YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/421 E.  ,  2024/5139 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1393 E., 2023/1512 K.
KARAR : Asıl Davanın Kabulü - Birleşen Davanın Reddi
İLK DERECE MAHKEMESİ : Batman İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/156 E., 2022/899 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptaline ilişkin asıl dava ile alacak talebine ilişkin birleşen dava İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine dair karara karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması ve Bölge Adliye Mahkemesince davalı/birleşen davada davacı Kurum vekilinin başvurusunun esastan reddine karar verilmesi üzerine taraf vekillerinin temyiz istemleri hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı/birleşen davada davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunu, emekli olduğunu, 26.08.2008 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı aldığını, yaşlılık aylıklarının 29.10.2010 tarih ve 121987/STŞ/01 sayılı Denetmen Raporu ile sigortalılık süresi kazanmalarında sahtecilik yapıldığının tespit edildiği iddiasına dayanılarak iptal edildiğini, 31.10.2010 tarihi itibariyle yaşlılık aylıklarının durdurulduğunu, davacının düzenli olarak tütün teslimi yaptığını ve bu tütün teslimi karşısında aldığı bedelden primleri kesilerek eksiksiz şekilde Kuruma ödendiğini, söz konusu evraklarının sahteliğinin ... olmadığını belirterek, iptal edilen yaşlılık aylığının dava tarihinden itibaren yeniden bağlanmasına, bağlanacak olan aylıklara tahakkuk tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davada davacı Kurum vekili dava dilekçesinde; müvekkili Kurumun Bağ-Kur sigortalısı davalıya bağlanan Tekel Yaprak Tütün İşletme Müessesine teslim ettikleri ürün sebebi ile yıllara sari olmak üzere yapılan tevkifat kesintileri neticesinde sigortalılık sürelerini kazanmalarında sahtecilik yapıldığı hakkında müfettiş ... Akdeniz tarafından yürütülen soruşturma neticesinde düzenlenen soruşturma raporu ile davalının emeklilik işleminin iptal edildiğini, emeklilik işlemi iptal edilen davalıya, müvekkili Kurum tarafından yersiz ödenen miktarların her bir ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Asıl davada davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; müvekkili Kurum müfettişi ... Akdeniz tarafından 29.10.2010 tarih 121987/SOR/01 sayılı raporu ile 2008 yılında yürürlüğe giren "5763 sayılı İş Kanunu ve Bazı Kurumlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun"un tanımış olduğu haktan yararlanan tütün ekicilerinin bir kısmının tekel işletmelerinden alınan tevkifat kesinti yıllarını gösteren yazı ile 2926 sayılı Kanun'a göre Bağ-Kur sigortalılık belgelerinin öz ve muhteviyatında değişiklik yaparak Kurumu yanıltıcı bilgi, belge ve beyanlarla haksız menfaat temin edildiğini, soruşturma esnasında dosya üzerinden gerçekleştirilen incelemelerde öz ve muhteviyatında değişiklik yapılan belgelerin logo, imza, yazı karakteri vb. unsurları üzerinden yapılan ilk incelemede tespit edilen çiftçilerin ifadelerine başvurulduğunu, söz konusu çiftçilerin il dosyalarındaki evrak ile tekel işletmelerinde kalan nüshaların karşılaştırıldığını, bu incelemeler neticesinde çiftçilerin belgeleri Tekel işletmesinden aldıktan sonra içeriğinde değişiklik yaptırdıklarının belirlendiğini, söz konusu inceleme neticesinde tahsise sevk edilen içeriği sahte belgeli dosyaların belirlendiğini, Batman Cumhuriyet Başsavcılığında soruşturma açıldığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; yetki itirazında bulunduklarını, Kurum tarafından müvekkilinin yaşlılık aylığının sigortalılık sürelerinin kazanılmasında sahtecilik yapıldığı iddiası ile iptal edildiğini, bu işlemin kaldırılması ve müvekkiline yeniden aylık bağlanması için Batman İş Mahkemesinde dava açıldığını, Batman Cumhuriyet Başsavcılığı'nda devam eden soruşturma dosyası ile Batman İş Mahkemesinde açılan dava sonucunun beklenilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 29.09.2022 tarih ve 2020/156 Esas, 2022/899 Karar sayılı kararı ile asıl dava yönünden davanın kabulü ile davalı Kurumun 03.02.2011 tarih B.13.2.SGK.4.72.00.00/2.125.614 sayılı kararın iptaline, ... Emcet ...'ın aylığının dava tarihi olan 25.02.2011 tarihinden itibaren yeniden bağlanması gerektiğinin tespitine, ... Emcet ...'ın vefat ettiği tarih olan 20.06.2018 tarihine kadar her bir aylık yönünden hak ediş tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar işleyecek işleyecek yasal faizi ile birlikte vefat eden Emcet ...'ın yasal mirasçılarına miras payları oranında ödenmesi gerektiğinin tespitine, birleşen Batman İş Mahkemesinin 2012/166 Esas sayılı dosyası yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 26.01.2023 tarih ve 2023/40 Esas, 2023/91 Karar sayılı kararı ile davacıya ait olduğu bildirilen prim kesinti ve ürün teslimine dair belgelerin sahteliği hususunun kanıtlanamadığı, bu haliyle prim kesintisi ve ürün teslimine dayalı Bağ-Kur sigortalılığının geçerli olduğu yönündeki mahkeme kabulünde bir isabetsizlik bulunmadığının anlaşılmasına göre davalı/birleşen davada davacı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

2. Dairenin 15.05.2023 tarihli 2023/5012 Esas, 2023/5316 Karar sayılı kararında; İlk Derece Mahkemesinin 29.09.2022 tarihli ve 2020/156 Esas, 2022/899 Karar sayılı gerekçeli kararının, davacılar/birleşen davada davalılar vekili Av. ... ...’a 15.11.2022 tarihinde tebliğ edildiği, davacılar/birleşen davada davalılar vekili tarafından 29.12.2022 tarihinde istinaf harçlarını yatırarak istinaf başvurusunda bulunulduğu, ancak Bölge Adliye Mahkemesince davacılar/birleşen davada davalıların istinaf talepleri incelenmeksizin, sadece davalı/birleşen davada davacı Kurum vekilinin istinaf istemi hakkında hüküm kurulduğu belirtilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava (Batman 1. İş Mah. 2020/156 E. sayılı dosyası) yönünden davanın kabulü ile davalı Kurumun 03.02.2011 tarih ve B.13.2.SGK.4.72.00.00/2.125.614 sayılı kararının iptaline, sigortalı ... ...'in aylığının Kurum tarafından kesildiği tarih itibariyle yeniden bağlanarak, ...'in vefat ettiği tarih olan 20.06.2018 tarihine kadar ödenmesine ve her bir aylık yönünden hak ediş tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar işleyecek yasal faizi ile birlikte vefat eden ...'in yasal mirasçılarına miras payları oranında ödenmesi gerektiğinin tespitine, birleşen dava (Batman İş Mah. 2012/166 E. sayılı dosyası) yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı/birleşen davada davacı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı/birleşen davada davacı Kurum vekili, ceza davasında davacı hakkında verilen beraat kararının Kurumun zarara uğramasına sebebiyet veren evrakların sahte olmadığını göstermediğini, Mahkemece bu hususta değerlendirme yapılması gerektiğini beyanla kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı sigortalının 2926 sayılı Kanun'a tabi Tarım Bağ-Kur sigortalılığını iptal eden Kurum işleminin iptali ile davacının prim kesintisine dayalı elde ettiği Tarım Bağ-Kur sigortalılığının geçerli olduğunun tespiti ile kesilen aylıkların kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması ve birleşen dosyada, yersiz ödenen aylıkların davalı sigortalıdan tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 7 nci maddesi delaletiyle mülga 2926 sayılı Kanunun 2, 3, 6, 9 ve 10 uncu maddeleri ve 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (b) bendidir.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, dosya içerisinde Kuruma intikal eden tevkifat belgeleri ile ürün teslimi alan Kuruluşun kayıtlarının birbirini teyit etmesi ve sigortalının tarımsal faaliyet bilgileri de dikkate alınmak suretiyle temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı/birleşen davada davacı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

09.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.