YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3847 E.  ,  2024/6104 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/284 E., 2023/160 K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki Mahkemede görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kısmen kabulüne dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkemece verilen kararın davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının, 1987-1998 ve 2000-2009 tarihleri arasında Kuruma eksik bildirildiği iddia edilen çalışma süresinin tespiti talep edilmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı işveren vekili özetle; hak düşürücü süre itirazında bulunarak, davacının, 29.04.1999 tarihinde işe başladığını ve işe mazeretsiz gelmediğinden iş akdinin 01.01.2000 tarihinde feshedildiğini, bu nedenle toplam çalışma süresinin 8 ay olduğunu bunun dışında hizmet akdine dayalı bir çalışmasının bulunmadığını, davanın reddi gereğini savunmuştur.

2.Davalı ... Başkanlığı vekili; kamu düzenine ilişkin davada, Yargıtay içtihatlarıyla ortaya konulan ilkelere uygun inceleme ve araştırma yapılması gereğini dile getirerek, davanın 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi uyarıca hak düşücü sürenin geçmiş olması nedeniyle beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI
Davanın kısmen kabul, kısmen reddine, davacı ...'ın davalı iş veren ... Çelik Borka Deva Gıda Kozmetik Tarım Ürünleri Üretim Pazarlama Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne ait iş yerinde 25.12.1992 - 01.01.2000 tarihleri arasında toplam 2526 gün çalıştığı ve bu çalışmalarının 165 günlük kısmının Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği, 2361 günlük kısmının Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediği, bildirimi yapılmayan dönemlerde o günlerin asgari ücretini aldığının tespitine, 01.01.2000 tarihinden sonraki talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, eylemli çalışmanın ispatlanması gerektiğini, Mahkemenin resen araştırma yapması gerektiğini, Kurum aleyhine takdir edilen yargılama giderinin yanlış ve fazla hesaplandığını, Kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğinden yargılma giderinden ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmaması gerektiğini, istinaf başvuru sebepleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 15.12.2017 tarihli ve 2017/1533 E. - 2017/2083 K. sayılı kararı ile A) Davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile Malatya 1. İş Mahkemesinin 07.02.2017 tarih, 2010/434 Esas - 2017/83 Karar sayılı kararının kaldırılarak, düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle;
B )Davanın kısmen kabulü ile
1-)Davacının, davalı işverene ait ... sicil numaralı iş yerinde hizmet akdi ile 01.04.1999 - 01.01.2000 tarihleri arasında Kuruma bildirimi yapılan süreler dışında da sigorta primine esas asgari kazançla kesintisiz olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı SGK vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairenin 12.04.2021 tarihli ve 2021/2889 E. - 2021/5021 K. sayılı kararında; "...Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davalı Kurum vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

Eldeki davada, Kuruma bildirilmeyen hizmet sürelerinin tespitini isteyen davacının hizmet döküm cetveli ve sigorta sicil dosyası incelendiğinde, davalı işverene ait işyerinden 01.04.1999 tarihinde işe giriş bildirgesi verildiğinden önceki sürenin blok çalışma nedeni ile 5 yıllık hak düşürücü süreye uğradığından söz edilemez.

Ayrıca davacının 01.05.1986 -24.12.1992 tarihleri arasında 1479 sayılı Bağ-Kur Kanun'u kapsamında zorunlu Bağ-Kur sigortalılığının bulunması karşısında bu döneme ilişkin hizmetin gerçek olup olmadığı soruşturulmadan karar verilmesi de isabetsizdir.

Mahkemece yukarıda belirtilen hukuki ve maddi olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir. ...." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

B.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile
a) Davacı ...'ın 22967.44 sicil sayılı dosyada işlem gören davalı şirkete ait Gönen Çelik ve Ankalon Paz. ve Dağ. A.Ş. unvanlı iş yerinde 25.12.1992 - 01.01.2000 tarihleri arasında hizmet akdi ile günlük brüt asgari ücret üzerinden tam gün süreli olarak 506 sayılı Kanun'a tabi olarak çalıştığının tespitine,

b) Davacının Kuruma bildirilen hizmetleri dışında 1992/3 üncü dönemde 6 gün, 1993 yılında 360 gün,1994 yılında 360 gün, 1995 yılında 360 gün, 1996 yılında 360 gün, 1997 yılında 360 gün, 1998 yılında 360 gün, 1999/1 inci dönemde 105 gün, 1999/2 nci dönemde 60 gün ve 1999/3 üncü dönemde 30 gün olmak üzere toplam 2361 gün daha günlük brüt asgari ücret üzerinden sigortaya tabi hizmeti olduğunun tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, eksik incelemeyle hüküm kurulduğunu, çalışmanın ispatlanmadığını belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2, 6, 9 ve 60 ıncı maddenin (G) bendi, 79 uncu ile 108 inci maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Bilindiği üzere, 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkındaki Kanun'un 25 ve geçici 2 nci maddeleri uyarınca kurulan ve yargı çevreleri belirlenen bölge adliye mahkemeleri, 20.07.2016 tarihinde göreve başlamıştır. Bu tarihten sonra istinaf kanun yolu, adli yargı sistemi içerisinde yerini almış olup, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrası uyarınca, bölge adliye mahkemelerinin göreve başlama tarihinden sonra verilen kararlar hakkında artık istinaf yoluna başvurulabilir.

2. 6100 sayılı HMK'nın 341 inci vd. maddelerinde istinaf yoluna başvurulabilen kararlar, 361 ve 362 nci maddelerinde de temyiz edilebilen ve temyiz edilemeyen kararlar belirlenmiştir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinde de, bölge adliye mahkemesince duruşma yapılmadan verilecek kararlar belirtilmiş ve maddenin ilk fıkrasının “b” bendinin 2 nci alt bendinde;
“….b) Aşağıdaki durumlarda davanın esasıyla ilgili olarak;
1)İncelenen mahkeme kararının usul veya esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığı takdirde başvurunun esastan reddine,
2) Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında,
3) Yargılamada bulunan eksiklikler duruşma yapılmaksızın tamamlanacak nitelikte ise bunların tamamlanmasından sonra yeniden esas hakkında, duruşma yapılmadan karar verilir.” hükümleri mevcuttur.

3. Diğer taraftan, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 373 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre bölge adliye mahkemesinin düzelterek veya yeniden esas hakkında verdiği karar Yargıtayca tamamen veya kısmen bozulduğu takdirde dosya, kararı veren bölge adliye mahkemesi veya uygun görülen diğer bir bölge adliye mahkemesine gönderilir. Aynı maddenin üçüncü fıkrasına göre de bölge adliye mahkemesi, peşin alınmış olan gideri kullanmak suretiyle, kendiliğinden tarafları duruşmaya davet edip dinledikten sonra Yargıtay’ın bozma kararına uyulup uyulmayacağına karar verir.

4. 506 sayılı Kanun'un ilgili hükümleri kapsamında hizmet tespiti istemi ile 28.05.2010 tarihinde açılmış eldeki davada ise Mahkemece verilen 07.02.2017 tarihli ilk karar ile davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiş, davalı Kurum vekili istinaf kanun yoluna başvurulması nedeniyle Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf istemi incelenmiş ve Bölge Adliye Mahkemesince, 15.12.2017 tarihinde Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabul kısmen reddine dair karar verilmiş ve bu kararın temyizi üzerine de Dairemizin 20.01.2020 tarih ve 2018/4178 E. - 2020/300 K. sayılı ilamı ile kararın bozulmuş olduğu, zuhulen dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmiş olduğu anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca, İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak işin esasına girilerek, yazılı şekilde karar verilmiş ise de aslen temyize konu davadaki, Dairemiz bozma hükmünün, Bölge Adliye Mahkemesince işin esası hakkında ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi kapsamında verilmiş olan karara yönelik olduğu, Dairemiz bozma ilamı sonrası yargılama ve hüküm tesis etme yetkisinin Bölge Adliye Mahkemesine ait olacağı açık olmakla, İlk Derece Mahkemesince yazılı şekilde verilen kararın kaldırılarak, Dairemiz bozma ilamı sonrasında yargılama yapmak ve bir karar vermek üzere, dosyanın ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Malatya 1. İş Mahkemesinin verdiği 19.10.2023 gün ve 2021/284 E. - 2023/160 K. sayılı ilamının ORTADAN KALDIRILMASINA ve inceleme yapmak üzere dosyanın Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE,

30.05.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.