YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3891 E.  ,  2024/4682 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1883 E., 2024/111 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 16. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/163 E., 2022/161 K.

Taraflar arasındaki prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ve dahili davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili ve dahili davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, güvenlik hizmetleri hususunda faaliyet gösteren davalı işyerinde 03.12.2015 - 12.03.2019 tarihleri arasında alarm sistemi montajcısı olarak fiilen ve kesintisiz çalıştığını, davacının davalı işveren bünyesinde çalıştığı süre boyunca iş sözleşmesi yapılmadığını, iş sözleşmesi yapılması talebinin de her defasında reddedildiğini, 2.500,00 TL maaş + 250,00 TL yemek ücreti ile çalıştırılmasına rağmen, davalı işveren tarafından tüm çalışma süresince sigorta primlerinin asgari ücret üzerinden eksik olarak yatırıldığını ileri sürerek, davacının 03.12.2015 – 12.03.2019 tarihleri arası hizmetlerinin gerçek ücreti üzerinden tespitini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıya asgari ücret ödendiğini, asgari ücretin dışında başkaca herhangi bir maaş ödemesi yapılmadığını, tüm maaşların da banka yoluyla gönderildiğini, davacının, işinin niteliği gereği gerek kurulum yapmak için gerekse de kurulumunu yaptığı ürünlerin bakım ve onarımını yapmak için sık sık il içi ve dışında çalışmada bulunduğunu, bu çalışmaları sırasında malzeme parası, yol-benzin masrafı, iaşe ve ibate masraflarının tamamının firma tarafından karşılandığını, bu masrafların ya işin öncesinde ya da sonrasında ödendiğini, avans ödemelerinin sanki maaş ödemesiymiş gibi gösterilerek, prime esas kazancının haksız yere yükseltilmeye çalışıldığını, avans ödemelerinin neredeyse % 80-% 90'lık bir kısmının banka üzerinden yatırıldığını, asgari ücretin üzerinde maaş ödemesi yapıldığı halde sigorta bildiriminin asgari ücret üzerinden gösteren bir şirketin, söz konusu fazlalığı banka üzerinden ödemesinin ticari hayatın olağan akışına aykırı olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.

Dahili davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı, hak düşürücü süre, derdestlik, husumet, görev ve yetki itirazında bulunduklarını, davacının talebi ile ilgili Kurumun yaptığı işlemlerin doğru olduğunu, herhangi bir eksiklik bulunmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Somut olayda, davacı tarafından delil olarak davalı şirketin ticari kayıtlarına dayanıldığı, davalı şirketin ticari kayıtları üzerinde yaptırılan inceleme ile alınan uzman bilirkişi raporunda, davalı tarafından davacıya yapılan ödemelerin belirlendiği, davacıya maaş, avans, iş avansı, ödeme, yakıt, kargo ücreti gibi adlar altında ödemeler yapıldığı, davacıya maaş ödemesi adı altında hiç ödeme yapılmayan ayların bulunduğunun belirlendiği, muhasebeci raporuna göre maaş ödemesi olmayan aylar bulunması dikkate alındığında, avans, ödeme adı altında yapılan ödemelerin maaş ödemesi olduğu kanaatine varılarak, bu kabule göre alınan uzman bilirkişi ek raporunda tablo halinde ilgili aylar için eksik prime esas kazançların bildirildiği anlaşıldığından, bilirkişi ek raporu esas alınmak sureti ile

Davanın kısmen kabul ve kısmen reddi ile 1-a)Davacının, davalıya ait 1173984.06 sicil sayılı işyerinde 03.12.2015-12.03.2019 tarihleri arasındaki prime esas gerçek kazancının;
2016/9 ayı için 31,53 TL.
2016/10 ayı için 256,63 TL.
2016/11 ayı için 829,32 TL.
2016/12 ayı için 241,35 TL.
2017/1 ayı için 40,91 TL.
2017/2 ayı için 40,91 TL.
2017/3 ayı için 895,03 TL.
2017/4 ayı için 740,3 TL.
2017/5 ayı için 895,03 TL.
2017/6 ayı için 524,89 TL.
2017/7 ayı için 835,78 TL.
2017/8 ayı için 895,03 TL.
2017/10 ayı için 895,03 TL.
2017/11 ayı için 320,67 TL.
2017/12 ayı için 460,54 TL.
2018/2 ayı için 1.021,92 TL.
2018/3 ayı için 418,36 TL.
2018/4 ayı için 740,08 TL.
2018/5 ayı için 1.021,92 TL.
2018/6 ayı için 502,29 TL.
2018/7 ayı için 1.021,92 TL.
2018/8 ayı için 1.021,92 TL.
2018/9 ayı için 558,24 TL.
2018/11 ayı için 1.021,92 TL.
2018/12 ayı için 68,67 TL.
2019/1 ayı için 890,61 TL.
2019/2 ayı için 1.288,24 TL.
2019/3 ayı için 2.823,28 TL.
2019/4 ayı için 2.558,40 TL.
2019/5 (12 gün) için 1.398,78 TL eksik bildirildiğinin tespitine,

b) Fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve dahili davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davalı Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf dilekçesinde; hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı olduğunu, davacının maaşının 2.750,00 TL olduğu iddiası üzerinden verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

2.Dahili Davalı SGK Başkanlığı Vekilinin İstinaf Sebepleri
Dahili davalı SGK Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde; Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, Kurumca yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığını belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, davacıya yapılan ödemelerle ilgili defter kayıtları üzerindeki miktarlar dikkate alınarak verilen karar yerinde olduğu, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve dahili davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz yoluna başvurulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı Vekilinin Temyiz Sebepler
Davalı vekili, istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

2.Dahili Davalı SGK Başkanlığı Vekilinin Temyiz Sebepleri
Dahili davalı SGK Başkanlığı vekili, istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesi.

3.Değerlendirme
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun “Taleple bağlılık ilkesi” başlığını taşıyan 26 ncı maddesinde hakimin, tarafların istem sonuçlarıyla bağlı olduğu, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremeyeceği açıklanmış olmakla, hukuk yargılamasına “istemle bağlılık” ilkesi egemen kılınmıştır.

İnceleme konusu eldeki davada; davacının talebinin 03.12.2015 – 12.03.2019 tarihleri arasındaki prime esas kazançlarının tespiti istemli olduğu ve İlk Derece Mahkemesince taleple bağlı kalınarak karar verilmesi gerekirken talep aşılarak 03.12.2015 – 2019/5 inci ayda 12 gün şeklinde prime esas ücret tespitine hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki bu konunun düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Temyiz eden davalı ve dahili davalı vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddine,

2.Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

Temyiz eden davalı ve dahili davalı vekillerinin temyiz itirazının kabulü ile

İlk Derece Mahkemesi hükmünden "2019/4 üncü ayı için 2.558,40 TL ve 2019/5 inci ayı için 12 gün için 1.398,78 TL" ibarelerinin çıkarılmasına ve hükmün bu biçimiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

30.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.