YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3972 E.  ,  2024/4053 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/468 E., 2023/1408 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kahramanmaraş 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/115 E., 2023/38 K.

Taraflar arasındaki (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının ilk defa 506 sayılı SSK'ya tabi olarak 01.09.1985 tarihinde çalışmaya başladığını, işe başladığı tarihte işe giriş bildirgesinin işveren tarafından SGK'ya verildiğini, ayrıca davalı Kurum tarafından sigortalı sicil kaydının verildiğini, buna bağlı olarak sigortalılık başlangıç tarihinin 01.09.1985 tarihi olması talebiyle Kuruma başvurduğunu ancak olumlu yanıt alamadığını belirterek sigortalı işe başladığı tarihin 01.09.1985 tarihi olduğunun tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde fer'i müdahillik taleplerinin olduğunu, davanın zamanaşımına uğradığını, davacı tarafın Kuruma müracaat etmeden iş bu davayı açtığını, davacının hangi tarihler arasında hangi işverenler nezdinde çalıştığının bildirilmediğini, davanın bu işverenlere karşı yöneltilmediğini, davacının hangi ücretle çalıştığını ve tam olarak ne iş yaptığını belirtmediğini, Kurum kayıtları ve sigorta müfettiş raporlarının resmi belge niteliğinde olduğunu, aksinin de belge ise ... olacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 12709.44 sicil numaralı işyerinde 01.09.1985 tarihinde hizmet akdine dayalı olarak ve günün asgari ücret üzerinden bir gün çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin bu tarih olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde; davanın hak düşürücü süre nedeni ile reddi gerektiğini, fiili çalışmanın ispat edilemediğini, istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak belirtmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 01.09.1985 tarihinde (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanun'lar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.
Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, dava dışı ... ... unvanlı işverenin 12709 sicil nolu iş yerinden davacı adına 01.09.1985 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, işe giriş bildirgesinde iş yeri adresi olarak "... Köyü Andırın-K.Maraş " olarak belirtildiği, yine işe giriş bildirgesinde sigortalıya ait sicil no.su "13673760" olarak belirtilmiş olmasına rağmen davacı sigortalı tarafından sonraki yıllarda başka bir sicil no.su olan "4621201600996" no.sunun kullanıldığı, ancak Kurumca bu sigortalıya ait sicil no.ları ile ilgili iptal-ipka işleminin yapılıp yapılmadığının araştırılmadığı, 12709 sicil nolu işyerinin işyeri tescil bilgilerine göre "çatı kaplama işi-Malatya" mahiyetinde olduğu, kanun kapsamının ise 05.06.1981- 30.06.1982 tarihleri arasında olduğunun bildirildiği, işyerinin 1985/3 üncü dönem bordrosunun olmadığının bildirildiği, davacı asil ile dosya kapsamında dinlenen bir kısım tanıklar davacının ... İlkokulunun yapımında sıva, fayans işleri yaptığını bir kısım tanıklar ise okulun tamirat tadilatında çalıştığı yönünde beyanda bulundukları, okulun yapım yada tadilatına ilişkin Kahramanmaraş İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile yapılan yazışmalara göre herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanmadığının bildirildiği, böylelikle iş yerinin esasen nerede olduğu, ne iş yapıldığı ve işin kapsamının ne olduğu belirlenmeden yazılı şekilde kurulan hükmün eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmıştır.

2.Mahkemece, öncelikle yukarıda da belirtildiği üzere davacıya ait 01.09.1985 tarihli işe giriş bildirgesindeki sigorta sicil no.su olan "13673760" ile sonraki yıllarda kullandığı "4621201600996" sicil no.su ile ilgili bir iptal-ipka işleminin yapılıp yapılmadığının Kurumdan sorularak işe giriş bildirgesinde belirtilen sigorta sicil no.sunun davacıya ait olup olmadığı ile sigorta sicil numarasının işe giriş bildirgesinin verildiği yıl serisinden olup olmadığı Kurumdan sorulmalı, davacı asilin beyanı da alınmak suretiyle işin nerede yapıldığı, işin okulun yapımı işi mi, tadilat konulu mu, çatı kaplama vs. işi mi olduğu belirlenmeli, dinlenecek tanıklara da işin niteliği ve anılan dava konusu döneme ait köy muhtarlık kayıtları ile köy karar defterinde bu hususa yönelik kayıt olup olmadığı sorulmalı ve kayıtlar celbedilmeli, dava konusu edilen dönemde görevli olduklarına dair kayıtlar da getirtilmek suretiyle okul müdürü, öğretmen, imam ve varsa sağlık memurunun kimler oldukları belirlenerek beyanlarına başvurulmalı, yine o dönemde muhtar ve aza olarak görev yapan kişilerin de beyanlarına başvurulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.