YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/371 E.  ,  2024/1410 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 58. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/91 E., 2023/120 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 22. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/159 E., 2021/365 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ve alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı, babasının 1479 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığı almakta iken 14.08.1986 tarihinde öldüğünü, eşinin 506 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığı almakta iken 02.11.2004 tarihinde öldüğünü, eşinden SSK kapsamında ölüm aylığı aldığını, babasından dolayı da ölüm aylığı talebinde bulunması sonrası ölüm aylığı bağlandığını ancak daha sonra geçimini sağlayacak geliri bulunduğu gerekçesiyle basasından bağlanan aylığın iptal edilerek ödenmiş olan 13.218,00 TL tutarındaki aylığın kendisinden geri alındığı, yasal olarak ödenmesi gereken aylıkların yasal faizleriyle birlikte ödenmesini ve kendisinden tahsil edilen 13.218,00 TL tutarın da yasal faiziyle iade edilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, davacıya 01.05.2009 tarihinden geçerli aylık bağlandığını ancak geçimini sağlayacak geliri bulunduğu için aylığın iptal edildiğini, yersiz ödenen 13.331,31 TL ödemenin anlaşılması üzerine bu tutarların davacının aylıklarından kesilerek tahsil edildiğini, ayrıca Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 22.09.2016 tarihli ve 5040387 sayılı yazısı gereği davacının yazılı başvuruda bulunması halinde 01.10.2016 tarihinden geçerli aylık bağlanabileceğini ve bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Buna göre davacı taraf her ne kadar denetim raporunda beyanlarına göre 1.375,28 TL gelir elde ediyor şekilde belirlenmişse de; gerek yukarıda belirtilen YHGK kararı gerekse davacının babasının ve eşinin sigortalılık statüsünün farklı olması nedeniyle 1479 sayılı Kanun'un 4958 sayılı Kanunla değiştirilen 45 inci maddesi gereğince davacıya 1479 sayılı Kanun kapsamında aylık almakta iken ölen babasından dolayı aylık bağlanması gerekirken, babasından kaynaklanan ölüm-yetim aylığının iptali işleminin yerinde olmadığı, 01.05.2009 tarihten itibaren tekrar aylık bağlanması gerektiği, 08.09.2021 tarihli bilirkişi raporunda hesaplanan 10.995,43 TL yersiz ödeme ve faiz bedelinin yine 26.01.2015 tarihinden dava tarihi olan 01.11.2018 tarihine kadar olan süreler için ödenmesi gereken 25.147,76 TL 'nin davalı kurumdan alınarak davacıya verilmesi kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Faiz ve Taleple Bağlılık Açısından Değerlendirme: 08.09.2021 tarihli bilirkişi raporunda yersiz ödemenin 13.331,31 TL belirlenmişse de davacının talebinin 13.218,00 TL olduğu anlaşılmış, yine davacı tarafından yersiz ödemelere ilişkin faiz talebinde bulunulmuş ancak hak ettiği aylıklar hakkında faiz talebinde bulunmadığı anlaşıldığından davacının talepleri ile bağlı kalınarak, davalı Kurum tarafından yersiz ödeme şeklinde tahakkuk edilen miktara faiz uygulanmış ancak davacının hak ettiği toplam aylık miktarına faiz uygulanmamıştır." gerekçesiyle;
"1-Davanın kabulüne,
A-Davacıya 0117425904 sigorta sicil numaralı babası Mehmet Denizel'den bağlanan yetim aylığının kesilmesine ilişkin kurum işleminin iptaline,

B-Kurum kararı gereğince davacıdan yersiz ödeme olarak tahsil edilen 13.218,00 TL 'nin ve dava tarihi itibariyle işlemiş 2.650,47 TL yasal faizin taleple bağlı kalınarak davalı Kurum tarafından davacıya ödenmesine,

C-Taleple bağlı kalınarak iptal işlemi nedeniyle ödenmeyen 25.147,76 TL toplam yetim aylık bedelinin davalı kurumdan alınarak davacıya ödenmesine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, 2013/26 sayılı genelge ve talimat kapsamında Kurum müfettişlerince yapılan araştırma neticesi düzenlenen 19.06.2014 tarih ve 8.276.549 sayılı rapor uyarınca davacının aylık gelirinin asgari ücretten fazla olduğu anlaşıldığından babasından aldığı ölüm aylığının kesilmesine karar verildiğini, Kurum tarafından vefat ve işlem dönemindeki yürürlükteki yasa hükümleri gözetilerek iptal işlemi yapıldığını, hakkı doğuran olay tarihi itibarıyla yürürlükteki yasal mevzuat gereğince babası üzerinden ölüm aylığı tahsis edilemeyeceği gibi süreç içerisindeki yasal değişiklikler karşısında da çift aylığa hak kazanamadığını, ayrıca davacı tarafından hiçbir şekilde faiz talebinde bulunulmadığını belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında "... davacının babası Mehmet Denizel'in (Bağkur emeklisi iken) 14.08.1986 tarihinde vefat ettiği, babasından 01.05.2009 tarihi itibariyle 4/1.b kapsamında maaşa bağlandığı, davacının eşi .....'ın (SSK emeklisi iken) 02.11.2004 tarihinde vefat ettiği, eşinden 01.12.2004 tarihi itibariyle 4/1.a kapsamında maaşa bağlandığı, tahsis şartlarının oluştuğu tarih itibariyle 1479 sayılı Kanun'un uygulanması gerektiği, davacının “bu Kanun ile diğer sosyal güvenlik kanunları kapsamında çalışmadığı ve bu kanunlar kapsamındaki çalışmalarından dolayı gelir veya aylık almadığı”, davacının vefat eden babasından dolayı aylık almasına engel bir hal bulunmadığı anlaşılmakla; davanın kabulüne dair İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 bendi uyarınca esastan reddine" karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının hem babasından hem eşinden aylık almaya hak kazanıp kazanmadığı ve bu sebeple Kuruma borçlu olup olmadığının, ödediği miktarların geri alınıp alınmayacağına ilişkin Kurum işleminin iptali davasıdır.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci; 5510 sayılı Kanun'un geçici 1'inci maddesi, 1479 sayılı Kanun'un 45 inci maddesinin 2. fıkrası.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

15.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.