YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/4039 E.  ,  2024/6224 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2446 E., 2024/132 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : Sakarya 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/692 E., 2023/389 K.

Taraflar arasındaki prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ile davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ile davalı Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı iş yerinde 04.06.2014 - 25.04.2015 tarihleri arasında prime esas kazançlarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı davaya cevap vermemiştir.

Davalı Kurum vekili davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacı ...'un, davalı ... Yemek Dünyası Gıda San. ve Tic. Ltd. Şirketinde;
A- 2014 Eylül ayında 2.081,18 TL brüt ücretle,
B- 2014 Ekim, Kasım, Aralık aylarında 4.685,90 TL brüt ücretle,
C- 2015 Ocak, Şubat, Mart aylarında 4.685,90 TL brüt ücretle,
D- 2015 Nisan ayında 3.904,92 TL brüt ücretle çalıştığının tespitine,
2-Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davalı vekilinin İstinaf Sebepleri
Davacının aşçı yardımcısı olarak çalıştığını, çalışmaya başladıktan 3-4 ay sonra sözleşme imzalandığını, ancak davacının sözleşme hükümlerine riayet etmediği için bu sözleşmenin her iki tarafın anlaşması ile hükümsüz hale geldiğini; davacının işe geç gelme, işi gerektiği gibi yürütmeme, yemeklerin zamanında çıkmaması nedeniyle bir çok kez savunmasının alındığını, davacının kararlaştırılan biçimde çalışmadığını, aşçıbaşı ...'nın 2800-3000 TL maaş alırken aşçı yardımcısı olan davacının 3.350 TL maaş almasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu; sözleşmeye göre yakıt ve yol masraflarının net maaşın içinde olduğunu, ayrıca ödenmeyeceğini; sözleşme uygulansaydı dahi kararlaştırılan ücretin brüt ücret olduğunu; tüm tanıkların maaşların bankadan ödendiğini, elden ödeme olmadığını beyan ettiğini; davacının iddiasını tanıkla ispat edemeyeceğini; davacının iddiasını yazılı delil ile ispatlayamadığını beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekilinin İstinaf Sebepleri
Kurumun prime esas kazanç tespiti davalarında taraf sıfatı bulunmadığını, ancak fer'i müdahil olabileceğini ve aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilemeyeceğini; iş yerinden bildirimi yapılan kişilerin almakta oldukları ücretleri takip imkanları olmadığını, davacının da Kuruma bir şikayeti bulunmadığını, davanın açılmasına sebebiyet vermediklerini, iddianın yazılı delil ile ispatı gerektiğini; resen araştırma ilkesi gereği taraf delilleri dışında her türlü delilin toplanması gerektiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının iddia ettiği ücret miktarının yazılı delil ile ispatı gerektiği, ücret miktarına ilişkin yazılı sözleşme bulunduğu görülmekle, sözleşmede davacının net ücretinin aylık 3.350.00 TL olarak kararlaştırıldığı; (yol ve yakıt parasının içinde olduğunun belirtildiği); her ne kadar davalı tarafça davacı işçinin yükülüklerini yerine getirmediği için sözleşmenin uygulanmadığına yönelik savunmada bulunduğu görülmüş ise de; savunmayı ispat eder delil bulunmadığı, davacının prime esas brüt kazancının tespitine yönelik kararda ve davalı SGK aleyhine yargılama giderine hükmedilmesinde bir isabetsizlik görülmediği anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

Davalı vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalı iş yerinde 04.06.2014 - 25.04.2015 tarihleri arasında prime esas kazançlarının tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
Davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanun'un “Prime Esas Ücretler” başlığını taşıyan 77 nci maddesinin 1 inci fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un “Prime Esas Kazançlar” başlıklı 80 inci maddesinin 1 inci fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır. 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun; 288 inci maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belir bir tutarı geçtiği takdirde, senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belirli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, 289 uncu maddesinde, 288 inci madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 292 nci maddesinde de, senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça verilen kağıt ve belgeler olduğu belirtilmiştir. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 200 ve 202 nci maddelerinde de bu düzenlemeler korunmuştur.

Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır. Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

3.Değerlendirme
Dava prime esas kazancın tespiti davasıdır. Davacı, primlerinin gerçek ücret üzerinden yatırılmadığını beyanla prime esas kazançlarının tespitini talep etmiştir. Davalı şirket ise her ne kadar sözleşme ile belirli bir ücret belirlenmiş olsa da davacının sözleşmeye riayet etmemesi ve aşçı yardımcısı olan davacının aşçıdan daha fazla ücret almasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur. Mahkemece davacı ile işveren davalı arasında düzenlenen sözleşmede ücretin belirlendiğini, davalının savunmasını ispat edemediğinden davacının sözleşmede yazılı ücret üzerinden prime esas kazançlarının belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Mahkemece verilen karar eksik araştırma ve hatalı değerlendirme ile verilmiştir. Prime esas kazanç tespiti davalarında davacının gerçek ücreti araştırılmalıdır. Somut olayda davacıya sözleşme ile belirlenen ücretin ödenip ödenmediğinin araştırılması, banka kayıtlarının incelenerek fiilen yapılan ödemelerin bordrolarda belirtilen prime esas kazançlarla uyumlu olup olmadığının belirlenmesi ve varsa eksik prime esas kazançların tespitine karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve hatalı değerlendirmeyle verilen karar bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı vekili ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.06.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.