YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3659 E.  ,  2024/4237 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2838 E., 2023/3127 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Karşıyaka 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/249 E., 2023/192 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ... vekili ile feri müdahil Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalılar iş yerinde 31.12.1996 - 01.07.2001 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalıya ait 313242.3501 SSK işyeri sicil numaralı iş yerinde 01.12.1996-31.12.1996 ve 05.01.1999-31.01.2000 tarihleri arasında Kuruma bildirilen süreler içinde ve aralıklı olarak asgari ücretle çalıştığını, davacının Kuruma bildirilen süreler dışında davalı nezdinde bir çalışması bulunmadığını, davacının çalışmaları sürekli olmadığından ve çalıştığı süre içinde de asgari ücretle çalıştığından, hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, davanın 5 yıllık hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığının resen araştırılması gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hizmet tespiti davalarının kamu düzenini ilgilendiren davalar olması nedeniyle çalışma iddiasının resmi ve yazılı belgeler ile ispatlanması gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın kabulüne, 59557262102 T.C. Kimlik Numaralı 3501010128873 Sigorta Sicil Numaralı davacı ...'ın aralarında bağlantı bulunan davalılar ... ile Tasfiye Halinde ... Karşıyaka Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye ait 2035 Sokak No:14 Karşıyaka/İzmir adresinde kurulu bulunan 313242.35 ve 1158537.35 sicil numaralı iş yerlerinde 01.12.1996-01.07.2001 tarihleri arasında asgari ücretle sürekli ve kesintisiz olarak 1651 gün çalıştığı 571 günlük çalışmasının fer'i müdahil Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği, 1080 günlük çalışmasının ise bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davalı ... vekili istinaf sebepleri;
Davacının davalı ...'a ait iş yerinde Kuruma bildirilen süreler dışında çalışmasının bulunmadığını, hak düşürücü süre itirazlarının dikkate alınmadığını, Kurum kayıtları ve Ticaret Sicil kayıtları ile sabit olduğu üzere davacının işten ayrıldığı 31.01.2000 tarihinden sonra davalı ...'ın ticari faaliyette bulunmadığını, bu tarihten sonraki davacının çalışma iddialarının geçerli olmadığını beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Feri müdahil Kurum vekili istinaf sebepleri;
Zamanaşımı itirazında bulunduklarını, hizmet tespiti davaları kamu düzenini ilgilendirdiğinden özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiğini beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... adına kayıtlı 31342,35 sicil sayılı iş yerinin adresi ile davalı Tasfiye Halinde ... Karşıyaka Gıda San. Tic. Ltd. Şti. adına kayıtlı 1158537,35 sicil sayılı iş yerinin adreslerinin aynı olduğu, bordro tanıkları ..., ... ..., ...'in davacının, davalı ... ve davalı şirket nezdinde kesintisiz çalışmalarına ilişkin beyanları, işyerlerinin faaliyet konularının benzer olduğu değerlendirildiğinde, davalılar arasında organik bağ bulunduğu, davacının, istem dönemi blok halinde çalışma olduğundan, hak düşürücü süre oluşmadığı, bu kapsamda, davacının, davalı ... adına kayıtlı 31342,35 sicil sayılı iş yerinde 01.12.1996 - 09.02.1997 tarihleri arasında 69 gün çalışmasında 39 gün asgari ücrete tabi çalışmasının Kuruma bildirilmediği, davalı Tasfiye Halinde ... Karşıyaka Gıda San. Tic. Ltd. Şti. adına kayıtlı 2978479,35 sicil sayılı iş yerinde, 10.02.1997 - 09.05.1997 tarihleri arasında 90 gün çalışmasında, asgari ücrete tabi 13 gün çalışmasının Kuruma bildirilmediği, davalı ... adına kayıtlı 31342,35 sicil sayılı iş yerinde 10.05.1997 - 31.01.2000 tarihleri arasında 982 gün çalışmasında, asgari ücrete tabi 722 gün çalışmasının Kuruma bildirilmediği, davalı Tasfiye Halinde ... Karşıyaka Gıda San. Tic. Ltd. Şti. adına kayıtlı 1158537,35 sicil sayılı iş yerinde, 01.02.2000 - 01.07.2001 tarihleri arasında 510 gün çalışmasında, asgari ücrete tabi 307 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediği, davacının, anılan işyerlerinde toplam 1.080 günlük bildirilmeyen çalışmalarının, yukarıda belirtilen dönem ve işyerlerinden kabul edilmesi gerektiğinin Kurumun infaz aşamasında gözetebileceği dikkate alındığında İlk Derece Mahkemesinin kararının yerinde olduğu anlaşılmakla istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ile feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

Feri müdahil Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; davacının davalılar iş yerinde 31.12.1996 - 01.07.2001 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
Hizmet tespiti yönünden davanın yasal dayanağı; 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi Mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının iş yerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip Mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme
Dava hizmet tespiti davasıdır. Davacı davalıların iş yerinde pizzacı olarak 31.12.1996 - 01.07.2001 tarihleri arasında kesintisiz olarak hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. İlk Derece Mahkemesince davalılar arasında organik bağ olduğu ve tanık beyanlarına dayanarak davacının davasının kabulü ile davalıların iki farklı tescil numaralı, aynı adreste bulunan iş yerindeki hizmetlerinin tespitine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince istinaf taleplerinin esastan reddedilmesine rağmen, gerekçe kısmında hangi sürelerin hangi tescil numaralı iş yerlerinden bildirilmesi gerektiğine dair açıklamalar yapılıp belirtilen bu dönem ve iş yerlerinin Kurumca infaz aşamasında gözetileceği dikkate alındığında kararın yerinde olduğu değerlendirilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, İlk Derece Mahkemesi hükmünün infaza elverişli olmadığı, gerekçe kısmında açıkça belirtilmiş olmasına rağmen, istinaf talebinin HMK 353 üncü maddesine aykırı bir şekilde reddedilmiş olması hatalıdır. Bölge Adliye Mahkemesince gerekçeye uygun bir şekilde infaza elverişli hüküm fıkrası oluşturulması gerektiğinden Bölge Adliye Mahkemesi kararının bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı ... vekili ile feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.04.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.