YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3947 E.  ,  2024/4200 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/419 E., 2023/181 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 0101200809135 sigorta sicil numaralı davacının davalı apartman yönetim kurulu emrinde aralıksız olarak 01.05.2001 tarihinden 18.06.2009 tarihine kadar asgari ücretle çalıştığı, iş akdinin 18.06.2009 tarihinde hiçbir neden gösterilmeden feshedildiği ancak sigorta ile ilişiğinin resmen 10.07.2009 tarihinde kesildiği, işverence sigortasının çok az süreli ve kesintili olarak yatırıldığı, daha sonra öğrendiği, ödenmeyen işçilik alacaklarının tahsili için Adana 5. İş Mahkemesinin 2009/1218 Esas sayılı dosyası ile dava açtığı, alacaklarının bir kısmını bu dosyadan verilen karar ile aldığı, bir kısım alacaklar yönünden dosyada verilen Yargıtay bozma kararı nedeniyle dosyanın 2014/129 Esasa kaydının yapıldığı ve halen derdest olduğu iddiasıyla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davacının davalı işyerinde 01.05.2001 - 10.07.2009 tarihleri arasında asgari ücretle çalıştığının (sigortalı çalışılan günler hariç) sigorta başlangıç tarihinin 01.05.2001 olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiği, davacının davalı işyerinden 2009 yılında 190 gün kısmi aralıklı bildirimi bulunduğu, Kurum kayıtlarının aksinin ispatı gerektiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı işveren aşamalarda herhangi bir savunma yapmamıştır.

III.MAHKEME İLK KARARI
Mahkeme tarafından 24.12.2015 tarihli ve 2014/303 Esas, 2015/523 Karar sayılı kararla tüm dosya kapsamı, tanık beyanları, Adana 5. İş Mahkemesinin 2014/129-2014/1023 sayılı dosyası, bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde davacının davalı apartmanda 02.05.2001-10.07.2009 tarihleri arasında toplam 2949 gün süre ile asgari ücretle çalıştığı, bu dönemde 2759 günün Kuruma bildirilmediği gerekçesiyle davanın kabulü ile davacının davalı ... Apartmanında 02.05.2001-10.07.2009 tarihleri arasında sürekli ve kesintisiz olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine, bu dönemde 2.759 günün kuruma bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İlk Bozma Kararı
1. Mahkemenin 24.12.2015 tarihli ve 2014/303 Esas, 2015/523 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesi tarafından 26.02.2019 tarihli ve 2018/1161 Esas, 2019/1393 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...Dava; davacının davalı apartman işyerinde 01.05.2001 - 10.07.2009 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulü ile davacının davalı ... Apartmanında 02.05.2001 - 10.07.2009 tarihleri arasında sürekli ve kesintisiz olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine, bu dönemde 2.759 günün kuruma bildirilmediğinin tespitine, karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davalı apartman işyerinde kapıcı olarak çalıştığını beyan eden davacı adına davalı işyerinden 01.01.2009 - 10.07.2009 tarihleri arasında kesintisiz hizmet bildiriminin bulunduğu, davalı apartmanın 01.01.2009 tarihinde yasa kapsamına alındığı ve tek bordrolu çalışanın davacı olduğu, 14.01.2011 tarihli müfettiş raporu ile davalı işyeri için idari para cezası uygulandığı, ancak bu rapor içeriğinin dosya içerisinde bulunmadığı, davacı tanıklarının doğruladığı, davacı tarafından davalı apartman yönetimine karşı açılan işçilik alacakları davasında davacının 15.11.2002, 15.09.2006, 15.05.2006, 15.06.2009, 15.09.2006 tarihli kendi adının makbuz veren olarak yazılı olduğu sadece kendi imzasının bulunduğu aidat makbuz suretlerini sunduğu, yine Adana Belediyesi'nin Kubilay aptmanına yönelik yazısını apartman görevlisi olarak 26.09.2008 tarihinde tebliğ aldığına dair belge sunduğu, davacının davalı apartmana karşı açtığı işçilik alacakları davasında davacı tanıklarının doğruladığı, davalı taraf ve davalı tanıklarının ise asıl çalışanın davacının eşinin olduğunu belirttikleri, Mahkemece verilen kabule dair kararın Yargıtay 9. Hukuk Dairesince ' ...davalı temyizi red, davacı yararına; hepsi kat maliki olan davalı tanık beyanlarına göre davacının normal çalışmanın 3/5 i kadar çalıştığının kabulünün hatalı olduğu' gerekçesiyle bozulması üzerine davacının davalı apartmanda 02.05.2001 - 18.06.2009 tarihleri arasında çalıştığı kabul edilerek işçilik alacaklarının davalıdan tahsiline karar verildiği, kararın 11.03.2015 tarihinde Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2015/2971 E. 2015/9992 K. Sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiği, iş bu dosyada ise sadece davacı tanıklarının dinlenip doğruladıkları anlaşılmaktadır.

506 sayılı Yasanın 79/10. maddesinde bu tür hizmet tespit davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması salt bu nedene dayalı istemin reddine neden olmaz. Somut bilgilere dayanması koşuluyla, bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken komşu işyerleri kayıtlı çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen kimi diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Kamu düzenine dayalı bu tür davalarda hakim, görevi gereği doğrudan soruşturmayı genişleterek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemelidir. Bu yön Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.09.1999 gün 1999/21-510-527,30.06.1999 gün 1999/21-549-555,05.02.2003 gün 2003/21-35-64,15.10.2003 gün 2003/21-634-572,03.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 10.11.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

Somut olayda ise anılan şekilde yeterli araştırma yapılmadan sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur.

Mahkemece yapılacak iş; davalı apartmanda hangi tarihte oturulmaya başlandığını ve davacının davalı apartmanda hangi tarihte oturmaya başladığını tespit etmek, davacının ihtilaflı dönemde hangi adres/ adreslerde ikamet ettiğini araştırmak, davalı apartmanın tüm defter, kayıt ve belgelerini, aidat ödeme makbuzlarını dosya arasına almak, davalı apartman işyeri ile ilgili davalı kurum müfettiş tahkikatını istemek, müfettiş raporuna karşı davalı apartmanın itirazı ve/veya açtığı dava olup olmadığını araştırmak, zabıta marifeti ile ya da davalı Kurum'dan sorarak komşu işyeri sahiplerini ve bu işyerlerindeki kayıtlı çalışanları, özellikle de komşu apartmanlarda kapıcı olarak çalışan komşu işyeri tanıkları ile davalı apartmana yakın bakkal, market ve diğer işyerlerinin çalışan ve sahiplerini tespit ederek dinlemek, davacının eşinin hizmet cetvelini dosya arasına alarak talep edilen dönemde çalışması bulunup bulunmadığını tespit etmek, davalı apartmanda kiracı olarak oturan kişileri tespit ederek aralarından re'sen seçilecek kişileri dinlemek ve böylece toplanan deliller ışığında, davalı apartmanda ihtilaflı tüm dönemde davacının mı yoksa eşinin mi çalıştığını, davacının çalıştığının tespiti halinde, çalışmasının hangi tarihte başladığını şüpheye mahal bırakmayacak şekilde ortaya koymak ve varılacak sonuca göre hüküm kurmaktan ibarettir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular nazara alınmaksızın eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir..."

B. Mahkemece İlk Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkeme tarafından 28.12.2021 tarihli ve 2019/190 Esas, 2021/299 Karar sayılı kararla Yargıtay bozma ilamı, bilirkişi raporu ve dosyadaki bilgi, belgeler ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde bozma ilamı doğrultusunda eksik hususlar giderilmeye çalışıldığı, Sosyal güvenlik kayıtlarında davalı apartmanın 01.01.2009 tarihinde Kanun kapsamına alındığı davacının davalı apartman iş yerinde Sosyal Güvenlik Kurumu denetmeni raporu neticesinde 01.01.2009-10.07.2009 tarihleri arasında bildirim olduğu, ilk önce geçerli bir iş yeri olup olmadığı yönünde araştırma yapıldığı, Çukurova Belediye başkanlığından gelen cevapta davalı apartmanın 12.05.1997 tarihli ruhsatının olduğu, 21.05.2001 tarihi itibariyle su tahsilat makbuzu olması işletme hesabı defterinde 15.07.2001 tarihinden itibaren kaydının olması ve dava dışı ... asansörleri şirketi ile davalı apartman arasında bakım işinden kaynaklı 07.05.2001 tarihli para makbuzu olması nedeniyle dava dönemi itibariyle geçerli iş yeri olduğu kabul edildiği, asıl uyuşmazlığın davacının davalı apartmanda 01.05.2001-10.07.2009 tarihleri arasında devamlı ve sürekli çalışıp çalışmadığı noktasında toplandığı, davacının davalı ... 2001 yılından beri kaldığı dosya kapsamında dinlenen tanık ... ve dosya kapsamında bulunan davacının eşinin apartmana sunmuş olduğu dilekçesi doğrultusunda davacının dava dönemi itibariyle davalı apartmanda kaldığı, her ne kadar davalı apartman yönetimi söz konusu apartmanda davacının eşinin bir dönem kısmi zamanlı 2003 yılından sonra da davacının kısmi zamanlı çalıştığını iddia etmiş ise de söz konusu apartmanın 26 daireden oluşan büyük bir apartman olduğu, devamlı ve sürekli işçi çalıştırabilecek kapasitesinin olduğu, kaldı ki davacının alacak davasında da 02.05.2001-18.06.2009 tarihleri arasında devamlı çalıştığı kabul edilmesi, yine dava dışı ...'nun hizmet cetvelinin incelendiğinde dava dönemi olan 2001-2009 yılları arasında başka işyerinde devamlı çalıştığına dair bildirim olması göz önünde alındığında, dava dışı eşin hem başka iş yerinde çalışıp hem de büyük bir apartmanda kapıcılık yapması beklenmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kanaatiyle davacının söz konusu apartmanda kapıcılık yaptığı anlaşıldığı, kamu tanığı araştırılması için defaten müzekkere yazılmış ise de kimsenin tanık olmak istememeleri nedeniyle tespit edilen kamu tanıkları dinlenebildiği ve dinlenen kamu tanığı ... beyanında 2003-2006 yılları arasında davalı apartmana süt verdiği, davacının kapıcı dairesinde kaldığın çöpleri topladığı, temizliğine baktığını ifade etmesi, yine davacı ile aynı iş kolunda çalışan aynı zamanda kamu tanığı olan ...'in beyanında 2003 yılından beri komşu apartmanda kapıcı olarak çalıştığını, kendisinin çalışmaya başladığında da davacının kapıcı olarak çalıştığını, davacının bina önü temizliği, market servisi, çöp toplama işlerini yaptığını ifade etmesi, apartmana ait asansör bakım makbuzlarında davacının adının olması göz önüne alındığında söz konusu apartmanda 26 daireden oluşan büyük bir apartman olduğu devamlı işçi çalıştırabilecek kapasitesinin bulunduğu, davacının kısmi zamanlı değil devamlı olarak binada göreve hazır olması sebebiyle 01.05.2001-10.07.2009 tarihleri arasında devamlı ve sürekli çalıştığı gerekçesiyle davanın kabulü ile, davacının davalı iş yerinde 01.05.2001-10.07.2009 tarihleri arasında toplam 2.949 gün süre ile asgari ücret ile çalıştığının tespitine, bu dönemde 2.759 günün kuruma eksik bildirildiğinin tespitine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı
1. Mahkemenin 28.12.2021 tarihli ve 2019/190 Esas, 2021/299 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemiz tarafından 28.03.2022 tarihli ve 2022/2470 Esas, 2022/4361 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...Dava, davacının 01.05.2001–10.07.2009 tarihleri arasında davalı apartmanda kesintisiz ve sürekli çalışmasına rağmen kuruma eksik bildirilen çalışma sürelerinin tespiti istemine ilişkin olup, mahkemece uyulan bozma ilamı sonrasında yapılan yargılamada, davacının 01.05.2001–10.07.2009 tarihleri arası 2949 gün çalıştığı, bu çalışmasının 2759 gününün kuruma bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasa'nın 79/10 ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9 maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır.

Mahkemece, sunulan ve toplanan delillerle davanın kabulüne karar verilmişse de davacının açmış olduğu ve Yargıtay 9. Hukuk Dairesince onanarak kesinleşen işçilik alacakları davasında, davacı 01.05.2001–18.06.2009 tarihleri arası çalıştığını beyanla talepte bulunmuş, mahkemece 02.05.2001–30.06.2007 tarihleri arasında kısmen, 01.07.2009’dan itibaren 18.06.2009’a kadar tam süreli çalıştığı kabul edilerek hüküm kurulmuştur.

İşçinin açmış olduğu işçilik alacakları davaları her ne kadar hizmet tespiti davasında bağlayıcı değil ise de güçlü delil olarak kabul edilmesi gerektiği kabul edilmektedir. Toplanan deliller ve işçilik alacakları davasındaki kabule göre; davacının 02.05.2001–30.06.2007 tarihleri arasındaki çalışmasının tam zamanlı değil ayın 3/5’i olan ayda 18 gün kısmi çalışmaya hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir...

D. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkeme tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile söz konusu Mahkememize gelen bozma ilamında maddi hata olduğu, işçilik alacağının tam ücretle ve tam zamanlı çalıma olarak kesinleşmesi nedeni ile , davacının tüm sürelerde her ay 30'ar gün olarak tam zamanlı asgari ücretle çalıştığı kabul edildiği, ayrıca Mahkemece resen kesinleşmiş alacak davasındaki 02.05.2001 tarihinde başlandığının kabul edilmesi gerektiği ve yine alacak davasına verilen beyan ile feshin 18.06.2009 olduğu belirtildiğinden çalışmanın sona erdiği tarihinde 18.06.2009 olması gerektiği görüşü kanaati olmuş ise de bozma ilamında sadece 3/5 lik çalışmaya vurgu yapıldığından, davacının 01.05.2001-10.07.2009 tarihleri arasında davalı apartmanda her ay 30'ar gün olarak tam zamanlı asgari ücretle çalıştığının tespitine, eksik bildirimlerin kurum kayıtlarına işlenilmesine karar verildiği gerekçesiyle davanın kabulü ile davacının 01.05.2001-10.07.2009 tarihleri arasında davalı apartmanda her ay 30'ar gün olarak tam zamanlı asgari ücretle çalıştığının tespitine, eksik bildirimlerin kurum kayıtlarına işlenilmesine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kurum intikal etmeyen yazılı delile itibar edilemeyeceği, çalışma olgusunun ispatının gerektiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, davacının 01.05.2001-10.07.2009 tarihleri arasında davalı nezdinde hizmet akdine tabi kesintisiz ve tam çalıştığının tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3 üncü maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 427 ve devamı maddeleri ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79 ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86 ncı maddeleri ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz kapsam ve nedenlerine göre, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

22.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.