YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/3637 E.  ,  2024/3788 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/322 E., 2023/324 K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle müvekkilinin 01.08.1997 tarihinde davalı MEB'e bağlı bulunan Kayseri ... İlköğretim okulunda anasınıfında hizmetli olarak işe başladığını, müvekkilinin 1997 Eylül yılından 2000 Temmuz ayına kadar çalıştığını, sonrasında 2000 Eylül ayından 2003 Temmuz ayına kadar ara verdiğini, devamında 2003 Eylül ayından 13.06.2014'e kadar sabah saat 07:00 ve akşam 18:00'e kadar asgari ücret tarifesinden düşük ücretlere çalıştırıldığını, müvekkilinin işten ayrılma tarihi olan 13.06.2014'ne kadar aynı pozisyonda hizmetli olarak çalıştığını, müvekkilinin bu çalışması esnasında işveren tarafından sigortalı yapıldığını ve sigorta primlerinin ödendiğini bildiğini, ancak emeklilik işlemleri ile ilgili olarak SGK kurumuna müracaat eden müvekkilinin emeklilik süresinin dolmadığını, zira çalışmaya başladığı tarih olan 01.08.1997 tarihinden itibaren hiçbir surette sigorta bildiriminin ilgili kuruma yapılmadığını sadece 2013 Eylül ayı ile 2014 Haziran ayları arasında günlük 6 saatlik çalışma bildirildiğini, bu durumun müvekkilinin maddi kayba uğramasına neden olduğu gibi emeklilik süresinin de gecikmesine sebep olduğunu, bu nedenlerle müvekkilinin Feridun Cıngıllıoğlu İlköğretim Okulunda yukarıda belirtilen tarihler arasında çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin Eylül 1997 tarihi olarak tespiti ile bu süreler içinde yatırılmayan primlerin davalı tarafından yatırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle işi alan alt işveren değil bağımsız işveren olduğunu, husumetin asıl işverene değil, hizmet akdinin tarafı olan bağımsız işverene yöneltilmesi gerektiğini, kurumda tek hizmet akdinin ... ile ... arasında imzalanan 17.10.2014 tarihli Belirli Kısmi Süreli İş Sözleşmesi olduğunu, davalı idarenin kurumsal yapısı gözetildiğinde alına hizmetlerin iş sözleşmesi kapsamında gerçekleştirildiği aşikar olduğunu, hizmet tespiti davalarının 5 yıllık hak düşürücü süreye tabi olduğunu, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle öncelikle görülmekte olan davacı müvekkili kurumun feri müdahil sıfatı ile dava ve duruşmalara katılımı yönünde karar verilmesini talep ettiklerini, 506 sayılı Kanun 79 uncu madde ve 5510 sayılı Kanun'un 89/9 uncu maddesi gereğince davanın, tespiti istenen hizmetin görüldüğü yılın sonundan itibaren 5 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmasının gerektiğini, hak düşürücü süre işe giriş ve çıkış tarihleri nazara alınarak mahkemece resen gözetilmesi gerektiğini ve davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının 2003 yılından önce davalı işyerinde kesintili olarak çalıştığını ifade ettiğini, davacının 2003 yılından önceki hizmetlerinin de tespitini talep ettiğini, davacının yasada öngörülen hak düşürücü süre içerisinde davayı açmadığını, davacının hizmet akdiyle davalı işverene bağlı olarak fiilen çalışıldığının ispatlanması gerektiğini, çalışmanın niteliği ve ödenen ücretin somut deliller ile ispat edilmesi gerektiğini bu nedenlerle davanın reddine yönelik karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece; "Davanın kısmen kabulüne" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı ve fer'i müdahil vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesi kararında özetle; davalı ve fer'i müdahil vekillerinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece, “...Aynı dönem içerisinde birden fazla sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olarak sigortalı olunamayacağı yasal gerçeği, doktrin ve uygulamada “çatışan sigortalılık” olarak tanımlanan ve aynı dönemde birden fazla sigorta kurumuna tabi sigortalı çalışmalardan hangisine üstünlük tanınması gerektiğinin tespitini gerektirmiştir. Sosyal güvenlik sistemimizde çifte sigortalılık söz konusu olmadığından her iki sosyal güvenlik kurumuna tabi sigortalılığının çakıştığı dönemde baskın çalışma araştırılarak, baskın çalışmanın geçtiği Kuruma tabi sigortalılığa üstünlük tanıması gerekir. Dairemizin bu konudaki görüşü de, aynı döneme rastlayan gerçek ve fiili sigortalı çalışmalardan hangisi kişinin hayatında ekonomik olarak baskın çalışma niteliğini taşıyorsa o çalışmaya üstünlük ve geçerlilik tanınması gerektiği yönündedir. Gerçekten, sigortalı emek ve mesaisini ağırlıklı olarak hangi sigortalı çalışmaya tahsis ediyor, ekonomik yönden geçimini hangi çalışmadan sağlıyorsa, o çalışmaya üstünlük tanımak gerekir. Eldeki davada ise yukarıda belirtilen esaslara riayet edilmediği ve çakışan dönemle ilgili hangi çalışmaya üstünlük tanınması gerektiği araştırılmamıştır. Bu sebeple, davacıdan 4b kapsamındaki sigortalılığı ile ilgili kendisinin faaliyette bulunup bulunmadığı sorularak ve 4b çalışmaları araştırılarak, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.” gerekçesi ile ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla özetle; "Davanın kısmen kabulü ile

1-Davacının davalı idareye bağlı ... İlköğretim Okulu'nda 01.09.2003 -13.06.2014 tarihleri arası dönemde her yıl 1 Temmuz-31 Ağustos tarihleri arası dönemler ve 01.04.2011-31.05.2011 tarihleri arası dönem hariç olmak üzere asgari ücretle tam gün sigortalı çalıştığının tespitine,

2-Fazlaya ilişkin talebin reddine" dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Fer'i müdahil Kurum vekili dilekçesinde özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı vekili dilekçesinde özetle; kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davalı ile feri müdahil kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

04.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.