108 inci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.