YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3657 E.  ,  2024/4241 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2915 E., 2024/53 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/452 E., 2023/232 K.

Taraflar arasındaki aidiyet tespiti ve sigorta başlangıç tarihinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı dava dilekçesinde özetle, 03.09.1979 tarihinden bu yana dava dışı ... işletmesinde çalışmakta olduğunu, davalı Kurumca kendisine iki farklı sigorta sicil numarası verildiğini, bunlardan 148 737 05 sicil numarasındaki bilgilerin doğru olduğunu fakat 123 855 ... sicil numarasındaki ismin ... ve doğum tarihinin 1963 olduğunu, işçi çavuşlarının işe giriş belgelerini kendilerinin yazdığını, çevrede kendisinin ... olarak bilindiğini, işçi çavuşlarının da böyle yazmış olabileceğini, davalı Kurum tarafından talebinin kabul edilmediğini, 123 855 87 sigorta sicil numarasının kendisine ait olduğunu ve sigortalılık başlangıç tarihinin 03.09.1979 olarak tespitine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının kayıt tashihi talebinin yerinde olmadığını, Kurum kayıtlarının resmi ve yazılı belge niteliğinde olduğunu, aksini kanıtlamanın aynı nitelikte yazılı delillerle olması gerektiğini, bu tür davaların kamu düzeni ile ilgili olduğunu, bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiğini, davanın hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde kesin delillerle aydınlatılması gerektiğini, davacı 18334487862 T.C. kimlik numaralı Suphan ...'ın söz konusu işyerinde 01.09.1985 tarihinden itibaren çalışmakta olduğunu, 2280 gün çalıştığının tespit edildiğini, bu tür davalarda; işyeri ve sigorta kayıtlarının tümü getirilerek, kayıtlar içerisinde fotoğraflar var ise aynı kişiye mi yoksa farklı bir kişiye mi ait olduğu incelenip, nüfus kayıtları getirtilerek Kurum kayıtlarındaki isimle başka kişinin bulunup bulunmadığının araştırılmasının, davacının çalıştığını iddia ettiği tarihlerde iş yerinde görevli olan ve davacıyı yakından tanıması gereken yetkili ve sorumlu kişilerin tanıklığına başvurulmasının davacının imza örnekleri alınarak imza incelemesi yaptırılmasının gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile; davanın kabulüne, 123 855 87 sigorta sicil numaralı dosyanın ve bahse konu sicil numarasına istinaden bildirilen hizmetlerin davacıya aidiyetinin ve davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 03.09.1979 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1. Davalı Kurum vekili İstinaf Sebepleri
Davacının ismi ve doğum tarihi ile işe giriş bildirgesindeki isim ve doğum tarihinin birbirinden farklı olduğunu, karar gerekçesinde davacının ... olarak bilindiği belirtilmiş ise de; davacının doğum tarihinin uyuşmadığını, Söke Kriminal Laboratuvarınca düzenlenen raporda ''kişiye atfedilebilecek nitelikte kaligrafik ve karakteristik özellikler içermeyen, kolaylıkla atılabilecek tarzda ve basit tersimli imza olduğundan müspet ve menfi bir kanaat oluşmadığı'' yönünde rapor düzenlendiğini, davacının kayıt tashihi talebinin yerinde olmadığını, Kurum kayıtlarının resmi ve yazılı belge niteliğinde olduğunu, aksinin aynı nitelikte yazılı delillerle olması gerektiğini, ... Jandarma Kriminal Laboratuvar Amirliği'nin 29.03.2023 tarihli Uzmanlık Raporunda, işe giriş bildirgesindeki imzanın davacıya aidiyeti net bir şekilde tespit edilememesine rağmen davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bordro tanıklarının davacının işveren dava dışı ......A.Ş.'de 1979 yılından itibaren çalıştığı ve ... olarak tanındığını doğruladığı, Nüfus Müdürlüğü yazıları ile 1963 doğumlu ... ... adına herhangi bir kaydın bulunmadığının bildirildiği, 123 855 87 sigorta sicil numarası ile verilen işe giriş bildirgesinde davacının 1965 olan doğum tarihinin hata ile 1963 olarak yazıldığı, ismin de ... olarak yazıldığı, işe giriş bildirgesinde yazılı kimlik bilgileri ile davacıya ait kimlik bilgilerinin bunun dışında uyumlu olduğu, ... Jandarma Kriminal Laboratuvar Amirliği'nin 29.03.2023 tarihli Uzmanlık Raporunda, işe giriş bildirgesindeki imzanın davacıya aidiyeti net bir şekilde tespit edilememişse de; raporda söz konusu işe giriş bildirgesindeki imzanın davacıya ait olmadığına dair bir değerlendirmenin de mevcut olmadığı anlaşılmakla istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; istinaf talepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; 123 855 87 sigorta sicil numarasının davacıya ait olduğunun tespiti ve sigortalılık başlangıç tarihinin 03.09.1979 olarak tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
Hizmet tespiti yönünden davanın yasal dayanağı; 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme
Dava aidiyet tespiti ve sigorta başlangıç tarihinin tespiti davasıdır.

Davacı, kendisine iki ayrı sigorta sicil numarası verildiğini, bunlardan 123 855 ... sicil numarasında ismin ... doğum tarihinin 1963 olarak yazıldığını, iş yerinde ve çevrede kendisinin ... olarak bilindiğini, dava dışı ... işletmesinde işçi çavuşlarının kendilerinin işe giriş belgelerini doldurduğunu, kendisinin 03.09.1979 tarihinden itibaren dava dışı ... işletmesinde çalışmakta olduğunu, dolayısıyla bu sicil numarasının kendisine ait olduğunun tespiti ile işe giriş tarihinin 03.09.1979 olarak tespit edilmesini talep etmektedir.

Davacı ..., ... ve ... kızı olup, Kiğı 03.06.1969 doğumludur. 27.03.1989'da evlenmiş ve evlenmeden evvelki soyadı da ...'dır.

123 855 87 sigorta sicil numarası ... ...'a ait olup Baba adı ... olup, Bingöl 1963 doğumludur. Bu kişiye ait işe giriş bildirgesinde imzalar olmasına rağmen sigortalının fotoğrafı yoktur.

Mahkemece yapılan tahkikatta; Kiğı İlçe Nüfus Müdürlüğü'ne yazılan müzekkereye ilçe nüfusuna kayıtlı başkaca Suphan ... olmadığı şeklinde; Köşk İlçe Nüfus Müdürlüğü'ne yazılan müzekkereye ilçe nüfusuna kayıtlı başka ... olmadığı, ... İli Köşk İlçesi nüfus kayıtlarının tetkikinden ... Kızı 1963 doğumlu Bingöl doğumlu ... ... adında bir kaydın olmadığı, Bingöl Merkez İlçe Nüfus Müdürlüğü'ne yazılan müzekkereye 1965 doğumlu ... ve ... ... isminde herhangi bir kayıt olmadığı yönünde cevap verilmiştir. Kollukça yapılan araştırmada, davacının ikamet ettiği mahallede kendisinin ... olarak bilindiği tutanak altına alınmıştır. İşe giriş bildirgesinde imzanın davacıya ait olup olmadığı hususunda Jandarma Kriminal Laboratuarında yapılan imza incelemesinde müspet ya da menfi kanaat oluşmadığı belirtilmiştir. Mahkemece ayrıca davacı ile bordro tanıkları dinlenmiştir.

Ancak Mahkemece ... ...'a ait sigorta sicil numaralı sicil dosyası dosya arasına getirtilmemiştir. Doğum tarihi yazılmaksızın ... kızı ... ... isminde başkaca kişiler olup olmadığı araştırılmamıştır. Aynı iş yerinden farklı tarihlerde aynı kişiye ait farklı isimlerde işe giriş bildirgelerinin nasıl verildiği üzerinde durulmamış, ayrıca davacıdan ... isminin ne şekilde ... olarak iş yerince bildirildiği davacıdan sorulup mantıklı bir açıklaması yaptırılmamış, bordrolar incelenip aynı tarihlerde ... ve ... adına iki ayrı bildirim yapılıp yapılmadığı tespit edilmemiş ve elde edilen delillerle karşılaştırılmamıştır.

Mahkemece yapılması gereken öncelikle ... ...'a ait 123 855 87 sigorta sicil numaralı sicil dosyasının dosya arasına alınması, doğum tarihi yazılmaksızın ... kızı ... ... isminde başka kişilerin olup olmadığı nüfus müdürlüklerine sorulması, davacıdan davasını aydınlatacak beyanlarının alınması, bordroların incelenerek aynı dönemlerde ... ve ... ismine bildirimler yapılıp yapılmadığının tespit edilmesi ve tüm elde edilen deliller değerlendirilerek karar verilmesi gerekmektedir. Mahkemece bu hususlar gözetilmeksizin eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeyle verilen karar bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.04.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.