YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3936 E.  ,  2024/4398 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/552 E., 2023/775 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen (1) gün süre ile sigortalılığının tespiti ile sigorta başlangıç tarihinin tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının davalı işverenlikte, 15.634.409 sigorta numarası ile 15.03.1984 tarihinden 15.03.1985 tarihine kadar çalışmasını kesintisiz olarak sürdürdüğünü ve bu süre zarfında sigortalı olarak çalıştığını, belirtilen çalışma süreleri boyunca işveren tarafından SGK'ya işe başladığı tarihin bildirildiğini ve sigorta primlerinin ödendiğini sandığını, emeklilik işlemleri ile ilgili olarak 06.05.2011 tarih ve 48135 sayılı dilekçe ile SGK'ya müracaat ettiğini, ancak emeklilik süresinin dolmadığı gerekçesiyle talebinin reddedildiğini, davacının davalı işverene ait 2350698430.04.21 sicil numaralı işyerine 15.03.1984 tarihinde girdiğine ilişkin işe giriş bildirgesi 21.03.1984 tarihinde kurum kayıtlarına geçtiğini belirterek, davacının davalı işverenlikte 15.03.1984 tarihinde 1 gün çalıştığı ve sigorta başlangıç tarihinin 15.03.1984 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, zamanaşımı nedeniyle de reddi gerektiğini, davacının 01.07.1987 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilip priminin yatırıldığını beyanla, davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ..., davaya cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 01.02.2022 tarihli ve 2021/794 E., 2022/32 K.sayılı kararı ile davanın kabulü ile davacının 2.350698430-04-21 numaralı (... Sanayii ...'e ait) iş yerinde 15.03.1984 tarihinde 1 gün süre ile çalıştığı ve SGK başlangıç tarihinin 15.03.1984 olarak tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesi kararının süresi içerisinde davalı Kurum vekili tarafından istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 03.05.2023 tarihli ve 2023/3756 E. 2023/4783 K. sayılı ilamında, Mahkemece, işyeri adresine talep konusu dönemdeki SGK tarafından tespit edilen komşu işyeri sahipleri ve sigortalı çalışanlarının da bilgi ve görgülerine başvurulması ile çalışma kayıtları ile beyanlarının denetlenmesi gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamı doğrultusunda gerekli araştırmalar yapılmasına karşın bordro tanığı, komşu iş yeri sahibi yada çalışanların tespit edilemediği, 15.03.1984 tarihinde düzenlenen ilk işe giriş bildirgesinin davacıya ait olduğu, resmi nitelikteki belgenin aksinin ispat edilinceye kadar geçerli sayılması gerektiği, bugün dahi kayıtların düzenli tutulduğundan bahsedilemeyeceği gibi söz konusu dönemde de kayıtların düzenli tutulduğundan söz edilemeyeceği, dava konusu ihtilaf sebebinin kayıtların düzensiz ve özensiz tutulmasından kaynaklanmasının muhtemel olduğu, yapılan tüm araştırmalar ve incelemeler ile ilgili kurumların cevabi yazıları göz önünde bulundurularak gerekçesiyle davanın kabulü ile davacının 2.350698430-04-21 numaralı (... Sanayii ...'e ait) iş yerinde 15.03.1984 tarihinde 1 gün süre ile çalıştığı ve SGK başlangıç tarihinin 15.03.1984 olarak tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili davanın reddini gerektiğini beyanla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 15.03.1984 tarihinde 1 gün çalıştığı ve sigorta başlangıç tarihinin de aynı tarih olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 6 'ıncı, 9 uncu,79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Yasa'nın 2. maddesi ve 5510 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Yasa'nın 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Yasa'nın 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasalar ile Yargıtay'ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
Yukarıda belirtilen yasal düzenleme ve açıklamalara göre somut dava irdelendiğinde bozma kararı öncesinde davalı Kurumca davalıya ait 3315 sicil no.lu iş yerinden dava konusu talep dönemi olan 1984/1. döneminde iş yerinden dönem bordrosu verilmediği, 2 nci ve 3 üncü dönemlerde bordro verildiğinin bildirildiği, verilen bordrolara kayıtlı çalışanların alınan beyanlarında ise davacıyı tanımadıklarını beyan ettikleri, bozma ilamına uyulmak suretiyle yağılan yargılamada SGK, belediye,emniyet ve vergi dairesi aracılığıyla yapılan komşu iş yeri araştırması sonucu komşu işyeri ve çalışanının tespit edilemediği, davacı ile davalı işvereninin davacının çalışmasını bilebilecek kişilerin tespit edilemediğini beyan ettikleri, davalı işverenin ayrıca davacıyı hatırlamadığını beyan ettiği,böylelikle fiiili çalışma olgusunun ispatlanmamış olmasına karşın Mahkemece ilk işe giriş bildirgesinin davacıya ait olduğu, resmi nitelikteki belgenin aksinin ispat edilinceye kadar geçerli sayılması gerektiği, bugün dahi kayıtların düzenli tutulduğundan bahsedilemeyeceği gibi söz konusu dönemde de kayıtların düzenli tutulduğundan söz edilemeyeceği gerekçesiyle davanın kabulü yönünde yaptığı değerlendirme iabetsizdir.Çalışma olgusu ispatlanmadığından davanın reddi gerekirken kabulüne karar verilmiş olması usul ve Yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.