YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3828 E.  ,  2024/7254 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/63 E., 2023/238 K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde prime esas kazanç tespiti davasında davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 20.07.2006-13.07.2012 tarihleri arasında davalı işyerinde iş makinesi operatörü olarak çalıştığını, kalifiye eleman müvekkilinin son aldığı aylık maaşın 950 TL olup primlerinin asgari ücret üzerinden yatırıldığını, primlerin eksik yatırılmasının hak kaybına neden olduğunu, müvekkilinin davalı şirkette çalıştığını günlerde prime esas kazancının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı asgari ücretle çalıştığını, TEDAŞ'ın müvekkil şirketin ihalesini aldığını işte asgari ücretle çalıştığını, fazla mesaisi ve hafta sonu çalışması ile ubgt çalışması bulunmadığını, davaya konu olayda davacı kendi kusuru ile ve tamamen birlikte hareket ettiği müvekkil şirketi zarara uğrattığını davacının dilekçesinde belirtili hususlar tümüyle zamanaşımı uğradığını, davacının dilekçesinde belirtili hususları talep etme hakkı ve yetkisi bulunmadığını, zamanaşımı ve diğer itirazlarının nedeniyle davanın reddini yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep ve beyan etmiştir.

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurumun davada muhatap olmayın husumet itirazında bulunduklarını, 6552 sayılı Kanun'un 64 üncü maddesi ile 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7 nci maddesine yapılan ekleme nedeniyle Kurumun davalı konumundan çıkarılarak fer'i müdahil olarak kabulünü, firmanın davacının kazancını asgari ücret üzerindne bildirdiğini, bu bildirime göre tescil yapıldığını, davacının ne ücretle çalıştığını tespit etme ve kendiliğiden düzeltme yükümlülüğü bulunmadığını, ayrıca işyerinde başka bazı işçilerin daha yüksek maaştan gösterildiğini, bu nedenle asgari ücretten gösterilen davacının ücretinin asgari ücret olmasının kuvvetle muhtemel olduğunu, diğer davalının işçinin ücretini düşük göstermesi halinde bunda Kurumun herhangi bir kusuru olamayacağını davanın reddini aksi halde kanun gereği Kurum aleyhine vekalet ücreti ve yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasını talep ve beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 17.02.2021 tarih, 2020/55 E. - 2021/73 K. sayılı kararıyla; "... Somut olayda esasa dair yapılan değerlendirme ile 22.07.2006 - 01.10.2011 tarihleri arasında davaya konu tutarlar itibariyle davacının bildirimi yapılan prime esas kazanç tutarının senetle ispat sınırı nedeniyle aksinin eşdeğerdeki belge ve senetlerle kanıtlanması gerekeceği açıktır. Dosya kapsamı ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; anılan nitelikte herhangi bir belge ve senet bulunmadığının anlaşılması karşısında, belirtilen dönem yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekmiş, 01.10.2011 dönemi sonrasına ilişkin yapılan yargılamada davacının tanık beyanlarına nazaran iş makinesi operatörü statüsünde olduğu, bu hususa ilişkin yeterlilik belgesi fotokopilerinin dosyaya sunulduğu, banka hesap dökümünden yapılan tüm ödemelerin asgari ücret üzerinde olduğunun tespit edildiği, asgari ücretin üzerinde maaş almasını gerektirir niteliğinin dosya kapsamından tespit edildiği, tanık beyanlarına ve emsal ücret araştırmasına nazaran aylık 1.400 TL ücret almasının hayatın olağan akışına uygun olduğu, anlaşıldığından belirtilen dönem yönünden davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle;
"1-Davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile
-Davacının 01.10.2011 - 13.07.2012 tarihleri arasındaki çalışma döneminde 1002656.05.01 sicil numaralı davalı işyerinde prime esas kazancının aylık net 1.400,00 TL olduğunun tespitine,

-Davacının 22.07.2006 - 01.10.2011 tarihleri arasındaki dönem yönünden talebinin senetle ispat sınırı üzerinde kaldığı ve bu dönem yönünden davanın kanıtlanamadığı anlaşılmakla 22.07.2006 - 01.10.2011 tarihleri arasındaki dönem yönünden davanın reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili, müvekkilinin iş makinesi operatörü olduğunu ve kalifiye bir eleman olduğunu, müvekkilinin davalı işyerinde işe başladığı günden beri iş makinesi operatörü olarak çalıştığını yalnızca 2011 yılı sonrası değil 2006-2011 yılları arasında da bu statüde çalıştığını, bu yıllar arasında da asgari ücretin üzerinde bir maaş aldığını, asgari üzerinden prim yatırılarak müvekkilinin primlerinin eksik ödenmiş olduğunu ve müvekkilinin hak kaybına uğradığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksiklikler tamamı giderilmeden ve yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılmadan karar verilmiş olduğunu, kabule yönelik karara esas alınan tanık beyanlarının çelişkili olduğunu, hükme esas alınacak nitelikte kesin ve açık anlaşılır olmadığını, davacının almış olduğu maaşı bilmediğini, diğerlerinin ise tamamının varsayıma dayalı olarak beyanda bulunduklarını, bordro tanıklarının da davacının maaşına ilişkin bilgi sahibi olmadıklarını, Kurumun üzerine düşen bütün yükümlülüklerini yerine getirdiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 17.05.2022 tarih ve 2021/1792 E. - 2022/973 K. sayılı kararı ile "...
Dosyadaki yazılara, hükmün dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere, bu delillerin takdirinde isabetsizlik görülmemesine ve ayrıca davacının vinç operatörü olarak çalıştığı, dosya kapsamına göre asgari ücretin üzerinde ücret aldığının anlaşılmasına göre usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılan hükme yönelik davacı ve davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 'nın 353/1-b-1. maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine" karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 30.11.2022 tarih ve 2022/12749 E. - 2022/15199 K. sayılı kararında; "...Prime esas kazancın tespitine yönelik eldeki davada; davacının 2007 yılına kadar ücretini elden aldığını, bu tarihten sonra da asgari ücreti aşan kısmını elden, asgari ücrete kadar olan ücretinin ise banka üzerinden ödendiğini beyan ettiği, 2009 yılı 2 nci ayından başlayan Ziraat Bankası kayıtlarından yapılan ödemelerin hizmet cetveli ile uyumlu olduğu ve asgari ücret üzerinden ödemeler yapıldığı, davacının elinde ödemeye ilişkin başka belge olmadığını beyan ettiği, ücret hesap pusulalarının da hizmet cetveli ile uyumlu olduğu, davalı şirket tarafından sunulan 2012 yılı 7 nci ayına ilişkin ücret bordrosunda ise davacı imzasının bulunmadığı, hükme esas bilirkişi raporunda tüm bu hususlar gözetilmeksizin bankaya yatan tutarlara ek ödemeler yapıldığı varsayılarak prime esas kazancın tespit edildiği anlaşılmakla; Mahkemece, toplanan deliller değerlendirilerek ve ücretin ispatı konusunda yukarıda bahsedildiği üzere yazılı delil arandığı gözetilerek uyuşmazlık konusu döneme ait tüm ücret bordrolarının davalı işverenden celbinin sağlanması ile asgari ücretin üzerinde ücret ödemeleri bulunup bulunmadığının tespiti ile işçilik alacağına ilişkin davanın varlığının araştırılması ile neticelenip kesinleşmesi ve işverence sigortalıya ödemenin yapılması halinde sadece hizmetin gerçekleştiği son ayın prime esas kazancına dahil edilebileceği gözetilerek karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir." gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Somut olayda esasa dair yapılan değerlendirme ile 22.07.2006 - 01.10.2011 tarihleri arasında davaya konu tutarlar itibariyle davacının bildirimi yapılan prime esas kazanç tutarının senetle ispat sınırı nedeniyle aksinin eşdeğerdeki belge ve senetlerle kanıtlanması gerekeceği açıktır. Dosya kapsamı ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; anılan nitelikte herhangi bir belge ve senet bulunmadığının anlaşılması karşısında, belirtilen dönem yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekmiş, 01.10.2011 dönemi sonrasına ilişkin yapılan yargılamada davacının tanık beyanlarına nazaran iş makinesi operatörü statüsünde olduğu, bu hususa ilişkin yeterlilik belgesi fotokopilerinin dosyaya sunulduğu, banka hesap dökümünden yapılan tüm ödemelerin asgari ücret üzerinde olduğunun tespit edildiği, asgari ücretin üzerinde maaş almasını gerektirir niteliğinin dosya kapsamından tespit edildiği, tanık beyanlarına ve emsal ücret araştırmasına nazaran aylık 1.400 TL ücret almasının hayatın olağan akışına uygun olduğu, anlaşıldığından belirtilen dönem yönünden davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği" gerekçesiyle;
"1-Davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile
-Davacının 01.10.2011 - 13.07.2012 tarihleri arasındaki çalışma döneminde 1002656.05.01 sicil numaralı davalı işyerinde prime esas kazancının aylık net 1.400,00 TL olduğunun tespitine,

-Davacının 22.07.2006 - 01.10.2011 tarihleri arasındaki dönem yönünden talebinin senetle ispat sınırı üzerinde kaldığı ve bu dönem yönünden davanın kanıtlanamadığı anlaşılmakla 22.07.2006 - 01.10.2011 tarihleri arasındaki dönem yönünden davanın reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğunu, davanın kabulü gerektiğini, delillerin hatalı değerlendirildiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili, hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğunu, davanın reddi gerektiğini, delillerin hatalı değerlendirildiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, prime esas kazanç tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371; 506 sayılı Kanun'un 77/1 ve 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında temyiz sebeplerine göre bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı ve davalı Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

27.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.