YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4094 E.  ,  2024/5113 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/72 E., 2023/475 K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalılardan Kurum vekili ve tasfiye halinde ... Dış Ticaret Ltd. Şti. temsilcisi tarafından temyiz edilmekle, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulmuş olan dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... ... ...'nın 15.11.2002 - 17.08.2008 tarihleri arasında davalı ... Dış Tic. Ltd. Şti.de çalıştığını, davalı işyerinden ayrıldığında en son aldığı ücretin 1.250,00-TL olduğunu, çalışması esnasında 15.11.2002 tarihinden 27.02.2006 tarihine kadar işveren tarafından sigorta primlerinin yatırıldığını bildiğini, yaptığı araştırmalarda davalı şirketlerde 15.11.2002 tarihinden 27.02.2006 tarihine kadar sigortasız olarak çalıştırıldığını, 28.02.2006 tarihinde sigortasının başlatıldığını öğrendiğini, bu nedenle müvekkili davacının davalı şirkette belirtilen tarihler arasında çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin 15.11.2002 tarihi olarak tespitine, yatırılmayan primlerin davalı şirket tarafından yatırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı Kurum vekili tarafından sunulmuş olan cevap dilekçesini özetle; davacının hizmet cetvelinde yer alan çalışmaların dışında çalışmasının olmadığını, hizmet tespiti davalıların 5 yıllık hak düşürücü sürede açılması gerektiğini, kurumun mürazaa çıkarmadığını, kurum aleyhine yargılama yükü çıkarılmaması gerektiğini, çalışma olgusunun inandırıcı ve yeterli kanıtlarla ispatlanması gerektiğini bu nedenle açılan davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı şirket vekili tarafından sunulmuş olan cevap dilekçesini özetle; davanın 5 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, davacının 28.02.2006 tarihinden 17.07.2008 tarihine kadar davalı şirkette çalıştığını, davacının imzasını taşıyan belgede 28.02.2006 tarihinde işe başlamış olduğu işyerinden 17.07.2008 tarihinde kendi isteği ile ayrıldığını yazdığını, davacının daha sonra 29.12.2011 tarihinden 10.06.2013 tarihine kadar davalı işyerinde çalıştığını, 10.06.2013 tarihinde ihbar ve kıdem tazminatını alarak iş yerinden ayrıldığını, davalı şirketin 13.02.2001 tarihinde faaliyete başladığını, 24.11.2004 tarihinde SSK kapsamına alınan şirkette 15.11.2002 tarihinde işe girmenin fiilen ve hukuken mümkün olmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece; "davanın kabulüne" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalılar tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesi kararında özetle; davalıların istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece, “...1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2- Husumet konusu, davanın her aşamasında ileri sürülebilir. Taraflarca ileri sürülmese dahi gerek mahkemece, gerekse Yargıtay’ca tarafların bu yönde bir savunmasının olup olmadığına bakılmaksızın kendiliğinden göz önünde tutulur. Eldeki gibi hizmet tespiti davalarında elde edilecek hükmün uygulayıcısı konumundaki davalı Kurum tarafından yerine getirilebilmesi için, davanın HMK 124 üncü maddesine göre taraf teşkili sağlanıp,işverene usulüne göre husumet yöneltilerek davaya devam edilmesi gerekmektedir.

Eldeki davada, ...’ün dahili dava yoluyla davaya dahil edilerek husumet yöneltilmesi hatalıdır.

3- Davanın yasal dayanağı, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Eldeki dava dosyası kapsamında, davacının hizmet tespiti isteminde bulunduğu dönem içerisinde 38 EA 041 plakalı araçla 13.12.2003 tarihinde trafik ceza tutanağı düzenlendiği dikkate alındığında, belirtilen tarih öncesi için verilen kabul kararının eksik incelemeye dayandığı belirgindir.

Bu nedenle 15.11.2002-13.12.2003 arasında resen araştırma ilkesi çerçevesinde araştırma yapılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekir.

Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.” gerekçesi ile ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla özetle; "A) Davalı ... Dış Ticaret Ltd. Şti hakkında açılan davanın kısmen kabulü ile,

Davacının, davalı ... Dış Ticaret Ltd. Şti'de 13.12.2003- 27.02.2006 tarihleri arası dönemde asgari ücretle çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

B) ... hakkında usule uygun açılmış bir dava bulunmadığı anlaşılmakla hakkında karar verilmesine yer olmadığına," dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılardan Kurum vekili ve tasfiye halinde ... Dış Ticaret Ltd. Şti. temsilcisi tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı Kurum vekili dilekçesinde özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı şirket temsilcisi dilekçesinde özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davalı Kurum vekilinin ve davalı şirket temsilcisinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

09.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.