YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3799 E.  ,  2024/5387 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/770 E., 2023/1068 K.
KARAR : Esastan Reddine
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kadirli 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2014/871 E., 2020/187 K.

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti ve yaşlılık aylığı bağlanması istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; 01.10.1999-30.04.2008 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun ve 01.03.2013 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 22.07.2013 tarihli ve 2013/341 Esas, 2013/437 Karar sayılı kararıyla; tespit talebi yönünden davalı SGK Başkanlığı aleyhine açılan davada Mahkeme yetkisiz olup Ankara İş Mahkemeleri yetkili bulunduğundan HMK.nın 114/1-a ve 115/2 maddeleri uyarınca davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 19.12.2013 tarihli 2013/20234 Esas, 2013/25041 Karar sayılı ilamı ile "... eldeki davada uyuşmazlığın, ön incelemeye ilişkin duruşma açılıp, dava şartının değerlendirilmesi gerekirken; Mahkemenin duruşma açılmaksızın dosya üzerinde karar vermiş olması, usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir gerekçesi ile karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 17.04.2014 tarih ve 2014/85 Esas 2014/168 Karar sayılı kararı ile Mahkemenin 22.07.2013 tarihli 2013/441 E. - 437 K. sayılı kararında; tespit talebi yönünden davalı SGK Başkanlığı aleyhine açılan davada Mahkeme yetkisiz olup Ankara İş Mahkemeleri yetkili bulunduğundan HMK.nın 114/1-a ve 115/2 maddeleri uyarınca davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmiştir.

C.Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 03.11.2014 tarihli 2014/15492 Esas, 2014/22074 Karar sayılı ilamı ile bu tür hizmet tespiti davalarında, Mahkemenin re'sen yetkisizlik kararı vermesi usul ve yasaya aykırıdır. Öte yandan, davacı Osmaniye ili Sumbas ilçesinde çiftcilik yapmaktadır. Sumbas ilçesinde adliye yoktur. Bu ilçe Kadirli ilçesininin yargı çevresi içerisinde bulunmaktadır. Davacı, sigortalılık işlemlerini Kadirli Sosyal Güvenlik Merkezi ile yapmaktadır. Bütün bu nedenlerle, Kadirli Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi yetkili olduğu halde, Mahkemenin yazılı şekilde yetkisizlik kararı vermesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir, gerekçesi ile karar bozulmuştur.

D.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 08.10.2020 tarihli 2014/871 Esas 2020/187 Karar sayılı kararı ile davacının dava dışı ... Süt ve Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye sattığı, 200 litre Sütten dolayı % 1 oranındaki 360 TL Bağ-Kur prim tevkifat kesintisinin yapılması, Türk-Vet kayıtlarına göre davacıya ait 1999 yılına dayanan büyükbaş hayvan kayıtlarının bulunması, Ziraat Bankası tarafından gönderilen hesap hareketlerine göre davacıya 15.08.2008 tarihinde mazot ve gübre destekleme ödemesi yapılmış olması ve ödemelerin sonraki yıllarda da devam etmesi, davacının geçimini uzun yıllardır çiftçilik ve hayvancılık yaparak sağladığına yönelik tanık beyanları, davacı adına tarla vasfında taşınmaz kayıtlarının bulunması, davacının 13.11.1991 yılından beri devam eden ziraat odası kaydının bulunmasının sigortalılığın kabulü için yeterli olacağı, kesintiyi yapan şirketin davalı Kuruma karşı sorumlu olacağından kesinti yapıldıktan sonra Kurum hesabına yatırılmamış olmasının sonuca etkili olmayacağı, aksi durumun sosyal ve hukuki güvenlik ilkeleri ile bağdaşmayacağı, öte yandan her ne kadar davacı yaşlılık aylığı tahsisi talebinde bulunmuş ise de anılan talep yönünden tahsis talebinde bulunduğu 28.02.2013 tarihi itibariyle yasa kapsamında 15 tam yıl hizmetinin bulunmadığı anlaşılmakla, taleple bağlı kalınarak davacının davalı Kurum tarafından kabul edilen süreler dışında kalan ve davacının teslim ettiği ürünlerden ilk prim kesintisinin yapıldığı 30.09.1999 tarihini takip eden aybaşı olan 01.10.1999 tarihinden 30.04.2008 tarihine kadar Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, şartları oluşmadığından davacının yaşlılık aylığı tahsisine ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

E.Bölge Adliye Mahkemesine iade kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 09.02.2021 tarihli 2021/5517 Esas, 2022/1623 Karar sayılı ilamı ile ...somut uyuşmazlıkta, Dairemiz bozma ilamı ile Kadirli Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin yetkisizlik kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, yargılama yapmaya yetkili olduğu belirtilerek bozulmuş, Yargıtay dosyadan elini çekmiştir. Bu aşamadan sonra, görevli mahkeme tarafından esasa ilişkin yargılama yapılıp, karar verilmiştir.

Aleyhine kanun yoluna gidilen karar, Kadirli 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 08.10.2020 günlü kararı olup, bu karar ile ilgili olarak Yargıtayın esas yönüyle herhangi bir denetimi söz konusu değildir.

Bu itibarla, daha önce Yargıtay denetiminden geçmeyen kararın kanun yolu denetimi ''İstinaf'' olup, görevli merciinin Adana Bölge Adliye Mahkemesi olduğu anlaşıldığından, dosyanın Adana Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere İlk Derece Mahkemesine iadesine karar verilmiştir.

F.Bölge Adliye Mahkemesince İade Kararına Uyularak Verilen Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 26.05.2011 tarihinde 11-287926 sayılı dilekçe ile davalı Kuruma müstahsil makbuzuna istinaden Tarım Bağ-Kur sigortalılığının başlatılmasına ilişkin başvuru yaptığı, davalı Kurumun 01.10.1999-30.04.2008 tarihleri için geçici 17 nci madde kapsamında ihya ödeme planı çıkarttığı, ödeme planının davacıya 06.06.2011 tarihinde tebliğ edildiği, daha sonra ise Kuruma yapılan başvuru tarihine göre 27.05.2011 tarihinden itibaren Tarım Bağ-Kur kaydı tesis edildiği, dosyada davacının ... Süt ve Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti'ye süt sattığına ilişkin 30.09.1999 tarihli müstahsil makbuzunun bulunduğu, Türk-Vet kayıtlarına göre 14.03.1999 tarihinde davacının büyükbaş hayvanının bulunduğu, 13.11.1991 tarihinden itibaren ziraat odası kaydının olduğu, İlk Derece Mahkemesince verilen davanın kısmen kabul kısmen reddine dair kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edildiği, gerek 30.09.1999 tarihli müstahsil makbuzu, gerekse Türk-Vet kayıtları ile kolluk araştırması, ziraat oda kaydı ve dosyada bulunan diğer delillerden inceleme konusu karara karşı davalı Kurum vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; soyut tanık beyanları esas alınarak hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu savunarak mahkeme hükmünün bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Tarım Bağ-Kur sigortalılık tespiti ve yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçici 7 nci maddesi delaletiyle mülga 2926 sayılı Kanun'un 2, 3, 6, 9 ve 10 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ve davacının satmış olduğu ürünlerden prim kesintisi yapıldığı, tarımsal faaliyetin devam ettiğine dair yapılan tarımsal faaliyet araştırması ile dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi